Жакында азык-түлүктүн кымбатташы Кыргызстан калкы үчүн байкалып, негизги азык-түлүк себетинин контекстинде көп талкуулоолорду жаратты. Аналитикалык клубдун эксперти Михаил Петров, фермерлер менен базар арасындагы баа айырмасын жоюу үчүн бардык өндүрүүчүлөргө жеткиликтүү заманбап газ сактоочу мамлекеттик системаны түзүү керектигин белгилейт.
- Мисалы, фермерлерде 20 сом турган картошка базарда 50 сомго чейин көтөрүлөт. Бул үчүн ким күнөөлүү: фермерлер, кайра сатып алуучулар же импорттун таасири? "Кыскаруу" түшүнүгү бар, ал товардын салмагынан 15тен 25%га чейин жоготууну билдирет, ошондой эле инфекциянын коркунучу: картошка фитофтороздон жабыркашы мүмкүн, бул өткөндө кант өнөр жайына терс таасирин тийгизген, - деп түшүндүрөт эксперт.
Михаил Петровдун пикиринде, Кыргызстанда советтик сактоо системасы бузулуп, натыйжада профессионалдык иштетүү жана сорттоо үчүн заманбап базалар жок, бул дүкөндөрдөгү баалардын 2-3 эсе кымбатташына алып келет.
- Картошканы сактоо үчүн аба жок мейкиндикти колдонуу керек, оксиддешүүнүн алдын алуу үчүн. Кислородду азот менен алмаштырышат, жана 3төн 6 градуска чейин температурада жоготууларды болтурбоого болот. Эгер сорттоо базалары болсо, картошканын баасы 30 сомдун тегерегинде болушу мүмкүн. Кайра сатып алуучулар да бирдиктүү сактоо системасынын жоктугунан ар бир этапта жоготууларга дуушар болушат, бул сорттоо жана эмгек чыгымдарын көбөйтөт, - деп кошумчалайт ал.
Эксперт, отуз жылдык көз карандысыздыкта кыргыз фермерлери урматка ээ болушканын, бирок маселени жеке агрокорпорациялар аркылуу гана чечүүгө ишенбеш керектигин белгилейт.
- Мен агрокорпорациялар бул тапшырманы аткара алат деп айтпайт элем. Көп учурда ири оюнчулар базарды монополиялаштырууга аракет кылышат, бул баалардын көтөрүлүшүнө алып келет. Мамлекеттик жөнгө салуу системасы керек. Мамлекет атайын газ сактоочу жайларды өнүктүрүүгө инвестиция салышы керек, жөнөкөй кампаларды куруп коюу менен чектелбеши керек. Бул сапаттуу улуттук продуктуну түзүүгө, базарды толтурууга жана массалык экспортту баштоого жардам берет, - деп жыйынтыктады Михаил Петров.
