Кыргызстанда яктарды багуу айыл чарбасынын маанилүү багытына айланып жатат, айрыкча климаттын өзгөрүшү шартында. Бул тууралуу Суу ресурстары, айыл чарба жана кайра иштетүү өнөр жайы министрлиги маалымдады.
Акыркы маалыматтарга ылайык, өлкөдө яктардын саны 61 650 башты түзөт. Алардын негизги жашаган аймактары — Нарын, Ысык-Көл жана Ош облустары, бул жерде тоолуу жайыттар алардын кармалышы үчүн оптималдуу экологиялык шарттарды түзөт.
Яктар жыл бою ачык аянттарда жайыла алышат жана -40 °C чейин суукка туруктуулугу жогору. Бул жаныбарлар эт, сүт жана жүн өндүрүү үчүн колдонулат, жогорку тоолордо туруктуу натыйжаларды көрсөтөт.
Министрликте климаттын өзгөрүшү жана жайыттардын деградациясы шартында яководство өзгөчө маанилүү болуп жатканын белгилешти. Яктар бийиктиги 2000ден 4500 метрге чейин болгон жерлерде жашап, көбөйүп, продукция өндүрө алышат, бул аларды башка мал түрлөрү үчүн ылайыксыз болгон кыйын шарттарда алмаштырууга мүмкүн эмес кылат.
Суукка, кургакчылыкка жана азык-түлүк жетишсиздигине туруктуулугуна байланыштуу яктарды багуу климаттын өзгөрүшүнө дуушар болгон аймактар үчүн, мисалы, мезгилдердин өзгөрүшү, жаан-чачындын азайышы жана кургакчылык үчүн эффективдүү чечим болуп саналат. Мындан тышкары, алыскы тоолуу жайыттарды пайдалануу төмөнкү аймактардагы жүктөмдү азайтууга жардам берет.
Учурда Улуттук илимдер академиясынын жана Кыргыз айыл чарба жана жайыттарды изилдөө институтунун илимпоздору ак яктарды селекциялоо боюнча жумушчу топ түзүү үстүндө иштеп жатышат. Изилдөөлөр Тон районундагы Т. Акматов атындагы «Жайчы» чарбасында ак яктарды өзүнчө тукумдук топ катары сынап көрүү максатында жүргүзүлүүдө.
Тон районунан Баатырбек Акматов жана Нарын облусунан Таштанбек Акматов 2003-жылдан бери ак яктарды селекциялоо менен алектенишет. Алардын иши оң натыйжаларды берди: 2025-жылы «Агродиалог-2025» форумунда Баатырбек Акматов ак яктарды өстүрүү боюнча чемпион наамына ээ болду.
Министрлик яководствону өнүктүрүү, селекциялык программаларды илимий колдоо жана фермерлерди колдоо боюнча иштер уланарын белгиледи.
