Кыргызстан, Бишкек жана Ош жаңылыктары — бүгүнкү акыркы окуялар

Авто, катализаторлор жана техникалык көзөмөл: Минприроданын башчысы аба булганышы менен күрөшүү боюнча жүргүзүлүп жаткан иштер тууралуу. Интервью

Юлия Воробьева • • Экология
VK X OK WhatsApp Telegram
Бишкекте 21-октябрда өлкөдөгү транспорттун аба булганышына каршы көп тараптуу диалог өттү. Иш-чарада катышуучулар борбордун жана Чүй облусунун аба булганышын, ошондой эле аны жоюу боюнча мүмкүн болгон чараларды талкуулашты. Талкууга чет өлкөлүк делегациялардын өкүлдөрү катышып, бул проблема менен күрөшүү боюнча тажрыйбаларын бөлүшүштү. Бул транспорттун аба булганышы боюнча экинчи форум. Биринчи форум февраль айында, жылуулук сезону аяктап жатканда өттү. Табигый ресурстар, экология жана техникалык көзөмөл министри Медер Машиев Бишкекте жана Чүй облусундагы абанын сапаты боюнча көйгөйлөргө олуттуу көңүл бурулушу керектигин белгиледи. «Биз бул проблема боюнча активдүү иштеп жатабыз жана айрым натыйжаларды көрүп жатабыз. Мындан тышкары, абанын сапатын жакшыртууда ийгиликтерге жеткен башка шаарлар менен тажрыйба алмашуу зарыл. Ошондуктан, бул жерде илимий институттардын өкүлдөрү жана эксперттер чогулушту», — деп кошумчалады министр. АКИpress агенттигине берген интервьюсунда Машиев атмосфералык абанын учурдагы абалы жана автомобиль транспорту анын булганышына кандай таасир этери тууралуу айтып берди. - Бишкектеги СО2 чыгарууларында транспорт секторунун үлүшү канча? - Үч жыл мурун Дүйнөлүк банк тарабынан жүргүзүлгөн изилдөөдөн улам, транспорт бардык булгануу заттарынын үчтөн бирин түзөт — бул 30% дан ашык. Калган булгануу бөлүгү турак жайларда көмүрдү күйгүзүү менен байланыштуу. Келечекте биз эл аралык эксперттердин катышуусунда изилдөө өткөрүүнү пландап жатабыз, бул аркылуу булгануу булактарынын өзгөргөнүн аныктап, жергиликтүү мекемелер менен келечектеги изилдөөлөр үчүн протоколдорду бекитебиз. - Министрлик транспортту электрлендирүү саясатына таасир этеби? - Албетте, таасир этет. Биз жакында Париж келишими алкагында улуттук аныкталган салымдарды (ОНУВ) бекиттик, анда энергияны үнөмдөө жана жашыл транспорт негизги роль ойнойт. Биз тиешелүү функцияларга ээ мамлекеттик органдар, мисалы, Энергетика министрлиги жана Транспорт министрлиги менен кызматташып жатабыз. - Жанармайдын жетишсиздиги күтүлүп жатабы, жана бул электрдик унааларга өтүүнү тездетеби? - Биз бул саясатты иштеп чыкпайбыз, бирок, албетте, отун жеткирүүдө мындай бузулуулар калкты альтернативдүү транспорт түрлөрүнө тезирээк өтүүгө түртөт. - Унааларды техникалык көзөмөлгө кайтаруу керекпи? - Биз бул зарыл деп эсептейбиз, бирок бул үчүн тиешелүү инфраструктураны даярдоо керек. Даярдоо бир аз убакытты алат, анткени техникалык көзөмөлдүн жоюлушунан кийин инфраструктура иштен чыгып калды, аны калыбына келтирүү керек. - Унаалардын орточо жашы канча жана каталитиктер менен абал кандай? - 2024-жылга карата Кыргызстанда 1 миллион 674 миң унаа катталган, анын 83% (1 миллион 392 миң 737) 15 жаштан улуу. Бишкекте 426 миң 946 унаа катталган, анын 333 миң 801и 15 жаштан улуу. Азыр биз жаңы маалыматтарды жана аналитиканы даярдап жатабыз. Биздин автопарктын 80% дан ашыгы узак мөөнөттүү пайдаланууга арналган унаалардан турат. Бирок акыркы эки жылда биз оң өзгөрүүлөрдү байкап жатабыз — автопарк бир аз жаңыланууда. Каталитиктер боюнча, бул проблема көңүл бурууну талап кылат. Көп жылдар бою бизде аларды алмаштыруу маданияты болгон эмес. Жамаат бул практиканын зарылдыгын түшүнүшү керек. Биз каталитиктерди өндүрүүчүлөр менен, анын ичинде Кытайдагы Циндао университети менен сүйлөшүүлөрдү жүргүзүп жатабыз, алардын продукциясы жеткиликтүүлүгү жана натыйжалуулугу менен улам популярдуулукка ээ болууда. Биз тесттик иш-чараларды өткөрүп жатабыз, эгер баары ийгиликтүү өтсө, биз аларды системабызга киргизебиз, бирок биринчи кезекте программа иштеп чыгышыбыз керек. - Бишкектеги таштанды полигонундагы калдыктарды кайра иштетүү заводу абанын булганышына кандай таасир этет? - Бул, албетте, экологиялык абалды жакшыртат. Биздин полигон Бишкекте узак убакыттан бери жүктөлүп, көптөгөн көйгөйлөрдү жаратты, анын ичинде таштандынын туруктуу күйүшү менен. Биз аны бир нече жыл мурун өчүргөнбүз, жана ошондон бери абанын абалы жакшыра баштады. Эгер биз таштандыны кайра иштетүүгө киришсек, бул полигонго болгон жүктөмдү кыйла азайтат, аны да рекультивациялай баштайбыз. Рекультивация боюнча баштапкы иштер башталды, жана биз заводу курууну жакындан көзөмөлдөп жатабыз. Заводдун экологиялык экспертизасы ийгиликтүү өттү, жана биз аны көрүүгө пландап жатабыз. Мэриянын кызматкерлери, мэрдин жетекчилиги астында, Кытайдагы ушундай эле заводдо болушту, анда инновациялык технологиялар көрсөтүлгөн. Биз жүргүзүлгөн экологиялык экспертизанын негизинде анын коопсуздугуна ишенебиз.
VK X OK WhatsApp Telegram

Дагы окуңуз: