Спутник сүрөтү. Тегеран
Reuters агенттигинин маалыматына ылайык, АКШ спутник сүрөттөрү менен алектенген компанияларга Ирандагы жана Жакынкы Чыгыштагы конфликттик аймактарга байланыштуу материалдарды убактылуу жарыялоону токтотууну өтүнгөн.
Спутник сүрөттөрүн тартуу менен алектенген Planet Labs компаниясы, Ак үйдүн өтүнүчүнө ылайык, Иран менен болгон согушка байланыштуу аэрофотосүрөттөрдү жарыялоону токтотуу чечимин кабыл алганын тастыктады. Бул чечим Ирандын Революциялык Гвардиясынын АКШ жана Израилге каршы ийгиликтүү ракеталык жана дрондук операцияларынан кийин кабыл алынган.
Ирандын куралдуу күчтөрүнүн интенсивдүү огунан улам, куткаруу операциясынын жүрүшүндө АКШ армиясына таандык эки C-130 жана эки Black Hawk вертолёти жок кылынган, деп билдирет проправительстволук маалымат каражаттары. Бирок Пентагон өз учактарын жок кылуу чечимин кабыл алганын, ирандыктарга алардын техникаларын изилдөөгө мүмкүнчүлүк бербеш үчүн мындай кадамга барганын билдирүүдө.
АКШнын атайын күчтөрү Иранга F-15 учагынын кулаган эки америкалык аскер кызматкерин куткаруу үчүн жөнөтүлгөн. Башында аларды эвакуациялоо үчүн эки учак жөнөтүлүшү пландалган, бирок алар тоскоолдукка учурашкан.
Өз пилотторун куткаруу үчүн АКШнын аба күчтөрү Иранга үч жаңы учак жөнөттү. Мурда жөнөтүлгөн эки транспорттук учак ирандык бийликтер тарабынан басып алынбашы үчүн жок кылынган.
Президент Дональд Трамптын маалыматы боюнча, эки пилот да куткарылып, Ирандын аймагынан чыгарылган, бирок Тегеран экинчи пилоттун куткарылгандыгын четке какты.
Бирок, эч бир тарап америкалык аскер кызматкерлеринин куткарылгандыгы же басып алынгандыгы тууралуу фотодоказательства берген жок.
Америкалыктар менен израилдиктердин соккусу Ирандагы лазердик жана плазмалык изилдөөлөр институтуна да зыян келтирди, ал Шахид Бехешти атындагы университеттин бөлүгү болуп саналат. Институттун имаратына снаряддар тике урулган.
Тегеран дагы Исфахан аймагында Hermes 900 аттуу бир дронду жок кылганын билдирди, бул жалпы жок кылынган дрондордун санын 162ге жеткирет.
Проирандык маалымат каражаттары АКШнын F-15E Strike Eagle истребителинин жок кылынганын билдиришет, бирок Пентагон бул фактты тастыктаган жок. Кийинчерээк учактын калдыктарынын сүрөттөрү пайда болду, анда 494-эскадрильянын эмблемасынын бир бөлүгү бар.
Бул америкалык F-15E Strike Eagle истребителинин төртүнчү жоготуусу, алардын кээ бирлери Кувейт үстүндө жок кылынган.
Tasnimдин маалыматына ылайык, Иран гуманитардык жардам жана биринчи керектүү товарлар менен жүк ташуучу кемелердин Ормуз булуңу аркылуу өтүүсүнө уруксат берген.
«Негизги товарлар жана гуманитардык жардам менен жүк ташуучу кемелер Ормуз булуңу аркылуу Иран портторуна же Оман булуңуна өтө алышат», — деп билдиришти ирандык бийликтер.
АКШнын коргоо министри Пит Хегсет армиянын эки генералын кызматтан бошотту: армияны трансформациялоо жана даярдоо боюнча жооптуу генерал-майор Дэвид Ходен жана командирлердин бири генерал-майор Уильям Грин-младший. Мурда армиянын штаб башчысы генерал Рэнди Джордж да кызматтан кеткен, бирок кызматтан кетүүнүн себептери айтылган жок.
АКШнын союздаштары Вашингтондун катышуусуз Ормуз булуңунда жүк ташууну калыбына келтирүү мүмкүнчүлүгүн талкуулап жатышат, деп билдирет Bloomberg. Улуу Британия тарабынан уюштурулган виртуалдык жыйынга Европа, Жакынкы Чыгыш жана Азиядан 40тан ашык өлкө катышкан, ошондой эле Австралия жана Канада да бар.
Жыйындын катышуучулары Ормуз булуңу боюнча чечимди АКШ менен Ирандын ортосундагы ок атышууну токтотуу боюнча сүйлөшүүлөрдө бекемдөө керек деген жыйынтыкка келишти. Ошол эле учурда, коалиция Америкасыз аракеттер планын иштеп чыгууга киришти, жана бул процессте БУУнун ролу да талкууланды.
Мурда Дональд Трамп Ормуз булуңу аркылуу мунай жана газ жеткирүүгө көз каранды өлкөлөрдү анын коопсуздугун өз алдынча камсыздоого чакырган, АКШ үчүн бул аймак кызыкчылык жаратпайт деп белгилеген.
АКШ жана Израилдин аскердик операциялары башталгандан бери Иран 20% дүйнөлүк мунай жана 30%дан ашык сжиженный табигый газ өтүп турган маршрутту жабып койду. Бул окуялардын фонуна карата мунайдын баасы кескин жогорулап, узакка созулган блокада болсо $200га чейин жетиши мүмкүн.
1-марттан баштап Иран Перс булуңундагы өлкөлөрдөгү америкалык дата-борборлорго чабуулдарды баштады. Мурда мындай чабуулдар болгон эмес, жана алар мурун кибер мейкиндикте гана чабуулга алынган коомдук булут инфраструктурасына таасир этет. ОАЭ жана Бахрейндеги Amazon жана Oracle борборлоруна сокку урулгандыгы белгилүү, бул ири дата-борборунун баасы болжол менен $6 миллиардды түзөт.
Иран АКШ жана Израил тараптан болгон ар бир «террордук чабуул» үчүн бир дата-борборун жок кылууга убада берди.
Эскерте кетсек, 2020-жылдардын башынан бери Microsoft, Google, Oracle жана IBM ОАЭ, Катар жана Сауд Аравиясында дата-борборлорду курууга инвестиция салып, Европа менен Азиянын ортосундагы ыңгайлуу жайгашкан перспективдүү рынокторго көңүл бурушкан. Перс булуңундагы дата-борборлордун так саны азырынча белгисиз.
Ирандын биринчи чабуулу 1-апрелде болуп, анда ОАЭдеги эки Amazon Web Services дата-борбору жана Бахрейндеги бир дата-борбору соккуга алынган. Ошондой эле Дубайдагы Oracle дата-борборуна сокку урулгандыгы тууралуу маалыматтар бар, бирок шаар бийликтери бул маалыматты четке какты.
Кечээ Иран Бахрейндеги Bapco Energies НПЗсына да сокку урган, ал өлкөнүн негизги энергетикалык компаниясы болуп саналат. Компаниянын өкүлдөрү резервуардын жабыркаганын тастыкташты, бирок эч ким жабыркаган жок, өрт өчүрүлгөн. Азыркы учурда зыянды баалоо жүргүзүлүүдө.
Бул компаниянын жардамы менен Бахрейн мунай жана газ өндүрүүнү контролдойт, бул аны мамлекет үчүн валюталык кирешенин маанилүү булагына айлантат.
