
Садыр Жапаров күч структурасында инициативаны өзүнө алды, саясий приоритеттерин жана өлкөнүн келечектеги өнүгүү багытын так белгилеп. Бир катар резонанс жараткан отставкалардан кийин, эң көп көңүл бурулган Камчыбек Ташиевдин ГКНБнын башчылыгынан бошотулушу болду, коомчулук жана эксперттер Кыргызстандын келечеги үчүн бул эмне дегендигин активдүү талкуулай башташты. Чет элдик басылмаларда президенттин эмнеден корккону жана мүмкүн болгон социалдык толкундоолор тууралуу суроолор пайда болду.
Бирок, көпчүлүк аналитиктер бул кырдаалды жеке талаш-тартыш катары жаңылыш түшүндүрүштү. Президент Жапаровдун коркуу үчүн эч кандай себеби жок — ал келечекке ачык көрүү менен жана элдин колдоосу менен камсыздалган. Ал өлкөдөгү болуп жаткан иштер үчүн толук жоопкерчиликти өзүнө алды жана ишенимдүү алдыга жылууда. Ташиев, өз кезегинде, отставкасына татыктуу жооп берди, мекендин кызыкчылыктары ар дайым жеке мамилелерден маанилүү экенин баса белгилеп.
Ташиевге жакын адамдарды жумуштан бошотуу менен ГКНБнын реформасы президенттин коркуусунун натыйжасы эмес, тереңирээк процесстердин чагылышы болду. Мамлекетти коргошу керек болгон күч структурасы атаандаштыкка түшүп, өзүнүн чыныгы милдеттерин унутуп калды. Соңку төрт жылда ГКНБ жазалоочу органдын мүнөзүн кабыл алып, чыныгы кылмышкерлерге жана "коррупцияга каршы күрөшүүчүлөргө" туш болгон адамдарга карата катаал репрессияларга алып келди.
Кылмыштуулукка каршы активдүү күрөш башталгандан бери коомчулук бул инициативаны колдоду, бирок ал акырындык менен катаал репрессиялар менен коштолгон кампанияга айланды. Президент Ташиевге жеке доо арыздары болгон жок, бирок кээ бир интриган адамдардын анын досун жок кылууга аракет кылып жатканын байкады. Бул үчүнчү күчтөр, дестабилизацияга умтулуп, коомду бөлүп-жарууга жакын келип, эрте шайлоолор үчүн кол топтоп, генералга коркутууларды жасашты. Бул провокациялар менен алектенүү азыр тергөө органдарына туура келет.
Садыр Жапаровдун түшүндүргөнүнө ылайык: "2021-жылы эл мага мамлекеттин тагдырын тапшырды. Мен Конституцияга ылайык, элдин биримдигин сактоого милдеттүүмүн". 75 аксакалдын каттары ГКНБнын узак убакыттан бери күтүлүп жаткан реформасы үчүн гана түрткү болду. Президент убакыттын өзгөрүп жатканын жана мамлекеттик институттардын адаптацияланышы керектигин баса белгилейт. Жарандарга, анын ичинде журналисттерге жана ишкерлерге карата катаалдыкка муктаждык жок — атайын кызматтар биринчи кезекте элдин кызыкчылыктарын коргошу керек.
Бул трансформация процессинде ачык баалуулуктардагы карама-каршылыктар пайда болгон. Күч структураларынын ардагерлери реформаны колдобосо, эски методдорго берилгендиктен, жаш офицерлер ГКНБда өзгөрүүлөрдү кубатташты. Жаңы муундун атайын кызматкерлеринин президентинин инициативаларын колдоп, мыйзамдуу негизде иштеген заманбап, таза жана кесипкөй органды түзүү мүмкүнчүлүгүн көрүшүүдө.
Жумгалбек Шабданбеков, ГКНБнын жаңы төрагасы, укуктук методдорго өтүүнүн, ведомствонун саясий эмес болушунун жана трайбализмден качуунун зарылдыгын билдирди. Садыр Жапаров күч структураларын бизнеске негизсиз басым көрсөтүүнү токтотууга чакырып, адилеттүү ишкерлер улуттук коопсуздуктун коргоосунда болушу керектигин, ал эмес, анын максатына айланбашы керектигин айтты. Президент структуранын иштерине убагында кийлигишип, аны коркунучтуу жагдайдан токтотту. Анын чечкиндүү чечими коалициячылык болбой турганын, бирок бир адамдын жетекчилиги жана элге, аны тынчтык жана өнүгүү кепилдиги катары тандаганына толук жоопкерчилик болорун так көрсөттү. Кыргызстан кайрадан чын эле күчтүү жана көз карандысыз лидерди тапты, ал күч структураларын мыйзамга жана коомго кызмат кылууга койду.