Өткөн айда Самаркандда өткөн ЮНЕСКОнун 43- сессиясында Түрк тилдеринин Эл аралык күнүн белгилөө боюнча резолюция кабыл алынды. Ага катышкан өлкөлөрдүн арасында Кыргызстан да болду. Конференциянын алкагында, Ж. Баласагын атындагы Кыргыз улуттук университетинде, Бакуда өткөн биринчи түркологиялык съезддин 100 жылдыгына арналган иш-чарада, КНУнун Түрк мурасы борборунун жетекчиси профессор Кайрат Осмоналиев бардыктарды биринчи майрам менен куттуктады.
Ал түрк тилдери боюнча маселени сессиянын күн тартибине киргизүү боюнча демилге Азербайжан, Казахстан, Кыргызстан, Түркия жана Өзбекстан тарабынан 21 мамлекеттин колдоосу менен сунушталганын белгиледи.
15-декабрь датасынын тандалышы бекер эмес: 1893-жылы ушул күнү датский илимпоз Вильгельм Томсен Орхон жазууларынын алфавитин чечмелөө боюнча өзүнүн изилдөөлөрүнүн жыйынтыктарын сунуштаган, бул түрк тилдери үй-бүлөсүнүн эң байыркы жазма күбөлөрүнүн бири болуп саналат. Бул тилдер үй-бүлөсү кийинчерээк азербайжан, казак, кыргыз, түрк, түркмөн жана өзбек тилдеринин негизин түздү. "Биздин Түрк мурасы борбору, өткөн жылы Түрк маданияты жана мурасы фонду жана кыргыз филологиясы факультетинин колдоосу менен түзүлгөн, бул маанилүү датаны белгилебей кала албайт", - деп баса белгиледи Осмоналиев.
Мындан тышкары, ал конференциянын идеясы Кыргызстандагы азербайжандар коомдук бирикмеси "Бирлик" тарабынан сунушталганын, ал Бакуда өткөн биринчи түркологиялык съезддин 100 жылдыгын эскерүүнү сунуштаганын кошумчалады, бул иш-чара келерки жылдын февраль айына белгиленген. Бул окуя маданий интеграция жана түрк лингвистикасын өнүктүрүү жаатында маанилүү кадам болуп калды. Ошентип, Түрк тилдеринин Эл аралык күнү жана түркологиялык съезддин 100 жылдыгы тыгыз байланышта. ЮНЕСКО бул күнү түрк тилдеринин маданий жана социалдык баалуулугун, түрк тилдүү өлкөлөрдүн маданий ар түрдүүлүгүнүн элементтери катары белгилеп, алардын адамзаттын өнүгүүсүнө кошкон салымын жогорулатуу керектигин сунуштайт", - деди ал.
Эксперт ошондой эле түрк тилдери 200 миллионго жакын адамдын туулган тили экенин, алар ЮНЕСКОнун мүчө мамлекеттеринин аймагында 12 миллион чарчы километрден ашык жерди камтыйт деп белгиледи.
“Түрк тилдери бай документалдык мурас жана ондон ашык мамлекеттерди бириктирген жандуу оозеки салттарга ээ. Бүгүнкү иш-чарабыз, албетте, түрк элдеринин, анын ичинде түрк тилдеринин баалуулуктарын жана мурасын илгерилетүүгө жардам берет”, - деп жыйынтыктады Кайрат Осмоналиев.
