Баш калаада өткөн иш-чарада Кыргызстандын Жогорку эсеп палатасынын, Польшанын жогорку аудит органынын, ИНТОСАИнын (IDI) өнүктүрүү инициативасынын, Европалык Союздун делегациясынын жана башка эл аралык өнөктөштөрдүн өкүлдөрү өлкөдөгү мамлекеттик аудитти реформалоону колдогон GSAI долбоорунун жетишкендиктерин белгилешти.
GSAI долбоору мамлекеттик бюджет каражаттарын пайдалануунун тышкы көзөмөл системасын жакшыртууда маанилүү кадам болуп калды. Мамлекеттик ресурстарды пайдаланууну мониторинг кылган Жогорку эсеп палатасы финансылык башкаруунун ачыктыгын жана натыйжалуулугун камсыздоодо негизги роль ойнойт. Ошондуктан аудит процессинин жаңыланышы стратегиялык мааниге ээ.
Долбоорго эл аралык колдоо чоң болду. Польша өзүнүн жогорку аудит органы (NIK) аркылуу эксперттик консультацияларды берип, кыргыз аудиторияларын окутуп, европалык методикаларды жергиликтүү шарттарга ылайыкташтырды. IDI уюштуруу боюнча колдоо көрсөттү, ал эми программаларды, иш сапарларды жана жаңы методикалык материалдарды иштеп чыгуу финансылык жактан Европалык Союз жана Сауд Аравиясынын жогорку аудит органы тарабынан каржыланды. Кыргызстандын Жогорку эсеп палатасы маанилүү улуттук өнөктөш жана реформалардын демилгечиси болуп чыкты.
Долбоорду ишке ашыруу учурунда көптөгөн тапшырмалар аткарылды. Аудит жүргүзүүнүн эрежелери жана методикалары жаңыланып, эл аралык ISSAI стандарттарына ылайыкташтырылды, бул текшерүүлөрдү дагы да ачык жана объективдүү кылды, ошондой эле жетекчи европалык органдардын практикалары менен салыштырууга мүмкүнчүлүк берди. Аудит процессинин цифрландыруу башталды, бул текшерүүлөрдү тездетип, маалыматтарды талдоонун сапатын жогорулатууга мүмкүндүк берди, адам факторунун таасирин минималдаштырды.
Долбоордун негизги аспекттеринин бири кадрларды даярдоо болду. Польшадан жыйырмадан ашык эксперттер Жогорку эсеп палатасынын адистерине тренингдер жана консультациялар өткөрүштү. Кыргыз аудиториялары да Польшада стажировкалардан өтүп, европалык мамлекеттик аудит системасынын практикалык аспекттери менен таанышышты. Долбоор Жогорку эсеп палатасынын ички иштерин жакшыртууга да жардам берди, пландоо жана көзөмөл процессин уюшкан жана болжолдуу кылды.
Польшадагы аудит органынын өкүлдөрү Кыргызстан реформаларга жогорку кызыгууну жана мыкты практикаларды киргизүүгө даярдыгын белгилешти. IDI долбоордун региондогу ийгилигин белгилеп, ЕС өкүлү реформаларды колдоону улантууга даяр экенин айтып, мамлекеттик башкарууда аудит боюнча реформалардын ачыктыкты жогорулатуудагы маанилүүлүгүн баса белгиледи.
Жогорку эсеп палатасынын төрагасы Алмазбек Акматов жаңыланган методикалар азыр европалык стандарттарга жооп берерин, бул ЕСдеги кесиптештери менен бир деңгээлде иштөөгө мүмкүнчүлүк берерин белгиледи. Ал ошондой эле долбоордун экинчи фазасын даярдоо акыркы этабында экенин, бул учурдагы аракеттердин логикалык улантуусу болоорун кошумчалады.
GSAI долбоорунун биринчи фазасы мамлекеттик чыгымдарды көзөмөлдөөнү күчөтүп, коррупциялык коркунучтарды азайтууга, бюджеттин ачыктыгын жогорулатууга жана жарандардын мамлекеттик институттарга болгон ишенимин бекемдөөгө жардам берет. Бул реформалар мамлекеттик кызматтарды көрсөтүүнүн сапатына, инфраструктураны куруу жана мектептер, ооруканалар сыяктуу социалдык объектилерди камсыздоого түздөн-түз таасир этет.
Экинчи фазада аудиттин цифрландыруусун улантуу, эл аралык стандарттарды тереңдетүү жана Жогорку эсеп палатасынын парламент, жарандык коом жана массалык маалымат каражаттары менен өз ара аракеттешүүсүн күчөтүү пландалууда. GSAI долбоору Кыргызстанда эл аралык стандарттарга жооп берген заманбап жана кесиптик тышкы аудит системасын түзүүнүн негизин салууда.
