Бактыбек Саипбаев, эколог жана аналитик, жакында ИА «Кабар» үчүн берген интервьюсунда Токтогул ГЭСиндеги учурдагы суу деңгээли күз-кыш мезгили үчүн олуттуу коркунуч жаратпастыгын билдирди. Бирок, ал Борбордук Азияда кризиске алып келиши мүмкүн болгон өсүп жаткан тенденциялар боюнча тынчсыздануусун билдирди.
«Токтогул суу сактагычындагы суу деңгээлинин төмөндөшү күтүлгөн нерсе, анткени акыркы бир нече жылда биз суу аздыгы менен шарттарга туш болуудабыз. Ошол эле учурда электр энергиясын пайдалануу ылдам темпте өсүүдө. Мындай шарттарда тең салмактуу суу-энергетикалык системаны түзүү өтө кыйын болуп жатат. Бизде Казакстан жана Өзбекстан алдында вегетация мезгилинде жана жайында айыл чарба жерлерин сугаруу үчүн суу өткөрүү боюнча милдеттенмелер бар экенин унутпашыбыз керек», — деди ал.
Азыркы учурда суу сактагычындагы суу деңгээли кыш мезгилин өткөрүү үчүн жетиштүү жогору. Бирок, эгер суу аздыгы уланса, бул олуттуу көйгөйлөрдү жаратат. Көптөгөн эл аралык эксперттердин болжолдоруна ылайык, Борбордук Азия узакка созулган кургакчылык мезгилин күтүп жатат.
Саипбаев суу сактагычтан Токтогул ГЭСинен суу агымдарын минималдаштыруунун зарылдыгын баса белгиледи. Анын айтымында, кичи энергетика бардык көйгөйлөрдү чечпейт, анткени анын мүмкүнчүлүктөрү кыш мезгилинде чектелүү. Күн электр станциялары туман учурунда натыйжалуу эмес, ал эми шамал парктары аба ырайына көз каранды жана ар дайым туруктуу эмес.
Ошондуктан Кара-Кеченин көмүр кенинин жанында күчтүү жылуулук электр станциясын куруу акылдуу кадам болуп саналат. «Мен бул долбоор электр энергиясын пайдалануунун өсүшү менен өндүрүлгөн кубаттуулук арасындагы айырманы азайтууга жардам берет деп үмүттөнөм. Бирок, жакынкы жылдардагы жетишсиздик маселесин чечкенден кийин да, биз туруктуу экономикалык өсүш үчүн зарыл болгон маанилүү энергия көлөмдөрүн камсыздай албайбыз», — деп кошумчалады ал.
Бул контекстте Саипбаев водород жана атомдук энергетика менен байланышкан долбоорлорду кайра карап чыгуу жана активдештирүүнүн актуалдуулугун белгиледи. Бул энергия булактары тышкы факторлорго көз каранды эмес, зарыл болгон кубаттуулукту камсыздай алат жана Токтогул суу сактагычындагы ресурстарды кыш мезгилинде үнөмдүү пайдаланууга жардам берет.
Ал ошондой эле «Камбар-Ата – 1» ГЭСи долбоору тууралуу эскертип, анда курулуш иштеринин башталганын айтты. Бирок, бул долбоорду ишке ашыруу 10 жылга чейин созулушу мүмкүн жана бизде ушунчалык убакыт болбошу мүмкүн», - деп жыйынтыктады Бактыбек Саипбаев.
