Перевалдын башында Кусеин Кольбаевдин атындагы тоннель курулган. Тоннелдин узундугу 2510 метр.
Ачык булактарга ылайык, 1930-жылы Кыргызстанда бар болгону 20 унаа болгон, 1935-жылы алардын саны 200 унаага жеткен, 1946-жылы – 2400, ал эми 1951-жылы – 12 000 унаага жеткен.
Унаалардын санынын көбөйүшү менен өлкөдө жолдорду куруу активдүү башталды.
Кыргызстандыктар үчүн Фрунзе жана Ош шаарларын байланыштырган авто жол стратегикалык жактан маанилүү болгон, бирок Улуу Ата Мекендик согуштун кесепетинен анын курулушу 24 жылга созулду. Бул жол курулгандан мурун чабандарга Суусамыр өрөөнүнө малдарды өткөрүү өтө кыйын болгон. 1940-жылы 18 миң кыргызстандык, лом, күрөк жана башка шаймандарды алып, авто жолду курууга киришкен. Жумуш жаан-чачында жана ысыкта жүрдү.
Тоннель Төө-Ашуу перевалында 1971-жыл
// Turmush
1940-жылдары бийлик түштүк жана түндүк облустарды байланыштырган авто жолду куруу пландарын түзгөн. Андан мурун кыргызстандыктар түштүк борбору – Ош шаарына Өзбекстандын Ташкент шаары аркылуу барышкан. 100дөн ашык кошумча километрди басып өтүүгө туура келген. Бишкек—Ош авто жолунун курулушу өтө чоң долбоор болгондуктан, каражаттар СССРдин бюджетинен бөлүнгөн. Төө-Ашуу перевалындагы тоннелдин курулушу өзгөчө кымбатка түшкөн.
Тоннелди куруу үчүн Москвадан метрону мурда куруган инженерлер келген. Жумуштарга миңдеген жергиликтүү тургундар тартылган. Ошентип, 1962-жылдан кийин түндүк жана түштүк Кыргызстанды байланыштырган авто жолдун ачылышы болду. Көпчүлүк бул стратегикалык жолду куруудагы салымы үчүн медалдар менен сыйланган.
Азыр Бишкек—Ош авто жолунан жыл сайын 500 миңден ашык унаа өтөт. Мамлекеттин негизги магистралы 1996-2007-жылдары оңдолгон. Оңдоп-түзөө иштеринин учурунда бир кайгылуу окуя болду: 2001-жылдын 3-августунда Төө-Ашуу перевалындагы тоннелде унаа тыгынынын натыйжасында 5 адам каза болду. Жаракаттардын себеби тоннелдин ичинде токтоп калган жүк унаасы болгон. Замкнутоо мейкиндик тез арада угар газына толгон. Бул трагедия куруучулар үчүн катуу сабак болду: адистер желдетүү системасын жакшыртып, тоннелдин ичинде жарык берүү, видеокамераларды жана өрт сигнализациясын орнотууну жүргүзүштү.
