Мамлекет башчысы Бишкектеги катуу калдыктар полигонунун 1974-жылы ишин баштаганын жана ушул убакытка чейин 20 миллион тоннадан ашык калдыктарды топтогонун эске салды.
Бишкекте калдыктарды жок кылуу маселеси көп жылдан бери бар. Күн сайын 1,5 миң тоннага чейин калдыктар чыгарылат, бул шаардагы экологиялык абалга олуттуу таасир этет. Көптөгөн талкууларга карабастан, маселени системалуу чечүү жолу табылган жок.
Маселени чечүү үчүн чет өлкөлөрдүн тажрыйбасы, анын ичинде Кытайдын тажрыйбасы изилденди. Чаншага мэрия делегациясынын визити жана калдыктарды кайра иштетүү менен алектенген "Хунань Цзюнсин" компаниясынын иши менен таанышуу натыйжасында кызматташуу боюнча чечим кабыл алынды.
2024-жылы Кыргызстандын өкмөтү менен "Цзюньсинь Хуаньбао Кей Жи Инвест" компаниясы арасында калдыктарды жок кылуунун заманбап технологияларын киргизүү үчүн инвестициялык келишимге кол коюлду.
Президенттин айтымында, ачылган завод Борбордук Азияда калдыктарды электр энергиясын өндүрүү үчүн колдонгон биринчи завод болот.
Ал заводдун ишке кириши борбордун экологиялык абалын олуттуу жакшыртаарын жана калкты электр энергиясы менен камсыздай турганын белгиледи. Проектке жумшалган инвестициялардын көлөмү 95 миллион долларды түзөт, ал эми курулуш үчүн 12 гектар жер бөлүнгөн, бардык каражаттар инвестор тарабынан камсыздалган.
Президент 2020-жылга чейин 22 миллион евро Европа өлкөлөрүнөн тартуу менен ушундай эле заводду куруу боюнча аракеттер болгонун, бирок ошол суммадагы 16 миллиондун максатсыз пайдаланылганын, бул долбоорду токтотуп койгонун белгиледи.
Мамлекет башчысынын айтымында, калган 6 миллион евро инвесторлорго кайтарылган, ал эми 16 миллион азыр Бишкек мэриясы тарабынан төлөнүүдө. Ал каражаттарды максаттуу пайдаланууну көзөмөлдөө зарылдыгына көңүл бурду.
Заводдун курулушу 1,5 жылда аяктады, ал эми долбоорго эки жыл каралган. Концессиялык мөөнөт 35 жылды түзөт, андан кийин завод мамлекеттик менчикке өтөт.
Долбоор жылына 365 миң тонна калдыктарды кайра иштетүүнү жана 30 МВт кубаттуулуктагы конденсациялык электр станциясын курууну көздөйт.
Салыштыруу үчүн, бул 80 миң тонна көмүрдү үнөмдөөгө жана 100 миң тонна көмүр кычкыл газын чыгарууну кыскартууга барабар, деп белгиледи президент.
Баштапкы этапта завод күнүнө 1000 тонна калдыктарды кайра иштетүүгө мүмкүнчүлүк берет, андан кийин кубаттуулуктарды көбөйтүү пландаштырылууда.
Ошентип, завод калдыктарды кайра иштетүү маселесин гана чечпестен, электр энергиясын өндүрүү жана жаңы жумуш орундарын түзүү менен да алектенет.
Долбоорду ийгиликтүү ишке ашырган учурда Ош, Балыкчы жана Каракол шаарларында ушундай эле заводдорду куруу пландаштырылууда. Учурда бул компания менен инвестициялык келишимдерди түзүү боюнча сүйлөшүүлөр жүрүп жатат.
Мамлекет мындай демилгелерди колдоону улантат жана өлкөнүн туруктуу өнүгүшү үчүн инвесторлорду тартат, деп белгиледи президент, борбордун көп жылдык маселесин чечүүгө катышкан бардык адамдарга жана долбоорду колдогон инвесторлорго ыраазычылык билдирди.
Иш-чаранын аягында президент "Цзюньсинь Хуаньбао Кей Жи Инвест" компаниясынын генеральдык директору Дай Даого долбоорду ишке ашыруудагы салымы үчүн "Достук" ордени менен сыйлады.
Президент ошондой эле заводдогу калдыктарды кайра иштетүүнүн толук циклы менен таанышып, кабыл алуу жана чыгаруу зоналарын, термикалык кайра иштетүү участогун жана бардык процесстерди, анын ичинде экологиялык стандарттарды сактоону көзөмөлдөгөн борбордук башкаруу пунктун көрдү.
Завод заманбап технологиялар менен жабдылган жана эл аралык экологиялык стандарттарга жооп берет.
Мындан тышкары, президент шлак жана күлдү курулуш материалдарына кайра иштетүү линиясын көрдү.
Жолугушуунун аягында президент жергиликтүү тургундар менен баарлашып, алар калдыктар жана түтүн менен байланышкан көйгөйлөрдү айтып беришти. Адамдар жаңы завод экологиялык абалды жакшыртат жана Жаңы жылга күтүлгөн белек болот деп үмүттөнүштү.
