НЕЖУРИН Анатолий Михайлович
Архитектор. КПССтин мүчөсү 1977-жылдан бери. Кыргыз ССРинин эмгек сиңирген архитектору (1985). Кыргыз ССРинин Жогорку Кеңешинин депутаты.
1944-жылы РСФСРдин Белгород облусунун Нечаевка айылында төрөлгөн.
1967-жылы Харьков инженердик-курчу институтун архитектура адистиги боюнча аяктаган.
1967-1972-жылдар аралыгында «Киргизгипрострой» институтунда иштеген. Институттун шаар куруу бөлүмү бөлүнүп чыккандан кийин «Фрунзегорпроект» институтуна өтүп, башкы архитектор болуп иштеген.
1970-жылдан бери СССРдин архитекторлор союзунун мүчөсү.
«Киргизгипрострой» институтунун биринде чыгармачылык жолун баштаган А. Нежурин Фрунзе шаарынын жана республикадагы шаарлардын объектилерин долбоорлоого активдүү катышкан. Бул мезгилде анын долбоору боюнча В. И. Лениндин эстелигинин жанындагы чоң сквердин жана «Ала-Too» кинотеатрынын көрктөндүрүлүшү ишке ашырылган. Фрунзе шаарынын борбордук бөлүгүнүн генеральдык планынын жана деталдык пландын чечимдерин ишке ашырууда, райондорду жана түйүндөрдү куруу долбоорлорунда, жеке имараттарда жана монументалдык курулуштарда жүргүзүлгөн кыйын жана көп пландуу иштер А. Нежуринди Кыргызстандын заманбап архитектурасындагы жетекчи адистердин бири катары калыптандырууга жардам берди.
А. Нежурин Кыргыз мамлекеттик циркын түзүүдө көп күч жумшады. Бул иш жогорку баага татыды.
Ал СССР Министрлер Советинин сыйлыгын алды. Кыргызстандын белгилүү сүрөтчүлөрү менен биргеликте Кыргызстандын Россияга кошулушунун 100 жылдыгына арналган монумент, Эмгек даңкы монументи, В. И. Лениндин эстелиги Кыргыз ССРинин ВДНХсында курулган. Ош жана Аламедин базарларын долбоорлоодо архитектордун чыгармачылык мүмкүнчүлүктөрү жана кесиптик чеберчилиги өзгөчө ачык көрүнүп калды. Бул иштер теманын пластикалык иштелип чыгуу кыйынчылыгы, улуттук көркөмдүктү издөө менен айырмаланат.
Кесиптик кызыгуулар жана чыгармачылык таланттын көп тараптуулугу ага көптөгөн конкурстарга ийгиликтүү катышууга мүмкүнчүлүк берет. Анын жетекчилиги астында жана түздөн-түз катышуусунда аткарылган көптөгөн конкурс долбоорлору сыйлыктар менен белгиленди.
Кыргыз ССРинин Жогорку Кеңешинин Ардак грамотасы жана Грамотасы, СССРдин ВДНХ медалдары, СССР архитекторлор союзунун медалдары, Кыргыз ССРинин ВДНХ дипломдору, СССРдин архитекторлор союзунун дипломдору менен сыйланган, СССРдин жаш архитекторлорунун бүткүл союздук көргөзмөсүнүн лауреаты (1971) жана жылдын мыкты курулушу боюнча бүткүл союздук көргөзмөнүн лауреаты (1984).
НЕГИЗГИ КУРУЛУШТАР
1970. В. И. Лениндин эстелигинин жанындагы жана «Ала-Too» кинотеатрынын жанындагы сквердин көрктөндүрүлүшү, Фрунзе шаарында;
1974. Кыргызстандын Россияга кошулушунун 100 жылдыгына арналган монумент (скульпторлор Т. Садыков, 3. Хабибулин, С. Бакашев); Эмгек даңкы монументи (скульптор Т. Садыков); Кыргыз ССРинин ВДНХсынын башкы павильону (жамааттын курамында);
1975. Кыргыз ССРинин ВДНХсында «Транспорт жана байланыш» павильону (жамааттын курамында);
1976. 2000 орундуу цирк имараты (жамааттын курамында);
1980. «Юг-2» микрорайону (жамааттын курамында);
1981. Кыргыз ССРинин ВДНХсында В. И. Лениндин эстелиги (скульптор И. Рукавишников, жамааттын курамында); Кыргыз ССРинин ВДНХсында «Элдик керектөө товарлары» павильону (жамааттын курамында);
1982. Кыргыз ССРинин ВДНХсында кирүү пропилеи; Джал айылындагы «Строитель» пионер лагеринин имараты (жамааттын курамында); Кыргыз ССРинин Жогорку Кеңешинин имаратына кошумча (жамааттын курамында);
1983. 7 микрорайондогу К. Маркстын көчөсүндөгү турак жай курулушу (жамааттын курамында); К. Акиева, Токтогул, Калинин көчөлөрүнүн кесилишиндеги турак үй (жамааттын курамында);
1984. В. И. Лениндин атындагы борбордук аянт (жамааттын курамында); Совет көчөсүндөгү «Соода үйү» менен 128-квартиралуу турак үй (жамааттын курамында); Фрунзе шаарындагы жабык базар (жамааттын курамында);
1985. Токтогул жана Дзержинский көчөлөрүнүн кесилишиндеги турак үй, соода дүкөнү менен (жамааттын курамында); Совет, Линейная, Боконбаев, Правда көчөлөрүндөгү турак жай курулушу (жамааттын курамында);
1986. Кыргыз ССРинин Финансылык министрлигинин маалыматтык-эсептик борборунун имараты, Кыргыз ССРинин Минплодоовощхозунун долбоордук-конструктордук-технологиялык бюросу В. И. Лениндин атындагы борбордук аянтта (жамааттын курамында); Кыргызагропромдун имараты (жамааттын курамында).
