Закон долбоору алкоголь, наркотиктер же башка психотроптук заттардын таасири астында транспортту башкарган айдоочулар үчүн жоопкерчиликти күчөтүүнү камтыйт. Ошондой эле мопеддерди башкаруу үчүн A1 категориясындагы айдоочулук күбөлүктү алууну милдеттүү кылуу киргизилет.
МДС мыйзам долбоорунун жолдордо коопсуздукту жогорулатуу жана мототранспортту пайдаланууну жөнгө салууга багытталган максаттарын колдосо да, эксперттер жаңы эрежелерди киргизүү алдын ала чараларсыз оор социалдык-экономикалык көйгөйлөрдү жаратат деп белгилешет.
****
Курьердик кызматтар рыногунун катышуучуларынын маалыматына ылайык, Кыргызстанда 7 миңден ашык мопеддерди жана кичинекей транспорттук каражаттарды колдонуп, заказдарды аткарып жаткан курьерлер бар. Бул жеткирүү кызматтары ресторандардын, дүкөндөрдүн, маркетплейстердин жана дарыканалардын ишинде маанилүү роль ойнойт, шаардык логистиканын негизги бөлүгүн түзөт. Көпчүлүк курьерлер үчүн мопеддер жөн гана транспорт эмес, негизги киреше булагы болуп саналат. Алардын арасында студенттер, толук эмес жумуш менен камсыз болгон адамдар жана социалдык жактан уязвимдүү топтордун өкүлдөрү бар, алар үчүн жеткирүү кошумча киреше болуп саналат.Эксперттер мопеддерди башкаруу эрежелеринин кескин өзгөрүшү көп адамдардын жумушсуз калуусуна терс таасир этет деп эскертет. Мүмкүн болгон кесепеттердин арасында миңдеген курьерлердин кирешесин жоготуу, чакан жана орто бизнес үчүн логистикалык чыгымдардын көбөйүшү, ошондой эле жеткирүүнүн кымбатташы менен товарлар жана кызматтардын баасынын көтөрүлүшү бар. Бул кызматтар тармагында жумуш орундарын кыскартууга жана салык түшүүлөрүнүн азайышына да алып келиши мүмкүн.
МДС ошондой эле билим берүү үчүн чектелген инфраструктурага көңүл бурат. Мопеддерди башкаруу үчүн A1 категориясындагы айдоочулук күбөлүктү алуу милдеттүү болушу кыйынчылыктарды жаратышы мүмкүн, анткени өлкөдө бул категория боюнча айдоочуларды даярдаган бир нече авто мектеби гана бар. Натыйжада, көпчүлүк курьерлер тез арада керектүү документтерди ала албай, убактылуу жумушсуз калат.
Экинчи бир көйгөй мурда киргизилген мопеддердин каттоосу жөнүндө. Мындай транспорттук каражаттардын көбү каттоо талап кылынбаган мезгилде киргизилген, ошондуктан ээлеринин көбүндө техникалык паспорт жана тастыктоочу документтер жок.
Специальный механизм жок болсо, көпчүлүк ээлер жаңы эрежелерди сактоону кааласа да, мопеддерин каттай албай калышат.Эксперттердин пикири боюнча, бул мопеддердин көлеңкөлүү пайдаланылышын көбөйтүүгө жана коопсуздукту жогорулатпастан, айыппулдардын санынын өсүшүнө алып келиши мүмкүн.
Жаңы эрежелерге ийгиликтүү өтүүнүн мисалы катары МДС Казакстанды келтирет, анда ушундай транспорттук каражаттарды милдеттүү каттоону киргизүү жөнөкөйлөтүлгөн процедура менен коштолгон. Каттоо үчүн жеке күбөлүктү жана транспорт боюнча документтерди көрсөтүү жетиштүү болгон, ал эми алардын жоктугунда техникалык мүнөздөмөлөрдү көрсөтүү керек болгон. Мындай мамиле транспортту легалдаштырууга жана терс социалдык кесепеттерден качууга мүмкүндүк берди.
Международный деловой совет 12 айдан кем эмес өтүү мезгилин орнотууну сунуштайт, ал убакытта жаңы талаптар айыппулдарсыз иштейт. Ошондой эле мыйзам күчүнө киргенге чейин киргизилген мопеддерди каттоону жөнөкөйлөтүүнү жана ээлерине A1 категориясындагы айдоочулук укуктарын алууга убакыт берүүнү сунуштайт.
Жаңы эрежелерди этап-этабы менен киргизүү, МДСдин пикири боюнча, жолдордо коопсуздукту жогорулатууга, жумуш орундарын сактоого жана жарандар менен бизнес үчүн ашыкча административдик жүктөмдөн качууга мүмкүндүк берет.
МДС мамлекеттик органдар менен эксперттик диалогду улантууга даяр экенин билдирди, бул тармактагы жөнгө салууну жакшыртуу үчүн.
