VI-XII кылымдардагы кыргыздар

Замандын кыргыз элинин ата-бабаларынын жана Енисей менен Алтайдагы байыркы кыргыздардын келип чыгышынын жалпылыгы

Кыргыздар менен кипчактардын этнокултурдук байланыштары Енисей кыргыздарынын Алтайда жана Прииртыште жаңы этникалык биримдикти түзүүдөгү мааниси жана саясий ролу «Та-баи ал-хайаван» ал-Марвази (XII к.) «Нузхат ал-муштак» ал-Идриси (XII к.) жана «Бехджатат-таварих» Шукраллаха (XV к.) сыяктуу булактарда чагылдырылган. Аталган булактарга ылайык, биринчи кезекте енисей кыргыздарына мүнөздүү болгон өлүк күйгүзүү обряды, кимак-кипчак жана башка түрк тилдүү уруулар үстөмдүк кылган соң, Алтай жана

13.08.2019, 01:07

VI-XII кылымдардагы кыргыздар

Эпоха «Кыргыз чоң державасы»

Орто кылымдагы кыргыздардын маданиятынын гүлдөөсү «Кыргызстандын улуу мамлекеттүүлүк доору» орто кылымдагы кыргыздардын маданиятынын эң кеңири жайылышы жана гүлдөөсү үчүн убакыт болду. Алардын маданиятынын эстеликтери - тегерек жана шакек таштан жапкан курган, анын жанында уруунун тамга белгилери жана руникалык жазуулар менен таш стеллалар орнотулган, алардын астында жука чокуларда жана горизонтто кремацияланган өлүктөр көмүлгөн - Минусин чөлкөмү жана Тоо Алтай аймагында кеңири таралган.

11.08.2019, 04:33

VI-XII кылымдардагы кыргыздар

Кыргыз каганаты — борбордук Азиядагы IX кылымдын ортосунан X кылымдын биринчи чейреги аралыгындагы жетекчи кочмолор мамлекеттери

Кыргыздын улуу мамлекеттиги VI-VIII кылымдарда, кыргыз мамлекет Минусин котловинасынын аймагында гана жашап турганда, ал дайыма жогорку аскердик державалардан: жужан каганатынан, байыркы түркөлөрдөн, сейяньтодон жана уйгурлардан өзүнүн көз карандысыздыгын коргоого мажбур болчу. Кыргыздар кирген аскердик коалициялар эң күчтүү душманга каршы туруу үчүн багытталган. Ошол эле учурда алар кыштым племелери, айрым аймактарда Орто Енисейдин жээктеринде жашаган племелерди өзүнө баш ийдирип турууга

09.08.2019, 14:38

VI-XII кылымдардагы кыргыздар

Кыргыз каганы Барс-бег

Кыргыздардын Уйгур кагандыгына каршы күрөшү Кытайларга каршы көтөрүлгөн чыгыш түркөлөр өз мамлекетин калыбына келтиргенден кийин, Енисей кыргыздары алардын негизги каршылаштарынын катарына киришти. Алар Тан империясы тарабынан колдоого алынган көчмөн уруулардын коалициясына кошулушту. Андан кийин чыгыш түркөлөр Баз-каган башчылык кылган телесчилерди талкалашты, жана ошол учурда кыргыз каганы Барс-бег Борбордук Азиядагы алардын негизги каршылашы болуп калды. 693-жылы чыгыш түркөлөр

07.08.2019, 18:22

VI-XII кылымдардагы кыргыздар

Улуу Жибек жолу

Улуу Жибек жолунун мааниси. Кыргыздардын жана алардын мамлекеттик бирикмелеринин тарыхый тагдыры, айрыкча VI— XII кылымдарда, Улуу Жибек жолу чоң роль ойногон.

20.05.2014, 13:44

VI-XII кылымдардагы кыргыздар

Махмуд Кашгари жана Жусуп Баласагуни

Караханиддердин доорунда түрк элдери илим жана көркөм маданиятта чоң прогресске жетишти. Бул тарыхый мезгил кыргыздардын өнүгүшү менен тыгыз байланышта болгон эки белгилүү окумуштуу жана ойчул — Махмуд Кашгари жана Жусуп Баласагунинин жашоосу жана ишмердүүлүгү менен байланыштуу.

20.05.2014, 13:26

VI-XII кылымдардагы кыргыздар

Караханиддер мамлекет (940—1212-жылдар)

Караханиддер мамлекет (940—1212 жылдар). X кылымдын ортосунан XIII кылымдын башына чейин Борбордук Тянь-Шанда түрк династиясы Караханиддер үстөмдүк кылган.

20.05.2014, 12:36

VI-XII кылымдардагы кыргыздар

Улуу держава кыргыздардын: Барсбек-каган

Каган Барсбек. VII кылымдын аягында Борбордук Азия ири саясий өзгөрүүлөрдүн аренаcы болуп калды. Анти-кытай чыгыштарынын натыйжасында Экинчи түрк каганаты түзүлгөн, ал чектеш мамлекеттер үчүн күчтүү коркунуч болуп калды. Слабак элдер, тагдырын сынабай, ага баш ийишти, күчтүү элдер болсо, коркунучтуу душманга каршы биригүүнүн жолдорун издей башташты. Анти-түрк союзун Кыргыз мамлекетинин башчысы жетектеди. Кыргыз мамлекетинин башкаруучусу ажо (жогорку башкаруучу) Барсбек — көрүнүктүү саясий

19.05.2014, 20:55

VI-XII кылымдардагы кыргыздар

Енисей кыргыздарынын мамлекеті

Кыргыздардын Енисейге көчүрүлүшү. Эрте орто кылымдагы Енисейдин калкы грек булактарында «херкис», «хирхиз», араб жана перс булактарында — «сяцзасы», «цзилицзисы», байыркы түрк жана уйгур тексттеринде, ошондой эле согдий тексттеринде — «кыргыз» деп аталган. Акыркы термин элдин өз аталышынын так өткөрүлүшү болгон.

16.05.2014, 20:01

VI-XII кылымдардагы кыргыздар

Түрк каганаттары

Ортолук Азияда Улуу Тюрк каганаты (552-744 жылдар) пайда болот. Тюрктар өздөрүнүн ата-бабасы Ашина - мифтик жоон иттин уулу деп эсептешкен. Мына ушул жөнүндө легенда айтып берет.

14.05.2014, 22:13