2026-жылдын 12-мартында Кытайда улуттук саясаттын тарыхында жаңы баракча ачылды, анткени Кытай Элдик өкүлдөрүнүн 4- сессиясынын акыркы жыйынында "Этникалык биримдикти жана прогрессти колдоо жөнүндө" мыйзам кабыл алынды. Бул документ Си Цзиньпин тарабынан кол коюлуп, өлкөдөгү 56 улут үчүн көп жылдар бою негизги болуп калат.
Мамлекеттик агенттик "Синьхуа" аркылуу маалым болгондой, жаңы мыйзам 2026-жылдын 1-июлунан тарта күчүнө кирет. Бул мыйзамдын негизги максаты "бирдиктүү кытай улуту" түшүнүгүн жөн гана ураан эмес, так юридикалык нормага айландыруу.
Этникалык азчылыктар үчүн колдоо
Мыйзам "биргелешип гүлдөп-өсүү" принциптерин киргизет, бул болсо улуттук азчылыктардын өкүлдөрүнө мамлекеттик жардамды күчөтүүнү билдирет, негизги тармактарда:
Экономикалык өнүгүү: Мыйзам боюнча жергиликтүү бийликтер автономиялардын инфраструктурасына жана өнөр жайына инвестицияларды көбөйтүүгө милдеттүү, бул өнүккөн жээк аймактары менен алыстагы этникалык жерлердин жашоо деңгээлиндеги айырманы жоюуга жардам берет.
Эмгек рыногуна жеткиликтүүлүк: Документ өлкөнүн бардык бурчуна этникалык азчылыктардын өкүлдөрү үчүн тең мүмкүнчүлүктөрдү камсыз кылат. Бул эмгек рыногундагы жашыруун тоскоолдуктарды фактически жоюп, Кытайдын ири шаарларында карьералык мүмкүнчүлүктөргө жол ачат.
Маданий мурастын сакталуусу: Мыйзамдын маанилүү аспекти маданий өзгөчөлүктү коргоого арналган. Мамлекет улуттук азчылыктардын тилдерин, адабиятын жана салттарын санариптештирүүгө жана сактоого милдеттенет, мындайча айтканда, аларды Кытайдын жалпы маданий мурасына айландыруу.
Билим берүү интеграциянын ачкычы
Билим берүү тармагында мыйзам бардык региондордун жаштары үчүн тең шарттарды түзүүгө багытталган.
Бул максатка жетүүнүн негизги куралы мамлекеттик тилди (путунхуа) өздөштүрүү болуп саналат. Мыйзамга ылайык, кытай тилиндеги бирдиктүү окуу стандарттарын жана программаларын киргизүү этникалык айылдардан чыккан бүтүрүүчүлөргө Пекин жана Шанхай сыяктуу ири шаарлардын жаштарынан ийгиликке жетүү үчүн тең мүмкүнчүлүктөрдү берүүгө багытталган. Жалпы тилди эркин өздөштүрүү жаштарга өлкөнүн алдыңкы университеттерине кедергисиз кирүүгө мүмкүнчүлүк берет.
Мындан тышкары, мыйзам гармониялуу жашоонун маанилүүлүгүн белгилейт. Мамлекеттик тилди билүү туулган маданиятты алмаштырбашы керек, тескерисинче, аны толуктап, элдердин бири-бирин жакшыраак түшүнүшүнө жана "бир чоң үй-бүлө" ичинде достук мамилелерди бекемдөөгө жардам берет.
Ошентип, 2026-жылы кабыл алынган жаңы мыйзам Кытайдын этникалык көп түрдүүлүгүн жалпы юридикалык кепилдиктер жана экономикалык прогресске умтулуу менен бириктирген моделди бекитет.
