Бишкекте жарандардын ден соолугуна терс таасир этүүчү айрым азыктар үчүн акциздик жөнгө салууну жакшыртууга арналган жыйын өттү. КР Саламаттыкты сактоо министрлигинин маалымат кызматы билдиргендей, иш-чарага негизги мамлекеттик органдардын өкүлдөрү, анын ичинде Экономика жана соода министрлиги, Каржы министрлиги, ошондой эле ДСУ жана ЮНИСЕФтин эксперттери, өлкөнүн жетекчи бизнес ассоциацияларынын мүчөлөрү катышты.
Жыйында Саламаттыкты сактоо министрлигинин жаңы демилгеси сунушталды, ал таттуу ичимдиктер жана жогорку деңгээлдеги тузду азыктар боюнча акциздик жөнгө салууну жакшыртууга багытталган. Учурда Кыргызстанда таттуу ичимдиктерге литрине 3 сомдук акциз бар, бирок бул ставка азыктардагы канттын мазмунун эске албайт, бул болсо канттын деңгээли ар кандай ичимдиктер үчүн бирдей салык салууга алып келет.
"Элдин ден соолугу жана тамактануу менен байланышкан көйгөйлөр коомдук саламаттык сактоо системасы үчүн күндөн-күнгө актуалдуу болуп жатат. 2023-жылга карата Улуттук статистика комитетинин маалыматы боюнча, Кыргызстанда 9% балдар ашыкча салмактан жабыркаган, бул ар бир он биринчи баланы түзөт. Мындан тышкары, 6дан 23 айга чейинки балдардын 75% ден соолукка зыяндуу тамактарды жешет, ал эми 78% дайыма таттуу ичимдиктерди ичишет", - деди Саламаттыкты сактоо министринин орун басары Темирбек Эркинов.
Акциздик салык салуунун дифференцияланган системасын киргизүү пландалууда, анда ставка канттын фактический мазмунуна жараша болот. Сунушталган акциздердин шкаласы төмөнкүчө:
– 100 мл үчүн 5 г кантка чейин – литрине 5 сом
– 100 мл үчүн 5–8 г кант – литрине 7 сом
– 100 мл үчүн 8–11 г кант – литрине 9 сом
– 100 мл үчүн 11 г канттан жогору – литрине 11 сом
Саламаттыкты сактоо министрлиги бул моделдин негизги максаты өндүрүүчүлөрдү өз азыктарындагы канттын мазмунун төмөндөтүүгө, ошондой эле керектөө адаттарын өзгөртүүгө жана жогорку канттуу товарларды пайдаланууну азайтууга түртүү экенин түшүндүрдү.
Ошондой эле энергетикалык ичимдиктер үчүн 20 сомдук туруктуу акцизди киргизүү пландалууда, анткени алардын кант жана кофеиндин жогорку концентрациясы жаштардын ден соолугуна терс таасир этет. Жогорку тузду азыктарга, мисалы, чипсы жана туздалган закускаларга да ушундай эле ыкма колдонулат.
Жогорку тузду азыктар үчүн сунушталган акциздердин шкаласы:
– 100 г азыкта 1,2 г тузга чейин – 0 сом
– 100 г үчүн 1,2–1,5 г – 5 сом
– 100 г үчүн 1,5–2,0 г – 10 сом
– 100 г үчүн 2,0–2,5 г – 15 сом
– 100 г үчүн 2,5 г жогору – 20 сом
Жыйындын катышуучулары жаңы моделдин параметрлерин жана анын жарандардын ден соолугуна тийгизген таасирин, ошондой эле өндүрүүчүлөр жана керектөөчүлөр үчүн мүмкүн болгон экономикалык кесепеттерин талкуулашты. Бизнес ассоциациялары демилгеге байланыштуу бир катар комментарийлер жана сунуштарга көңүл бурушту.
Мамлекеттик органдар бул сунуш жалпы мамлекеттик саясаттын бир бөлүгү экенин, коомдук ден соолукту жакшыртууга жана инфекциялык эмес оорулар менен күрөшүүгө багытталганын белгилешти. ДСУ жана ЮНИСЕФтин өкүлдөрү Саламаттыкты сактоо министрлигинин демилгесин колдошуп, жогорку канттуу жана жогорку туздуу азыктарды пайдаланууну азайтуунун маанилүүлүгүн баса белгилешти.
Жаңы акцизден түшкөн бардык каражаттар мамлекеттик бюджетке жөнөтүлүп, каражаттар саламаттыкты сактоо тармагында профилактика, дарылоо жана системаны чыңдоо боюнча максаттуу программаларды ишке ашырууга жумшалат. Министрлик бул демилгенин мындан аркы ишке ашырылышы боюнча мамлекеттик органдар жана бизнес менен тең салмактуу чечимдерди иштеп чыгуу үчүн консультацияларды улантат.
