Жакында Иранда маанилүү окуя болду: өлкөнүн жаңы Жогорку лидери жарыяланды. Аятолла Сейед Моджтаба Хаменеи бул кызматка атасынын өлүмүнөн кийин дайындалды. Ислам революциясынын коргоо корпусу (КСИР) ага болгон берилгендигин расмий түрдө тастыктады. Дайындауу процесси кандай өттү жана аятолла Сейед Моджтаба Хаменеи ким, деген суроолорго VB.KG Батыш Азия боюнча эксперт Нурбек Жалилов жооп берет.
Ислам Республикасы Ирандын Конституциясынын 107-беренесине ылайык, Жогорку лидерди дайындоо экспертиза кеңешинин прерогативасы. Бул орган, 88 исламдык теологдон турган, калк тарабынан шайланган, Жогорку лидерди тандоо, анын ишмердүүлүгүн көзөмөлдөө жана зарыл болсо, кызматтан четтетүү үчүн жооп берет. Лидердин өлүмү же отставкасы учурунда эксперттер кеңеши талапкерлерди талдап, эң ылайыктуу адамды тандайт.
Аятолла Сейед Али Хаменейдин, мурдагы Жогорку лидердин, каза болгондон кийин, Конституциянын 107 жана 109-беренелерине ылайык, жаңы лидерди тандоо процесси башталды, бул үчүн эксперттер кеңешинин кезексиз жыйыны өткөрүлдү. Бул учурда эксперттер талапкерлерди төмөнкү критерийлер боюнча баалашты:
1. Иджтихадга болгон жөндөмдүүлүк, бул теологиялык-укуктук булактарды билүүнү жана окумуштуунун (муджтахиддин) авторитетин камтыйт.
2. Башкаруу үчүн зарыл болгон адилеттүүлүк жана ыйман.
3. Далилдүү саясий жана социалдык келечектерди көрүү жөндөмдүүлүгү.
4. Акылмандык, эрдик жана башкаруу жөндөмдүүлүктөрү.
Натыйжада, добуш берүүнүн жыйынтыгында аятолла Сейед Моджтаба Хаменеи экиден ашык үчтөн бир добуш алды жана Ислам Республикасы Ирандын жаңы Жогорку лидери болуп шайланды.
Эми аятолла Сейед Моджтаба Хаменейдин жеке өзүн жакындан карап көрөлү.
Ал 1969-жылы Мешхедде төрөлгөн жана аятолла Сейед Али Хаменейдин экинчи уулу. Алгачкы диний билимди аятолла Моджтахеди Тегераниден алган. Иран-Ирак согушу учурунда ал ирандык волонтерлор менен фронтто кызмат кылган.
Согуш аяктаган соң, 1989-1992-жылдары ал Кумда билим алууну уланткан, андан кийин беш жыл Тегеранда жашаган. 1997-жылы аятолла Захра Хаддад-Адельге үйлөнүп, кайра Кумга окуусун аяктоо үчүн кайтып келген.
Сейед Моджтаба Хаменеи ислам илимдерин белгилүү мугалимдер Ахмади Мианеджи жана Реза Остади менен изилдеген, ошондой эле ислам укугу боюнча курстарды атасы жана башка урматтуу окумуштуулар менен өткөн. Ал жогорку теологиялык сабактарда 17 жылдан ашык активдүү катышкан.
Жаңы Жогорку лидердин илимий ишмердүүлүгү, араб тилинде конспекттер жазуу жана илимий маселелерди талкуулоо, көптөгөн окумуштуулардын көңүлүн бурду. Анын эмгеги жана тактыгы ислам илимдеринде, айрыкча фикх жана укук принциптеринде жаңы идеяларды жаратууга көмөктөштү.
Мындан тышкары, аятолла Ирандын жогорку кызмат адамдары менен өз ара аракеттенүү жана жумушчу жыйналыштарга катышуу аркылуу мамлекеттик ишмердүүлүктө тажрыйбага ээ. Анын ар кандай тармактардагы изилдөөлөрү, эксперттер менен жолугушуулары жана экономикалык туруктуулук, жеткиликтүү турак жай, айыл чарба реформалары жана технологияларды өнүктүрүү сыяктуу тармактарда чечимдерди иштеп чыгуу өлкө үчүн маанилүү ресурстар катары каралат.