НЕГИЗГИ ДОЛБООРЛОР
1974. Фрунзе шаарындагы «Восток-2» микрорайону үчүн долбоор; Кыргыз ССРинин ВДНХсынын деталдык пландоо долбоору (жамааттын курамында);
1978. Кыргыз ССРинин ВДНХсынын аймагын көрктөндүрүү (жамааттын курамында);
1979. Кыргыз ССРинин ВДНХсында өндүрүштүк-өнөрчүлүк мастерские (жамааттын курамында); Фрунзе шаарындагы КГУнун актовый залы (жамааттын курамында);
1980. Фрунзе шаарындагы борбордук стадион (жамааттын курамында);
1982. Ленин проспекти боюнча 5-, 7-, 9-кабаттуу монолиттик турак үйлөр, «Восток-5» микрорайонунун коомдук-торговый борбору (жамааттын курамында); Кыргыз ССРинин 50 жылдыгына чейин курулуш (жамааттын курамында);
1983. Совет жана Киев көчөлөрүнүн кесилишиндеги 18-кабаттуу монолиттик турак үй, «Хрусталь» жана «Овощи» дүкөндөрү (жамааттын курамында); Фрунзе шаарындагы В. И. Лениндин атындагы аянтта Республика прокуратурасы (жамааттын курамында); Фрунзе шаарындагы В. И. Лениндин атындагы аянтта Кыргыз ССРинин Минсельхозунун НИИ имараты (жамааттын курамында); Совет жана Киев көчөлөрүндөгү 12-кабаттуу турак үй (жамааттын курамында);
1985. Фрунзе шаарындагы 12 микрорайону үчүн долбоор (жамааттын курамында);
КОНКУРС ИШТЕРИ
1967. Кыргызстандын шаарларында жеке курулуш үчүн бир кабаттуу турак үйлөрдүн типтүү долбоорлорунун сериясы (жамааттын курамында, III сыйлык);
1968. Эл аралык (заказдык) конкурс. Веймар шаарындагы борборду реконструкциялоо. ГДР (жамааттын курамында); Республика конкурсу. Кыргыз ССРинин айылдык жерлериндеги жалпы билим берүү мектептеринин имараттары (жамааттын курамында, ыраазычылык сыйлыгы);
1969. Эл аралык конкурс. Тунис шаарындагы телевизиондук борбор (жамааттын курамында — катышуусу менен);
1970. Республика конкурсу. Фрунзе шаарындагы «Интурист» мейманканасы (жамааттын курамында, ыраазычылык сыйлыгы); 1972. Бүткүл союздук (заказдык) конкурс. Фрунзе шаарындагы «Революция күрөшчүлөрүнө» монумент;
1975. Республика конкурсу. Кыргызстандын Коммунисттик партиясынын Борбордук Комитетинин жана республика Министрлер Советинин имараты. I тур (жамааттын курамында, II сыйлык); 1976. Республика конкурсу. Кыргызстандын Коммунисттик партиясынын Борбордук Комитетинин жана республика Министрлер Советинин имараты. II тур (жамааттын курамында, II сыйлык); 1981. Республика конкурсу. Фрунзе шаарындагы В. И. Лениндин атындагы борбордук музейинин филиалынын имараты (жамааттын курамында, ыраазычылык сыйлыгы).
СУРЕТТЕР ИШТЕРИ
1970. Чаек айылында Улуу Ата Мекендик согушта курман болгон жоокерлерге арналган монумент (скульптор Т. Бурлин);
1980. Кыргызстандын Коммунисттик партиясынын Ленин райондук комитетинин имаратынын жанындагы монументалдык композиция (жамааттын курамында, сүрөтчү Л. Ильина);
1982. Джал айылындагы «Строитель» пионер лагеринин турак жай имараттарындагы монументалдык живопись (жамааттын курамында).
БИБЛИОГРАФИЯ
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Спецтом. Фрунзе, 1984, 202—201, 368—369, 389, 392—393; Курбатов В., Писарская Е.
Архитекторлордун чыгармачылык шериктештиги. Фрунзе: Кыргызстан, 1974, 43-бет; Курбатов В. Советтик Кыргызстандын архитектурасы. М.: Стройиздат, 1982, 55, 73, 75-беттер.
