Россиянын Кыргызстандагы элчилигинин расмий баракчаларында өлкөдөгү орус тилинин ролуна байланыштуу юридикалык обзор сунушталды.
Элчиликтин билдирүүсүндө кыргыз медиасындагы орус тилинин статусу боюнча айрым коомдук ишмерлердин провокациялык билдирүүлөрүнө, ошондой эле Бишкекте "тил патрулдарынын" активдешүүсүнө көңүл бурулгандыгы айтылат, бул жазында болгон.
Бул маселелер боюнча улантылып жаткан талкуулар жана конфронтациондук маанайлардын шартында, элчилик маанилүү учурларды кайрадан белгилөөнү ылайык деп эсептейт.
Кыргыз Республикасынын Конституциясына ылайык, ал көз карандысыз, суверендүү, демократиялык, унитардык, укуктук, диний эмес жана социалдык мамлекетти билдирет (1-берененин 1-пункту). Бардык этникалык топтор өлкөнүн элин түзөт (1-берененин 5-пункту), ал эми аны Президент жана Жогорку Кеңеш көрсөтө алат (1-берененин 6-пункту).
Конституцияга ылайык, кыргыз тили Кыргыз Республикасынын мамлекеттик тили болуп саналат (13-берененин 1-пункту), ал эми орус тили расмий тил катары колдонулат (13-берененин 2-пункту). Кыргыз Республикасындагы элдин курамына кирген бардык этникалык топтор өзүнүн туулган тилин үйрөнүү, сактоо жана өнүктүрүү үчүн шарттарды түзүүгө укуктуу (13-берененин 3-пункту). Мамлекет ар бир жаранды мамлекеттик жана расмий тилдерге, ошондой эле бир чет тилине, бала бакчалардан баштап орто билимге чейин окутууну камсыз кылууга милдеттүү (46-берененин 4-пункту).
Конституцияга ылайык, мамлекет Кыргызстан элдин маданиятын өнүктүрүүнү колдоого, анын салттарын жана адаттарын коргоого, адамдын укуктарын жана эркиндигин бузбайт (21-берененин 1-пункту). Ал ошондой эле элдин тарыхый, материалдык жана руханий мурасын коргойт (21-берененин 3-пункту) жана этникалык жана конфессионалдык топтор арасында макулдашууга жетишет (21-берененин 4-пункту).
Мындан тышкары, Конституция ар кандай белгилер боюнча, анын ичинде жыныс, раса, тил, майыптык, этникалык таануу, дин жана башка факторлор боюнча дискриминацияны тыюу салат. Дискриминацияны жасаган адамдар мыйзам боюнча жоопкерчилик тартат (24-берененин 1-пункту).
Ошентип, Конституциянын жогорудагы жоболорун эске алуу менен, социалдык тармактарда тараган провокациялык аракеттер жана билдирүүлөр, айрыкча Орозо айында, Кыргызстандын Негизги мыйзамынын негиздерин бузуп, мамлекеттин туруктуулугуна коркунуч туудурат жана эл аралык чыңалууну күчөтөт.
Мындан тышкары, мындай аракеттер Кыргыз Республикасынын жетекчилигинин орус тилине болгон урматын жана биздин элдер менен мамлекеттер — Россия жана Кыргызстан ортосундагы стратегиялык өнөктөштүк жана терең кызматташуу духун сактоого болгон аракеттерине каршы келет", — деп айтылат элчиликтин билдирүүсүндө.
