Айдана учурда Чикагода (АКШ) жашайт, ал жерде үй-бүлөсү менен бирге. Ал психологияны изилдөө менен алектенет жана практикалык тажрыйба алуу үчүн жеке коучинг-сессияларды өткөрөт.
«Мен 1997-жылы Ош шаарында төрөлгөм. Менин окуум үч ар кандай мектепте өттү: В. Терешкова атындагы интернатта 5-класска чейин, андан кийин Курманжан датка атындагы орто мектепте, ал эми У. Салиева атындагы мектепти аяктадым. Мен дайыма жакшы окуп, мектеп жашоосунда активдүү болчумун. Балалык кезимде телевидение дикторлору мени шыктандырып, мен да экранда болууну кыялданчумун. 11-классты аяктаган соң журналистика факультетине тапшырууну чечтим. Бабушкама «Сен телевидениеде артистка болууну каалайсыңбы?» деп күлүп айтканын эстейм», — деди Айдана.
Мен Кыргыз-Түрк университети «Манас» журналистика адистигине тапшырдым.
Кийинчерээк Түркиядагы Сельчук университетинде алмашуу программасы боюнча окуу мүмкүнчүлүгүм пайда болду. Үчүнчү курстан баштап, мен адистигим боюнча иштей баштадым, төрт жыл бою бир медиа уюмунда жаштар программасын алып бардым. Бул мен үчүн жакшы башталыш болду: мен баалуу тажрыйба алдым жана ар кандай тармактардагы адамдар менен тааныштым. Мен дайыма сүйлөшүүнү, интервью алууну жана адамдардын ички дүйнөсүн изилдөөнү кызыктырдым, бул менин психологияга келүүмдү шарттады. Ошондуктан мен АУЦАда психология боюнча магистратурага тапшырдым. Күнү-түнү иштеп, кечинде окуп жүрдүм.
2022-жылы мен студенттик жылдарымда таанышкан жигитим менен үйлөндүм. Биз бирге Америкага көчүп бардык. Менин күйөөм стартаптарга кызыгат жана өз компаниясын ачууну кыялданат. Америка мындай идеяларды ишке ашыруу үчүн мыкты мүмкүнчүлүктөрдү сунуштайт. Мен да психология боюнча билимимди тереңдетүүнү көздөп, ошондуктан биз бул жакка келдик», — деди Айдана.
Кыргызстан менен АКШнын салыштыруусу
Климат боюнча Чикаго Бишкекти эске салат — бул жерде да төрт мезгил бар, бирок Чикагода нымдуулук жогору, шамалдуу жана кыштары суук.
Америкалыктар күнүмдүк жашоосунда тамак даярдоого аз убакыт коротушат, бирок көп иштешет. Алар азыктарды 1-2 жумага сатып алууну жактырышат, биздегидей күн сайын эмес.
Биз күйөөм менен АКШ боюнча унаа менен саякаттадык жана табигый ландшафттарга таң калдык: чөлдөр, көлдөр, тоолор жана каньондор. Мен дайыма Кыргызстан табияттын кооздугу боюнча теңдеши жок деп угуп жүрчүмүн жана башка өлкөлөрдө андай эмес деп ойлочумун. Бирок Америка менин масштабдуулугу жана ар түрдүүлүгү менен таң калтырды. Айрыкча, токойлор жана шаардык парктар — баары күтүлгөн жана таза.
Биз Чикагонун четиндебиз, жана бул жерде Москва Кыргызстандагы 8-облусту, ал эми Чикагону 9-облусту деп шутка кылышат, анткени бул жерде көп кыргыздар жашайт. Биз биргелешип сүйлөшүп, бири-бирибизди колдоп, улуттук майрамдарды белгилеп турабыз. Унчукпаган тамактар менен көйгөй жок — бул жерде Орто Азиянын тамактарын даярдаган 30дан ашык кафе бар, анын ичинде кымыз жана чучук.
АКШдагы мыйзамдар жана эрежелер
Америкада сиз «чужой мигрант» катары сезбейт экенсиз — бул жерде бардыгы сыяктуу эркин жашайсыз. Бирок мыйзамдар абдан катуу.
Мисалы, балдарды атайын отургучтарда ташуу керек. Үй-бүлөдөгү зомбулук катуу тыюу салынган: эгер коңшулар кыйкырыктарды угуп же баланы кордоп жатканын көрүшсө, алар органдарга билдиришет — бул ата-энелик укуктардан ажыратууга же депортациялоого алып келиши мүмкүн.
Күйөөм менен таанышуу жана көчүү
Биз түрк стипендия программасы аркылуу тааныштык. Мен Түркияда окуп жаткан күйөөм менен социалдык тармактарда байланышып, мен документтерди тапшырууну пландап жатканда сүйлөшө баштадым. Ошентип, алыстан байланышып баштадык. Биз беш жылдан ашык жолугуштук.
