Чжаннын айтымында, AH3N2 гриппинин жаңы штаммы биринчи жолу август айында Австралия жана Жаңы Зеландияда табылган жана ошол убактан бери 30дан ашык өлкөгө таралган. Учурда грипп жана башка респиратордук вирустар дүйнө жүзү боюнча активдүү жайылып жатат.
Вирусунун генетикалык өзгөрүүлөрү
Чжан белгилегендей, бар болгон маалыматтар оорулардын оорлошу жөнүндө маалымат бербейт, бирок вирусунун генетикалык өзгөрүүлөрү анын эволюциясында маанилүү этап болуп саналат. «Грипп дайыма мутацияга учурайт, бул вакциналардын курамын үзгүлтүксүз жаңыртууну талап кылат», – деп түшүндүрдү ал.
Дүйнөлүк Саламаттыкты Сактоо Уюму (ДСУ) бул өзгөрүүлөрдү байкап, коомдук саламаттыкка коркунучтарды баалап, вакциналардын курамын жылына эки жолу Грипп боюнча Глобалдык эпиднадзор системасы (GISRS) аркылуу эл аралык адистер менен кызматташып сунуштарды иштеп чыгат, деп кошумчалады Чжан.
Жаңы штамм учурдагы сезон үчүн Түндүк жарым шарда өндүрүлгөн вакциналардын курамына кирген эмес. Бирок, баштапкы маалыматтар бар болгон вакциналардын оорунун оор формаларын алдын алууда жана ооруканага жаткырылуу коркунучун азайтууда дагы эле эффективдүү экенин көрсөтүүдө.
ДСУнун баалоолоруна ылайык, дүйнө жүзүндө жыл сайын болжол менен бир миллиард сезондук грипп учурлары катталат, анын ичинде беш миллионго чейин оор респиратордук оорулары бар. Сезондук грипптен улам пайда болгон респиратордук кыйынчылыктар жыл сайын болжол менен 650 миң өлүмгө алып келет.
Коркунучтарды азайтуу боюнча сунуштар
Чжан вакцинацияны коргонуу үчүн эң эффективдүү жолу катары белгилейт, айрыкча коркунучтуу топтор үчүн жана аларга кам көргөндөр үчүн. Ал ошондой эле Улуу Британияда жарыяланган жаңы вариантка каршы вакцинанын эффективдүүлүгүн баалоонун алдын ала жыйынтыктарын бөлүштү, анда эффективдүүлүк балдар үчүн болжол менен 75% жана чоңдор үчүн оорунун оор өтүшүн жана ооруканага жаткырылууну алдын алууда болжол менен 35% түзөт.
Адис майрам мезгили жаңы респиратордук оорулардын кайрадан күч алышына себеп болушу мүмкүн экенин эскертет. «Вакцинацияны активдүү илгерилетүү жана саламаттыкты сактоо системаларын бекемдөө менен алдын ала пландаштырууга жана даярдык көрүүгө маанилүү», – деп кошумчалады ал.
Мындан тышкары, Чжан өлкөлөргө лабораториялык диагностикасын күчөтүүнү жана GISRS тармагына катышуу менен оорулардын мониторингин үзгүлтүксүз жүргүзүүнү сунуштайт.
Глобалдык мониторингдин зарылдыгы
GISRS 130 өлкөдөн грипп боюнча борборлорду жана ондон ашык референс лабораторияларды камтыйт.
Америка Кошмо Штаттарынын 2026-жылы ДСУдан чыгып кеткенден кийинки бул тармакка катышуусу жөнүндө суроого Чжан: «Бардык өлкөлөрдүн эпиднадзорго жана гриппке жана башка респиратордук вирустарга жооп берүүдө катышуусу өтө маанилүү, анткени жаңы пандемиялык штамм кайда жана качан пайда болоорун алдын ала айтууга кыйын», – деп жооп берди. Ал ошондой эле пайда болуу, идентификация жана вакциналарга киргизүү убактысы өмүрдү сактоо үчүн чечүүчү мааниге ээ экенин кошумчалады.
