Ал Кыргыз-Түрк «Манас» университетинде билим алган, «экономика жана бухгалтердик эсеп» адистиги боюнча окуусун аяктаган. 2024-жылы ал бул окуу жайдын 874 бүтүрүүчүсүнүн бири болот. Бухгалтер катары кесибинен тышкары, Султанмурат Кыргыз улуттук университетинин Ж.Баласагын атындагы факультетинде «мамлекеттик жана муниципалдык башкаруу» боюнча окуусун улантууда, келечекте саясий ишмердик менен алектенүү ниетинде жана өз өлкөсүнүн өнүгүшүнө салым кошууну көздөйт.
Султанмурат биринчи жолу Белекке 2023-жылы, жайкы каникул учурунда барып, бул жылы Түркиянын мейманканаларында жумуш табууга жардам берген агенттикке кайрылып, кайра келди. Ал эмгек визасын алып, ишин улантууда.
Улуу эжеси Лира, ошондой эле «Манас» университетинин бүтүрүүчүсү жана 2020-жылдын «эң мыкты бүтүрүүчүсү» катары белгиленген, ага: «Каникулда иштегени бар, бул турак жай жана тамак-аш үчүн акча табууга жардам берет» деп кеңеш берген. Султанмурат ошондой эле ата-энесине жардам берүү үчүн, алардын үйүнүн курулушун аяктоону каалаган.
Азыр ал үчүнчү ай иштеп жатат, жана анын келишими алты айга, ноябрь айына чейин. Эгер ал жакшы натыйжаларды көрсөтсө, жетекчилик ага узак мөөнөткө калууну сунуш кылышы мүмкүн. Бирок, бир жылдан кийин ал визасын узартуу үчүн Кыргызстанга кайтып келүүгө аргасыз болот.
Султанмурат Түркиядагы жашоо тууралуу таасирлери менен бөлүшүп, аны Кыргызстан менен салыштырат. Ал: «Жаман улуттар жок, болгону жаман адамдар бар деп айтышат. Бул жерде жакшы жана жаман адамдар бар, бирок, тилекке каршы, жакшы адамдар аз. Түрүктөр кыргыздардай конокпоз жана кайрымдуу эмес. Бул жерде жаштардын диний сезими азыраак, жана улууларга болгон урмат-савап анча өнүкпөгөн. Түркия сериалдардагыдай эмес» деп белгилейт. Ал мекенге болгон сүйүү жана мыйзамдарды сыйлоо сыяктуу оң сапаттарды өзүнө кабыл алууга аракет кылат.
Султанмурат ошондой эле Түркиядагы эмгек шарттары Кыргызстанга караганда кыйла жакшы экенин белгилейт, ал жерде жумуш берүүчүлөр кызматкерлер үчүн зарыл болгон шарттарды ар дайым камсыз кылбайт. Ал Түркияда бардык нерсе так убакыт боюнча жүргүзүлөрүн жана кечигүүлөргө жол берилбестигин сүрөттөйт.
Анын пикири боюнча, Түркия — иштеп жаткан мыйзамдары бар күчтүү өлкө, бирок жогорку салык жана кымбат интернет кээ бир ыңгайсыздыктарды жаратат. «Чынында, чет өлкөдө болгондо, өз мекениңдин баасын сезесиң», — дейт ал, Кыргызстанда интернеттин жеткиликтүү жана сапаттуу экенин, ошондой эле электр энергиясынын тарифтери Борбордук Азиядагы эң төмөнкү деңгээлде экенин баса белгилеп.
Султанмурат Кыргызстан билимдүү жана энергиялуу жаштардын жардамы менен Түркиядан дагы күчтүү болушу мүмкүн деген ишенимде.
Ал Түркияда адамдарга алардын мүнөзү жана жүрүм-туруму боюнча мамиле жасалат: «Эгер сен өз алдынча жана туруктуу эмес болсоң, анда сени күлүп, пайдаланышат». Жалпысынан ал түрк элдери ысык мүнөзгө ээ жана кээде кагылышуулар болбой койбойт деп эсептейт.
Ошондой эле Түркияда эркектер менен аялдар арасында жумушта айырмачылыктар жок экенине таң калган. Султанмурат кыргыз жигиттерин кыргыз кыздарын оор жумуштарда колдоого чакырды.
Туристтер менен сүйлөшкөндө, ал бир нече тилдерди: түрк, орус, англис жана кээде кыргыз тилин колдонот. Бир жолу анын башчысы орус туристтерге балдарга арналган тамак жок экенин түшүндүрүп берүүнү өтүнгөн, жана Султанмурат бул тапшырманы ийгиликтүү аткарган.
Анын аты тууралуу Султанмурат энеси Ч.Айтматовдун повестин окугандан кийин бул атты тандаганын айтып берди. «Эгер менин уулум болсо, аны Султанмурат деп атайм» деп чечкен, — дейт ал, Түркияда аны көбүнчө жөн гана Мурат деп атаарын кошумчалады.
Белекте көп кыргыздар бар, жана Султанмурат көп учурда мекендештери менен жолугуп, футбол ойноп же кыргыз тамагы берилген кафе менен обед берет.
«Мен өз өлкөмдүн өнүгүшүнө олуттуу салым кошууну жана кыргыздардын кызыкчылыктарын эл аралык платформаларда коргоону каалайт элем», — деп жыйынтыктады ал.
Султанмурат жөнөкөй үй-бүлөдө чоңойгон. Анын атасы, Мамытов Акылбек, пилорамада иштеген, азыр мал чарбачылык менен алектенет, ал эми энеси, Джээналиева Төлөш, узак убакыттан бери медайым болуп иштейт. Анын төрт улуу эжеси жана бир кичинекей эжеси бар, ал медицинада окуйт. Ата-энеси билим алуунун жана инсандыкты калыптандыруунун маанилүүлүгүн дайыма баса белгилешкен, бул анын өзүн-өзү өнүктүрүүгө болгон умтулушуна таасир эткен.
