Саджа / Булдурук / Палластың кум кушу
Саджа
Статус: Vкатегория, Vulnerable, VU: R, Монотипичный вид.
Распространение общее и в стране. Обитает в северо-восточной части республики. [3] На гнездовании встречается на западном побережье оз.Иссык-Куль, в долинах рек Ат-Баши и Нарын, встречается также в Кочкорской котловине. В зимнее и осеннее время нередко встречается в других районах республики [92]
Места обитания. Гнездовым биотопом являются широкие каменисто-щебнистые плоскогорья на высоте 1600-1900м. н. у. м., с кустиками караганы, анабазиса и солянок, а в некоторых случаях совершенно без кустарниковой растительности [3].
Численность. Точных данных нет, но всюду низкая. Во встреченных стаях насчитывается от 4-6 до двадцати и более особей [3].
Образ жизни (жизненные циклы). В основном оседлая, местами кочующая птица. Период гнездования сильно растянут, с конца марта до конца июля. Откладка яиц начинается рано: с конца марта и весь апрель. Возможно, некоторые пары откладывают яйца дважды в год. В кладке три, редко два яйца. Насиживание около месяца, в насиживании принимают участие как самка так и самец.[86] Наиболее ранние пуховые птенцы были найдены на западном побережье оз. Иссык-Куль -7 апреля 2000г. Обычно птенцы встречаются весь июнь [92]. Питаются мелкими семенами пустынных растений: крестоцветных, бобовых, бурачниковых. Регулярно летают на водопой, иногда на значительные расстояния, птенцам взрослые птицы приносят воду в зобу [57].
Лимитирующие факторы. Выпас скота, пастушеские собаки, которые уничтожают молодняк, и браконьерство.
Разведение (содержание в неволе). Птицы периодически содержатся в зоопарках Казахстана и России. Выращивание птенцов с 3-5 дневного возраста было проведено нами в 2000г. Два птенца были найдены 7.04.2000 года их вес был 23 и 31 гр. В неволе птицы прожили 3 года. По проведенным наблюдениям выявлена хорошая адаптация к содержанию в неволе, возможно разведение [92].
Меры охраны существующие. Правилами охоты отстрел саджи в республике запрещен. С 1975 года внесена в список особо охраняемых видов [86].
Меры охраны рекомендуемые. Запрет выпаса скота на гнездовых территориях. Усиление борьбы с браконьерством и широкая пропаганда охраны вида.
Булдурук
Pallas’s Sandgrouse
Syrrhaptes paradoxus (Pallas, 1773)
Статус: Vкатегория, Vulnerable, VU: R. Монотипичный вид. Гнездится в западной части Иссык-Куль облусу, Кочкор, Ат-Баши жана Нарын дарыяларынын жазыктарында. Кыш мезгилинде өлкө боюнча таралат. Гнездөөчү жерлери 1,600-1,900 м (5,200-6,200 фут) бийиктиктеги таш-кум чөлдөрү, карагана жана башка чөптөрдүн жанына жайгашкан. Сан боюнча маалыматтар аз жана туруктуу эмес. Көрүлгөн топтордун курамы бир нече жуптан он жупка чейин болгон. 3, кээде 2, жумуртка салып, 1 ай бою инкубациялайт, эки жыныстыгы үй жумуштарын бөлүшөт. Биринчи балапандар 2000-жылдын 7-апрелинде катталган.
Жумурткадан чыккан балапандар июнь айында катталат. Тамак үчүн өсүмдүктөрдүн уруктарын колдонушат. Чарба, үй иттери жана браконьерлик негизги чектөөчү факторлор. Сандгроузду туткан жакшы мисал бар. Эки балапан уядан алынып, 3 жыл кармалды. Бул куштар туткунда жакшы адаптация көрсөткөн; келечекте аларды көбөйтүү үчүн жакшы мүмкүнчүлүктөр бар. 1985-жылдагы Кыргызстандын Кызыл Книгасына киргизилген, өлкөдө аңчылыкка тыюу салынган. Гнездөөчү жерлерде мал чарбоону токтотуу, браконьерлер менен күрөшүү жана коомдук аң-сезимди жогорулатуу сунушталат.
Дагы окуңуз:
Чернобрюхий рябок / Чыгыш карабоор / Black-bellied Sandgrouse
Карабаштуу рябок Статус: VI категория, Жакындан коркунучта, NT. Төмөн сандыкка ээ, аз изилденген...
