Байыркы кыргыздар

Эртедеги кыргыз курганылары эмне жөнүндө сүйлөйт?

Кыргыз могилалары эмне жөнүндө айтып жатат? Эрте орто кылымдардын чегинде кыргыздар Енисей дарыясынын өрөөнүндө, Түштүк Сибирде жашап жатышкан. Алар жужандар тарабынан I миң жылдыкта саясий себептерден улам жужан-гаогюй согуштары учурунда ушул аймакка көчүрүлгөн. Эски түркөлөр жужандар тарабынан «Алтай тоолорунун түштүк тарабында» Турфандан көчүрүлгөн, ал эми түрк башкаруучулук уруусунун бир өкүлү Цигу деген ат менен, яғни «Кыргыз», «Афу жана Гянь дарыяларынын ортосунда» Абакан жана Енисейдин

04.08.2019, 09:15

Байыркы кыргыздар

Эреви кыргыздар I—II кылымдарда н.э.

Гянь-гунь жана динлиндер I—II кылымдардагы булактарда гяньгуньдар тууралуу маалымат жок, бирок алардын түндүк коңшулары динлиндер жөнүндө маалыматтар бар, алар I кылымдын аягында түндүк хунндарга кол салган уруулар арасында болушкан (Бичурин, 1998. Б. 129). Натыйжада, 91-жылы н.э. түндүк хунн ордосунун шаньюйи «качыды, кайда экендиги белгисиз», ал эми Борбордук Азиянын талааларын сяньбийлер ээлеп алышкан (Бичурин, 1998. Б. 131, 153, 154, 157). Эрте кыргыздар-гяньгуньдар жөнүндө III кылымдагы

02.08.2019, 18:59

Байыркы кыргыздар

Енисей кыргыздары байыркы заманда

Кыргызы-гяньгуни Кыргыздардын кытайча аталышы «гянь-гунь», «гэгунь» же «цзяньгунь» дегендери б.з.ч. 201-жылга таандык. Эски гэгунь уруулары башка кочмондор менен бирге, Борбордук Азияда хунндардын шаньюйи Модэ тарабынан баш ийдирилген (Бичурин, 1998. Б. 51). Башка кытай булактарында б.з.ч. I миң жылдыктын аягында - б.з. I миң жылдыктын биринчи жарымында алар ар кандай аталыштар менен аталган: «гегу», «цзегу», «цзюйу» ж.б. (Кюнер, 1961. Б. 55). Эски кыргыздар «динлинер» менен бирге көп жолу

31.07.2019, 20:25

Байыркы кыргыздар

Эрте кездеги кыргыздар гунндардын бийлигинде

“Кыргыз” сөзү биринчи жолу гунндардын ханы Маодун-хан (Модэ) менен бирге аталган. Кытай хроникасына ылайык, б.з.ч. 201-жылы Маодун-хан көптөгөн аскерлерди батышка жөнөтүп, гяньгунь жерлерин басып алган. Илими адамдар гяньгунь деп кытайлар байыркы кыргыздарды атаганын аныкташты. Кыргыздардын ээлеген аймагы да белгилүү болду. Ал Манас дарыясынын өрөөнүндө, Чыгыш Түркестанда жайгашкан.

13.05.2014, 20:27

Байыркы кыргыздар

Давань мамлекети

Давань. Фергана өрөөнүндө б.з.ч. 1-миң жылдыктарда күчтүү мамлекет пайда болгон. Кытай булактарында ал Давань деп аталган. Ошол убактагы илимпоздор Фергананы мындайча сүрөттөшкөн:

13.05.2014, 11:25

Байыркы кыргыздар

Усунь мамлекет

Эки кылымдын башында, биздин заманга чейин II кылымда, Тянь-Шаньдагы сактар башка күчтүү кочмондор бирикмеси — юэчжылар (тохаралар) тарабынан жеңилген, аларды чыгыш Түркстандан согушчан гунндар кууп чыгарышкан. Андан кийин юэчжылар Тянь-Шаньдагы сактардын бир бөлүгүн өзүнө каратып алышкан. Башында усундар гунндар жана юэчжылар менен кошо, Улуу Кытай дубалынын батыш тарабында кочмондор болуп жашашкан. Б.з.ч. 160-жылдарда усундардын бир бөлүгү сактарды жана юэчжыларды жеңип, Тянь-Шаньга жана

12.05.2014, 22:44

Байыркы кыргыздар

Саки дүйнөлүк тарыхта. Эркиндик үчүн күрөш

Орто Азия жана Тянь-Шань VI—V кылымдарда б.з.ч. Б.з.ч. биринчи миң жылдыкта, бронза доорундагы племёндөрдүн конгломератынын негизинде жаңы этникалык бирдик — сактар пайда болду. Алгачкы коомдон класстагы коомго өтүү кочмолордун мал чарбачылыгы жана ири племдик бирикмелердин түзүлүшү менен коштолду. Б.з.ч. VIII—I кылымдарда Евразиянын Тувадан Украинага (анын аймагын кошкондо) чейин кочмолор жашаган, аларды байыркы перс тилинде сактар, ал эми европалыктар скифтер деп аташкан. "Сак"

12.05.2014, 22:22

Байыркы кыргыздар

Алгачкы коомдук түзүлүш Кыргыз Республикасында

КР аймагындагы байыркы адамдын иш-аракеттеринин издери палеолит дооруна чейин жетет. Бул убакытка таандык эстеликтер аз. 1953-жылы Окладников тарабынан борбордук Тянь-Шанда, Он-Арча дарыясынын сол жээгинде таш курал табылган. Анын жасалган убактысы: 300 миң жыл мурун.

12.05.2014, 22:02