АКШдагы биринчи кыйынчылыктар
«Биз келгенде, бир айга турак жай ижарага алып, унаа сатып алдык, бирок көп өтпөй акчабыз түгөнүп калды. Бул жерде унаасыз жүрүү кыйын. Бизде $400 калды — бул Америка үчүн абдан аз, бир жумага азык-түлүк сатып алууга да жетпейт. Биз баарын нөлдөн баштадык, тааныштарсыз. Логистика тармагына ишке орношуп, тез эле адаптацияландык. Серьездуу кыйынчылыктар болгон жок — мүмкүн, биз баарын кызыгуу менен кабыл алгандыктан.
Чыныгы кыйынчылыктар бала төрөлгөндө башталды. Бул жерде жардам бере турган жакындарыбыз жок. Биз баарын экөөбүз жасайбыз: окуу, иш, балага кам көрүү. Күйөөм абдан колдойт — ал мен менен сабактарга да келет. Мен лекцияда болгондо, ал бала менен отурат.
Бул жерде көп аялдар үйдө калып, бардык убактысын балдарга арнайт. Бул оңой эмес: байланыштын жана өнүгүүнүн жоктугу. Эгер англисче билбесең жана жөндөмдөрүңдү өнүктүрбөсөң, бул жерде кыйын болот — атаандаштык жогору.
Америка эмгекчилдерди баалайт. Бул жерде чыгымдар жогору. Көпчүлүк кирешени гана көрүп, чыгымдарды эске албайт.
Мен боюнда бар кезде окууну жана иштөөнү уланттым. Төрөттөн эки жума өткөндөн кийин, мен кайра сабактарга кайтып келдим, анткени окуу улантылып жатты. Ошондон бери менин уулум «мен менен окуйт». Окутуучулар «Биздин эң кичинекей студент!» деп күлүшөт. Перерывдарда мен аны тамактандыруу үчүн чыгып, кайра сабакка кайтып келем. Биздин күндөрүбүз окуу, иш жана башка иштер арасында дайыма кыймылда өтөт.
Күлкүлүү окуялар
«Бизде акча калбай калган кезде, күйөөм менен бир жума бою жеткирүү кызматында иштедик. Биз заказды алып бара жатканбыз — ал иттер үчүн тамак эле! Биз абдан күлүп жаттык: «Канча окуп, өнүгүп, Америкага келип, иттерге тамак жеткирип жатабызбы?». Бирок биз бул нерсени кыйынчылык катары эмес, юмор менен кабыл алдык.
Башка окуя Калифорнияда, Тахо көлүндө болду. Биз тамактануу үчүн токтодук: мен картошка бышырып жаткам, күйөөм чай демдеп жатты. Биз салат жеп жатканда, бир заматта аюуну көрүп калдык, алгач күйөөм ишенген жок, бирок кийин өзү да байкады. Биз коркуп, машинага жайлап жакындай баштадык, бирок жакындаганда чуркап, машинага кирип жабылып алдык. Ал чоң аюу болчу. Кийинчерээк биз кечинде аюулар тамак издеп чыгарын билдик. Биз эскертүү такталарын көргөнбүз, бирок аны чындык катары кабыл алган жокпуз.
Андан кийин бизге чоң камерасы бар фотограф келип, бул аюу бул токойдогу эң чоң аюулардын бири экенин айтты. Ал бир нече күндөн бери аны тартууга аракет кылып жүргөн. Биз шок болдук. Америка — бул бардыгын көрүүгө мүмкүн болгон өлкө.
Иш жана келечектеги пландар
Учурда мен психологиянын бизнеске колдонулушун изилдеп жатам — бул багыт Industrial-Organizational Psychology деп аталат жана АКШда гана өнүккөн.
Биз кызматкерлердин психикалык абалын жакшыртуу, алардын продуктивдүүлүгүн жогорулатуу, таланттарын жана лидерлик сапаттарын өнүктүрүү боюнча изилдөө жүргүзөбүз. Өнүккөн өлкөлөрдө жумушту адамдан бөлүп карап болбойт: адамдар өздөрүн жакшы сезиши үчүн маанилүү, ал үчүн тең салмак керек.
Окуу аяктагандан кийин, мен АКШда тажрыйба топтоп, өз билимимди Кыргызстанда колдонуп, компанияларга жана адамдарга коучинг жана психология аркылуу жардам берүүнү пландаштыруудамын.
Менин күйөөм кыргызстандык болуп, уникорн компаниясын түзүп, башкаларды глобалдык долбоорлорго шыктандырууну кыялданат. Биз экөөбүз да, бул жерде алган билимдерибиз жана тажрыйбаларыбыз мекениме жардам берет деп үмүттөнүп, бул үчүн бардыгын жасоодобыз.
