- Саламатсызбы, Жумгалбек Кумарович. Соңку апталарда ГКНБдагы реформалар тууралуу көп сөз болуп жатат. Бул өзгөрүүлөрдүн себеби эмне жана кандай көйгөйлөрдү көрүп жатасыз?
- Саламатсызбы. Мен буга чейин ГКНБда структуралык жана уюштуруу реформалары жүргүзүлгөнүн айтып өткөм. Бул президент тарабынан коюлган милдеттерди аткаруу үчүн зарыл, жаңы чакырыктарга жана коркунучтарга каршы турууга багытталган. Биз өзгөрүп жаткан дүйнөдө жашап жатабыз, жана мамлекеттик институттар элдин кызыкчылыктарын коргоо жана өлкөнүн коопсуздугун камсыздоо үчүн эволюцияланууга тийиш.
Мамлекеттик комитеттин кызматкерлери президент Садыр Жапаровдун реформаларын колдошот, аларды мыйзамга ылайык иштеген профессионалдык жана заманбап структураны куруу мүмкүнчүлүгү катары кабыл алышат. Биз негизги милдеттерибизге кайтып келүүгө аракет кылабыз.
Жакынкы Чыгыштагы кырдаал олуттуу кооптонууларды жаратат. Кыргызстан бул региондогу конфликтти тынчтык жолу менен чечүүнү колдойт, БУУнун Уставына жана жалпы эл аралык мыйзамга таянып.
Бул максаттарга жетүү үчүн атайын кызматтардын башчыларынын ортосундагы консультациялар ОДКБ жана ШОС сыяктуу ар кандай уюмдардын алкагында үзгүлтүксүз өткөрүлүп турат. Биз учурдагы кырдаал тууралуу маалымат алмашып, Жакынкы Чыгыштагы окуялардын биздин мамлекеттердин коопсуздугуна тийгизген таасирин талдайбыз жана кызматташтыкты бекемдөө үчүн биргелешкен көз караштарды иштеп чыгабыз. Бул чаралар бизге пайда болгон коркунучтарга тез жооп берүүгө жана жыйынды коопсуздукту жогорулатууга жардам берет.
- Реформалардан кийин ГКНБнын коррупция жана экономикалык кылмыштар менен күрөшүү полномочиялары сакталабы?
- Бул тема маалымат каражаттарында жана социалдык тармактарда активдүү талкууланууда, бирок азыркы учурда ал күн тартибинде жок. ГКНБнын Башкы тергөө башкармалыгы Кылмыш-жаза жана Кылмыш-жаза процессуалдык кодекстерине катуу ылайык иштөөдө.
Эгемен Тергөө комитетин түзүү идеясы биринчи жолу президент тарабынан «Кабар» агенттигине берген интервьюда айтылган. Менин билгениме караганда, бул маселе учурда президенттин администрациясындагы атайын топ тарабынан изилденүүдө, бирок аны түзүү үчүн так мөөнөттөр азырынча жок.
- ГКНБнын бизнеске болгон мамилеси кандай өзгөрөт? Көптөгөн ишкерлер ведомствонун аракеттерине нааразы.
- Жооп берерден мурун, ГКНБ өзүнүн практикасында «коркутуу методдорунан укуктук мамилелерге» жана деполитизацияга өтүп жатканын баса белгилегим келет. Президент бизнеске негизсиз текшерүүлөрдү жана басым көрсөтүүнү токтотууну талап кылды. 2026-жылдын январь айынан тарта мындай текшерүүлөр токтотулду.
16-мартта мен Кыргызстандагы ири бизнес өкүлдөрү менен жолугушуу өткөрдүм, анда алардын сунуштары жана пикирлери талкууланды. Бул бизнес жүргүзүү үчүн жагымдуу шарттарды түзүүгө жардам берет.
Эгер кызматкерлердин же ишкерлердин мыйзамсыз аракеттери аныкталса, бул учурлар мыйзамга ылайык каралат. Ошол эле учурда, эгер бизнесмендер арасында мыйзамсыз ишмердик менен алектенгендер болсо, алар да жоопкерчиликке тартылат.
