11 жыл бою иштеп келген проект натыйжасыздыктан улам токтотулду. Дүйнөдөгү эң бийик тоодо, болжол менен 50 тонна ар кандай таштандылар жыйналууда.
Непалдын туризм департаментинин башчысы Химал Гаутамдын айтымында, депозит системасы «административдик жүк» болуп калды жана таштандылар боюнча маселе чечилген жок, тескерисинче, курчуп кетти. Министрликтин өкүлдөрү Би-би-сиге, депозиттик каражаттын көбү альпинисттерге кайтарылганын, бул алардын таштандыларды өздөрү менен түшүргөнүн көрсөтөт деп билдиришти.
Ошентсе да, чиновниктер альпинисттер алып кеткен таштандылар негизинен төмөнкү лагерлерден келип чыкканын, ал эми тоонун жогорку бөлүктөрүндө кырдаал критикалык бойдон калууда деп белгилешти. Сагарматха улуттук паркындагы экологиялык булганууну көзөмөлдөө комитетинин башчысы Цхеринг Шерпа, бийик тоолордо альпинисттер адатта кислород баллондорун гана алып кетерин, ал эми палаткалар жана тамак-аштын упаковкалары ошол жерде кала берерин түшүндүрдү.
Орточо алганда, ар бир альпинист акклиматизация процессинде 12 кг таштанды калтырат, ал процесс болжол менен алты жумага созулат.
Непалдык бийликтин айтымында, натыйжалуу программадан тышкары, альпинисттердин аракеттерин көзөмөлдөө жетишсиз. «Кхумбу мөңгүсүнүн үстүндөгү текшерүү пунктунан башка эч кандай текшерүүлөр жүргүзүлбөйт», — деди мырза Шерпа.
Непалдык бийликтер жаңы инициативанын натыйжалуу болоруна үмүттөнүшүүдө. Жаңы эрежелерге ылайык, альпинисттер таштандыларды тазалоо үчүн кайтарылбай турган төлөм төлөшөт, бул каражат №2 лагердеги текшерүү пунктун уюштурууга жана тоо рейнджерлерин каржылоого жумшалат, алар бийик тоолордо эрежелердин сакталышын көзөмөлдөшөт.
Жаңы төлөм мурдагы депозиттин 4000 долларына барабар болот жана парламент тарабынан бекитилгенден кийин киргизилет. Шерпа коомдору узак убакыттан бери системада өзгөртүүлөрдү киргизүүнү талап кылышкан.
Пасанг Ламу муниципалитетинин башчысы Мингма Шерпа депозит системасынын натыйжалуулугуна күмөн санап, эрежелерди бузгандыгы үчүн эч кимдин жазаланбаганын белгиледи. Ал жаңы эрежелер Эверестти таштандылардан тазалоо үчүн фонд түзүүгө жардам берет деп үмүттөнөт.
Эвересттеги таштандылар боюнча так маалымат жок болсо да, анда көп таштандылар бар деп болжолдонууда, анын ичинде төмөнкү температуралардан улам чирибеген адамдын экскременттери.
Ар жылы Эверестти багындырууну каалагандардын саны өсүп жатат, бул жергиликтүү бийликтери үчүн улам көбүрөөк тынчсызданууну жаратууда.
