Чүй облусунун башкы прокурору Алмаз Эрматов республикада телефон чалуулар жана интернет аркылуу жүргүзүлгөн жаңы мошенничилик формаларынын туруктуу өсүшү байкалууда деп белгиледи. Бул кылмыштар жабыркагандардын санынын көбөйүшү жана материалдык зыяндын өсүшү себептүү коомдук резонанс жаратат.
Статистика Чүй облусунда мошенниктик аракеттердин кескин өсүшүн көрсөтүүдө:
- 2024-жылы 974 кылмыш иши катталган;
- 2025-жылы бул сан 1158 ишке жеткен.
Эрматовдун айтымында, жосунсуз адамдар көп учурда үчүнчү жактардан сатып алынган банк эсептерин транзакцияларды жүргүзүү үчүн колдонушат. Жабырлануучулардан алынган акча тез арада чет өлкөдөгү эсептерге которулат же башка активдерге конвертацияланат, бул алардын кайтарылышын кыйындатат.
2025-жылы Кылмыш кодексине өзгөртүүлөр киргизилип, эми банктардын кардарлары, виртуалдык активдердин ээлери жана мобилдик байланыш абоненттери кылмыш жоопкерчилигине тартылат, эгер алар:
- атайылап үчүнчү жактарга электрондук төлөм каражаттарына (карточкалар жана колдонмолорду камтыган), крипто-кошельктарга жана SIM-карталарга кылмыштуу аракеттерди жүргүзүү үчүн жеткиликтүүлүктү өткөрүп берсе же сатса.
Бул маселени массалык маалымат каражаттарында активдүү талкуулоого карабастан, жаштар арасында банк карталарын сатуу учурлары уланууда. 2025-жылы Чүй облусунда бул боюнча 44 кылмыш иши козголуп, бул айрымдар үчүн материалдык жоготууларга, башкалар үчүн болсо кылмыш жоопкерчилигине алып келет.
Рискаларды азайтуу үчүн Чүй облусунун прокуратурасы жарандарга төмөнкү коопсуздук эрежелерин сактоону сунуштайт:
- банк колдонмолорун колдонууда жеке маалыматтарды сактоо;
- «оңой акча табуу» тууралуу шектүү интернет жарнамалардан качуу жана акчаларды тобокелдүү долбоорлорго инвестициялоодон алыс болуу;
- эгер тааныштардан акча которуу боюнча суроолорду алсаңыз, жөнөтүүчүнүн жеке башын текшерип, алар менен байланышуу;
- укук коргоо органдарынын же мамлекеттик мекемелердин кызматкерлеримин деп өзүн тааныштырган адамдардан телефон аркылуу финансылык талаптарды аткарбоо, анткени бардык расмий маселелер жеке жолугушууда гана чечилет.
Чүй облусунун прокуратурасы электрондук кошельктарды, SIM-карталарды жана банктык жеткиликтүүлүктөрдү үчүнчү жактарга өткөрүп берүү же сатуу кылмыш жоопкерчилигине тартылуучу иш экенин баса белгилейт.
