Грейг тюльпаны, пестролистный тюльпан
Статус: EN. Численность сокращается, ареал уменьшается. Орта Азия эндемиги. Жогорку декоративдүүлүккө ээ өсүмдүк, жашыл курулуш, гүл өстүрүү, жаңы сортторду чыгаруу үчүн өзгөчө баалуулукка ээ.
Сипаттама. Луковица жумуртка формасында, чоң, диаметри 4 см чейин, жука кызгылт-күрөң кабыкчалары менен, ичинен жыш чачтуу. Ал 5 - 10 см ден 50 - 60 см тереңдикте жайгашат. Стебель калың, 10 - 50 см бийиктикте, жогорку бөлүгү жүндүү. Жапырактар 3 - 5 даана, чоң, 20 см узундукка чейин, бүгүлгөн, четтери толкундуу, узундугу боюнча узун эллипстик формасында, көк түстүү, лилово-фiolet түстүү сызыктар менен. Цветок жалгыз, чоң, кооз бокал формасында, ар кандай түстөрдө. Негизги түстөр оранжево-кызыл, сейрек - оранжевый, сары. Түстүү жапырактар 10 - 12 см узундукта, кыска учтуу. Столбик аз белгиленген. Коробочка сары-күрөң, үч бурчтуу, 11 см узундукта, 3 - 4 см диаметри. Уруктар жарык күрөң, косо жумуртка формасында.
Биологиялык өзгөчөлүктөр. Көп жылдык чөптүү луковичное өсүмдүк. IV айдын аягында - V айдын башында гүлдөйт, Бишкекте - 18-24.IV, 10-14 күн бою; V айдын аягында - VI айда мөмө берет.
Жалпы жана өлкөдөгү таралышы. Батыш жана Түндүк Тянь-Шань (Казакстан, Кыргызстан, Өзбекстан). Кыргызстанда - Киргизский, Таласский тоо системалары, Чон- жана Кичи-Кемин дарыяларынын бассейндери.
Өсүүчү жерлер.
Численность.
Чектөөчү факторлор.
Культивирлөө.
Курчоого алуу чаралары.
Рекомендованые чаралары.
Грейг мандалагы, чаар мандалак
Greig’s Tulip
Tulipa greigii Regel
Статус: EN. Түндүк жана Батыш Тянь-Шань үчүн эндемик түр, селекция үчүн эң маанилүү декоративдик өсүмдүк (XIX кылымдын аягында культурага киргизилген). Уруктар аркылуу көбөйөт (уроктор 3-4 жылда гүлдөй баштайт) жана жазы өсүмдүктөр менен шагылдуу, металл склондордо, Александр, Талас, Чаткал тоо системалары жана Чу-Или тоолорунда жайгашат. Гүлдөө мезгили: апрелдин аягында - майдын башында, мөмө берүү майдын аягында - июнда. Чектөөчү факторлор: гүлдөө мезгилинде мал жайып алуу жана гүлдөрдү, луковицаларды жыйноо. Түрдү коргоо үчүн зарыл: гүлдөө мезгилинде мал жайып алууга тыюу, гүлдөрдү жана луковицаларды жыйноого тыюу.