Белдүү жоон / Актёрдук карабоор / Pin-tailed Sandgrouse
Ак түстүү рябок Статус: VI категория, Жакын коркунучтуу, NT: R. Төмөн сандыкка ээ, аз изилденген...
Авдотка / Жылкычы чулдук \ Евразия таш курлугу
Авдотка Статус: Vкатегория, Vulnerable, VU: R, A1. Ошол эле учурда кыргыз орнитологдорунун...
Кудрявый пеликан / Тармал бирказан \ Далматин пеликаны
Кудрявый пеликан Статус: V категория, Vulnerable, VU, A2c+3c. Кыргызстан аркылуу кээде миграция...
Лебедь-кликун / Аккуу / Whooper Swan
Лебедь-кликун Статус: VII категория, Least Concern, LC. Сирек уялай турган түр. Дүйнөлүк фаунада...
Кречетка / Чёл ызгыты / Социалдык Пловер
Кречетка Статус: III категория, Критически коркунучтуу, CR, A3bc. Казакстан жана Россиянын...
Могильник \ Кара шакылдак / Чыгыш империя бүркүтү
Могильник Статус: Vкатегория, Vulnerable, VU, Cl. Сирек түр, саны кыскарууда. Кыргызстан...
Журавль-красавка / Каркыра / Демойзель - Журавль
Журавль-красавка Статус: VI категория, Near Threatened, NT: R. Кыргызстандын фаунасында эки түрдүн...
Серпоклюв / Орок тумшук чулдук / Ибисбилл
Серпоклюв Статус: V категория, Vulnerable, VU: R, D1. Аз сандагы стенобионт, жашоо чөйрөсүнүн...
Тетерева / Кара кур / Black Grous
Тетерев Статус: VIкатегория, Жакын коркунучта: R. Тянь-Шанда L. t. mongolicus (Lonnberg, 1904)...
Стрепет / Кадимки бeзбeлдeк / Кичинекей бyстард
Стрепет Статус: VI категория, Near Threatened, NT. Кыргызстанда, көрүнгөндөй, 30-40 жылдан бери уя...
Чон карабаштуу чардак / Черноголовый хохотун / Great Black-headed Gull
Чон карабаштуу чардак Статус: VI, Жакындан коркунучтуу, NT: R.. Кыргыз Республикасындагы 6 түрдүн...
Сары неясыт / Мыкый уку / Tawny Owl
Серая неясыть Статус: VII, Least Concern, LC. Кыргызстанда Strix aluco harmsi (Zarudny, 1911)...
Чернозобая гагара / Кёк ордёк / Black-throated Loon
Кара моюн Статус: III категория, Кризистикалдык коркунучта, CR: R. Кыргызстанда жоголуу...
Стептик чөл / Науманндын күйкөсү / Кичинекей кестрел
Степная пустельга Статус: Vкатегория, Vulnerable, VU, Cl. Кыргыз Республикасынын авифаунасында он...
Горный гусь / Тоо кaзы / Bar-headed Goose
Горный гусь Статус: VI категория, Жакын коркунучта: R. Тибеттик келип чыгышы бар түрлөрдүн...
Белоглазая чернеть / Аккоз ордогу / Ferruginous Duck
Аккоз ордогу Статус: VI категория, Жакын коркунучта, NT. Монотиптик түр. Кыргыз Республикасынын...
Скопа / Балыкчы кушу / Osprey
Скопа Статус: VII категория, Least Concern, LC. Монотиптик тукумдун жана түрдүн өкүлү....
Обугу фламинго / Кызгылт фламинго / Улуу фламинго
Кадимки фламинго Статус: VI категория, Жакындан коркунучтуу, NT: R. Фламинго тукумундагы жалгыз...
Длинноносый крохаль / Узунтумшуктуу кытай / Кызыл көкүрөктүү мерганзер
Узунтумшуктуу кытай Статус: VII категория, Least Concern, LC. Монотипичный вид....
Змееяд \ Жыланчы \ Кыска баштуу бүркүт
Змееяд Статус: Vкатегория, Vulnerable, VU: R. Кыргызстан фаунасында жалгыз өкүл, түрү -Circaetus...
Орлан узункуйруктуу / Узункуйруктуу суубуркут / Палластың балык орлону
Орлан долгохвост Статус: V категория, Vulnerable, VU, Cl. Жоголуп кетүү коркунучундагы түр....
