Жергиликтүү тургундардын айтымында, 200 жылдан ашык убакыт мурун отургузулган бул дарактын өзгөчө тарыхы бар. Бул гигант Моло жана Сырт айылдарынын чегинде турат жана бүгүнкү күнгө чейин саякатчыларга көлөкө жана салкындык берет.
Жергиликтүү тарыхчы жана мугалим Ырасбай Ажиматовдун айтымында, өткөндө бул жерлер чөл жана дараксыз болгон. Ал убакта транспорт жок болчу, саякатчылар эс алуу үчүн эч кандай шарттарга же отургучтарга ээ эмес эле.
«Дарак 200 жыл мурун урматтуу аксакал Алымкул тарабынан отургузулган. Убакыт өтүп, ал саякатчылар үчүн жарык күндөн коргонуу үчүн маанилүү жайга айланган, алар эс алып, күч-кубаттарын калыбына келтире алышкан. Бүгүнкү күндө бул дарак биздин айылдын символу, анын борбору болуп калууда», - деди ал.
Ажиматов, ошондой эле, дарактын тарыхы Алымкулдун небереси — күрөшчү Жапарали менен байланыштуу экенин белгиледи.
«Ал Фергана өрөөнүндө күчтүү адам катары белгилүү болгон. Жапарали жаш кезинен Коканда мушташтарга катышкан. Ал убакта жеңүүчүлөргө нан жана азыктар берилчү. Адамдардын эскерүүлөрүнө ылайык, Жапарали алган сыйлыктарын жетимдерге жана кедейлерге таратып берген.
Жапарали баатырдын чапанынан жүгүрүп жаткан атты кармап токтото алгандыгы тууралуу легендалар айтылат.
Элдик жомоктордо Жапарали баатырдын эр жүрөктүүлүгү тууралуу да айтылат. Бир легендада, ал бир жолу карышкыр менен жолукканда, жырткычты куралсыз, кол менен жеңип, күчүн жана эр жүрөктүүлүгүн далилдеген», - деп кошумчалады ал.
Бүгүнкү күндө эки жүз жылдык дарак жашоосун улантууда, ата-бабалардын эстелигин жана Жапарали баатырдын легендасын сактап турат. Моло тургундары үчүн бул дарак жөн гана дарак эмес, туруктуулуктун, кайрымдуулуктун жана күчтүн символу.