Мен мамлекет менен бизнес ортосунда өз ара урматтоо гана экономикалык өнүгүүнү жана өлкөнүн бакубаттуулугун камсыздоого мүмкүнчүлүк берет деп эсептейм. Мындай жолугушуулар ачык диалог үчүн пайдалуу платформа болот, жана мен аларды зарылчылыкка жараша өткөрүүгө даярмын.
- Социалдык тармактарда ГКНБ кызматкерлерине карата айыптоолор таралууда. Сиз бул тууралуу кандай комментарий бересиз? Алар жаза тартабы?
- Бардыгы мыйзам алдында тең. Эгер кимдир бирөө мыйзамды бузса, ал муну түшүнүшү керек. «Маалыматтын агып кетиши» кандайдыр бир процессуалдык чечимдерди кабыл алуу үчүн негиз боло албайт. Көп учурда мындай маалыматтар тастыкталбайт жана расмий негизге ээ эмес.
Чечимдер фактыларга жана далилдерге негизделип, мыйзамга ылайык кабыл алынат. Ошондуктан, кандайдыр бир ушактар тергөө процессинин жүрүшүн көрсөткөн көрсөткүч боло албайт.
Ошол эле учурда, баа берүүнү ГКНБнын Ички коопсуздук кызматы, Жоокер прокуратурасы жана сот органдары маалыматты терең текшергенден кийин беришет.
Мен баса белгилегим келет, ГКНБнын кызматкерлеринин 99% жакын өз милдеттерин адилеттүү аткарышат жана мамлекеттин кызыкчылыгында иштешет. Алардын иши коопсуздукту камсыздоо жана тартипти коргоого багытталган. Бирок, ар бир системадагыдай эле, исключениялар болот, жана бир нече адамдын аракеттеринин негизинде бүт уюм тууралуу терс пикир түзүүгө болбойт. Азыркы учурда биз адилетсиз кызматкерлерден тазалоо иштерин жүргүзүп жатабыз.
ГКНБнын ишинин объективдүү баасы көпчүлүктүн иш-аракеттерине негизделиши керек, алар өлкөгө жана коомго адилеттүү кызмат кылышат.
- ГКНБны дискредитациялоо боюнча уюштурулган кампания барбы?
- Ооба, биз адилетсиз кызматкерлерди аныктоо боюнча аракеттерибиздин алкагында ГКНБны дискредитациялоого аракеттер болуп жатат. Бирок мыйзам бузгандарды жоопкерчиликке тартуу боюнча чаралар биздин принципиалдуу позициябызды жана системаны жакшыртууга жана анын ачыктыгын жогорулатууга болгон умтулуубузду көрсөтөт.
Жеке окуяларды системалык көйгөйлөр катары көрсөтүүгө болгон аракеттер спекулятивдүү болуп, мамлекеттик институттарга болгон ишенимди жок кылууга багытталган. Коомго болгондуктан, болуп жатканды объективдүү баалоо маанилүү жана провокацияларга алданбоо керек.
- Соңку апталарда жогорку кызмат адамдарынын сүйлөшүүлөрүнүн жазуулары пайда болду. Бул улуттук коопсуздукка кандай таасир этет жана ГКНБ тергөө жүргүзөбү?
- ГКНБ мыйзамдын алкагында бул материалдардын булактарын жана мыйзамсыз таратууга катыштыгы бар адамдарды аныктоого жардам бере алат. Маалыматтарды мыйзамсыз алуу жана таратуу боюнча бардык фактылар мыйзамга ылайык бааланат. Граждандарды жана маалымат каражаттарын текшерилбеген маалыматтарды таратуудан алыс болууга жана расмий булактарга таянышууга чакырам.
Биздин Ички иштер министрлигинин кесиптештери бул багытта активдүү иштеп жатышат, жана бардык аракеттер мыйзамга жана процессуалдык нормаларга ылайык болушу керек.
- 11-февралдан бери ГКНБдан канча кызматкер жумуштан бошотулду?
- ГКНБнын Ички коопсуздук кызматы бул маселе боюнча иштерин улантууда. Мурда маалымдалгандай, ички тергөө натыйжасында олуттуу чаралар көрүлгөн:
- 7 кызматкер жумуштан бошотулду;
- 83 кызматтан алынган;
- 6 талапкер тизмеден чыгарылган;
- 13 кызматкер дисциплинардык жаза алышты.
Бул багыттагы иштер уланууда.
- Интервью үчүн рахмат.