Бурчук көгүчкөн / Эверсманндын көгүчкөнү / Жарык арткы көгүчкөн, Сары көздүү көгүчкөн
Бурый голубь Статус: V категория, Уязвимый, VU, A2bcd+3bcd. Уязвимый. Кыргызстандын фаунасында...
Курганник мохноногий - Орой-буттуу кулаалы
Курганник мохноногий - борбордук Азиянын сейрек тоо-дала түрү. Ал тоолордо жана жазыктарда, кургак...
Белокрылый дятел / Акканаттуу тонкулдак / White-winged Woodpecker
Белокрылый дятел Статус: VII, Least Concern, LC. [47]. Монотипичный вид [47]....
Тушканчык-скокчу / Кошаяк / Jerboa
Тушканчик-прыгун Статус: Жакын коркунучта, NT: R...
Дрофа-красотка / Жорго тоодак / Houbara Bustard
Дрофа-красотка Статус: III категория, Кризистикалдуу коркунучта, CR: R, Al. Кыргызстанда...
Кречет / Шумкар / Гырфалкон
Кречет Статус: VII категория, аз эле коркунучтуу. Кыргызстан фаунасындагы 10 түрдүн бири. IUCN...
Белый аист / Ак кунас / White Stork
Ак кунас Статус: IVкатегория, жогору коркунучтуу, EN: R. Кыргызстанда кездешкен 2 түрдүн бири....
Филин / Чоң уку / Евразиялык бүркүт-кукуш
Филин Статус: VII, Least Concern, LC. Кыргызстанда Bubo bubo hemachalanus Hume, 1873 жашайт...
Орел-карлик / Кидик буркут / Booted Eagle
Орел-карлик Статус: VI категория, Жакын коркунучтуу, NT: R. Монотиптик түр [47]. Сирек, аз...
Узункуйруктуу чымынчы / Азиялык жаратылыш учкучу
Райская мухоловка Статус: VI, Жакын коркунучтуу: NT: R. Кыргызстандын фаунасында Монархтардын...
Сапсан \ Бахарин ылaaчыны / Peregrine Falcon
Сапсан Статус: VII категория, Least Concern, LC. Кыргызстандагы фаунада 10 түрдүн бири, F. p....
Орто Азия таш бакасы \ Орто Азия таш бакасы / Степной же, же Афган таш бакасы
Орто Азия таш бакасы Статус: Категория VUBlab(ii,iii,v); Cl. Монотипикалык тукумдун өкүлү, саны...
Джейран — кара-куйрук, жейрен
Джейран — Gazella subgutturosa Giild (кыргызча: кара-куйрук, жейрен) Джейрандын ареалы...
Улуу подорлик \ Чаар буркут \ Споттед игл
Чоң подорлик Статус: VI категория, Жакын коркунучтуу, NT. Кыргыз Республикасынын фаунасында 4...
Малый тушканчик / Кидик кошаяк / Кичинекей беш бармактуу тушканчык
Кичинекей тушканчик Статус: VII категория, Төмөнкү коркунуч/аз тынчсыздануучу, LR/lc....
Кара кунус / Черный аист / Black Stork
Kaрa кунaс Статус: VI категория, Near Threatened, NT: R. Кыргыз Республикасынын авифаунасында эки...
Рыжеголовый сокол / Шахин / Барбарий соколу
Кызыл баштуу сокол Статус: III категория, Кризистик коркунучта, CR: R. Кыргыз орнитологдору бул...
Рыс / Сулёёсун / Евразия рысу
Рысь Статус: V! категория, Жакындан коркунучтуу, NT. Республика аймагында Lynx lynx isabellinus...
Тонкоклювый кроншнеп / Ичкетумшуктуу тёёчулдук / Слэндер-билдед Кюрлюв
Тонкоклювый кроншнеп Статус: III категория, Кризистик коркунучта, CR, C2a(ii); D. Кыргыз...
Ортосиялык кумурска / Кызыл колтук бака / Орто Азиянын жыгач, же Азиялык күрөң бака
Ортосиязия лягушка Статус: VUB1ab(iv) категориясы. Мозаикалуу жайгашкан түр, бөлүнгөн жана...
Жер ресурстары. Алардын табияттагы жана адамдын жашоосундагы ролу.
Жер ресурстарына систематикалык колдонулган же колдонууга ылайыктуу, табигый-тарыхый белгилери...