Плодотворное развитие камерно-психологиялык скульптура портретинин линиясы

admin Көркөм өнөр / Скульптура
VK X OK WhatsApp Telegram


60-70-жылдарда Кыргызстанда иштеген А. Бекджанян портреттик иштерине армян пластикасынын шарттуу-декоративдик ыкмаларын киргизди («Кыздын башы», 1972, шамот; «Джамиля», 1970, жыгач). 70-80-жылдарда скульптуралык портрет жаатында Д. Жолчуев («Эркек портрети»), В. Зухин («Профессор Кругловдун портрети»), Р. Шикова («Этюд. Композитор Малдыбаевдин портрети», 1979, шамот) өздөрүн көрсөтүштү.
Портрет жаатында жемиштүү иштөөнүн мүмкүнчүлүктөрүн жаш скульптор Арстан Шаршекеевдин биринчи чыгармачылык арыздары күбөлөндүрөт. Индивидуалдык сүрөтчү интонациясы, басымдуу эркиндик менен белгиленген «Автопортрет» (1980, шамот) скульптордун толук кандуу реалисттик формага болгон умтулушун көрсөтөт. Шаршекеевдин биринчи кыргыз революционери, чекист, Советтер бийлигин орнотууда өзүн арнаган күрөшчү Т. Жукеев-Пудовкиндин образын жараткандыгы ийгиликтүү болду. Фигуралык композиция менен иштөөдө скульптор реалисттик чеберчиликтин ыкмаларын эркин колдонуп, скульптуралык форманын тыгыздыгын сезет. Анын жараткан образы — катуу, эр жүрөк, ички жактан чыңдалган жана элдин легендарлуу инсан жөнүндө түшүнүгүнө жооп берет.
Скульптуралык портрет искусствосу, бир нече калыптанган жана калыптанып жаткан скульпторлордун чыгармачылыгы менен көрсөтүлгөн, көп пландуу өнүгүүдө, типтик жана индивидуалдык образдарды жаратуу тапшырмаларын айкалыштырып, адам жөнүндө искусстволук түшүнүктү социалдык жана руханий жашообуздун контекстинде байытып жатат. Бул жерде революция, жарандык жана Улуу Ата Мекендик согуштар доорундагы адамдардын баатырдык образдары (Т. Жукеев-Пудовкин, Я. Логвиненко, Ч. Тулебердиев ж.б.), элдин эмгек эрдигин мыкты чагылдырган Кайназаров, Дж. Мусабеков, Г. Нурманбетова, Э. Турдубаева, чыгармачылык интеллигенциянын өкүлдөрү (Ч. Айтматов, А. Салиев, М. Рыокулов, Б. Кыдыкеева) көрүнүктүү. Т. Садыковдун бир нече эмгектери («Студенттин портрети», «Профессор М. Миррахимовдун портрети», «Академик К. Оторбаев»), З. Хабибулиндин («Искен», «Гуля», «Аял портрети», «Паша»), В. Шестопалдын («Чолпон», «Скульптор О. Мануйлова»), А. Мухутдиновдун («Доярка Айша»), Д. Хеидзенин («Толубай Джалиловдун портрети»), А. Шаршекеевдин («Автопортрет») камерно-психологиялык скульптуралык портреттин линиясынын жемиштүү өнүгүшүн, скульпторлордун адамдардын образы, мүнөздөрү, жан дүйнөсүнүн абалдары, сезимдери жана таасирлери боюнча уникалдуулукка көңүл бурганын көрсөтөт.
Композициялык ыкмаларды тактоо жана ар түрдүүлүк, материалды иштетүүнүн өзгөчөлүктөрүнө кирүү, мыкты портреттик иштерде көрүнүп тургандай, — скульпторлордун чеберчилигинин жогорулашынын натыйжасы, алардын көпчүлүгү чыгармачылык жетилүү чекитине жетишти.
Кыргызстандагы станок пластикасынын жетишкендиктерин, I Бүткүл Союздук (Москва, 1983) жана республикалык регионалдык (1983) скульптура көргөзмөлөрүндө, ошондой эле бир катар ири бүткүл союздук жана республикалык көргөзмөлөрдө көрсөтүлгөндүгүн белгилеп өтүү керек, акыркы он жылдыкта бул жаатта скульпторлордун чыгармачылык активдүүлүгүндө 60-70-жылдар менен салыштырганда бир аз төмөндөө байкалууда. Бул, көпчүлүк учурда, монументалдык жана монументалдык-декоративдик иштерди жаратуу боюнча кичинекей скульпторлор тобунун ашыкча жүктөлүшү менен түшүндүрүлөт. Бирок, жыйналган чеберчилик, түбөлүк материалдарда конкреттүү каарман жана советтик коомдун этикалык идеалына жандандыруу үчүн жашоонун талаптары, ошондой эле бул багытта көп улуттуу советтик скульпторлордун ири жетишкендиктери жана кеңири чыгармачылык изилдөөлөр — республика скульпторлорунун станок скульптурасына жаңы бурулушу, бардык жанрларынын жанданышы жана жаңы көтөрүлүшү үчүн күчтүү стимулдар.
VK X OK WhatsApp Telegram

Дагы окуңуз:

Скульптуралык портрет

Скульптуралык портрет

Скульптуралык портрет. Кыргыз пластикасындагы портрет искусствосу 60—80-жылдары, адамдын...

Мухутдинов Альбек

Мухутдинов Альбек

Мухутдинов Альбек (1936-1990) Скульптор. 1936-жылдын 13-январында Чүй облусунун Кемин районундагы...

Макеев Садырбек

Макеев Садырбек

Макеев Садырбек Скульптор. 1954-жылдын 20-мартында Нарын облусунун Ак-Талаа айылында, Кыргыз...

Жолчуев Дуйшон

Жолчуев Дуйшон

Жолчуев Дуйшон Скульптор. Кыргыз Республикасынын эмгек сиңирген маданият кызматкери. 1950-жылдын...

Ташиев Жумагул

Ташиев Жумагул

Ташиев Жумагул Колдонмо сүрөтчү. 1956-жылдын 10-январында Ат-Башы районунда туулган. 1981-жылы...

Чокморов Суйменкул

Чокморов Суйменкул

Чокморов Суйменкул (1939-1992) Сүрөтчү. СССРдин эл артисти. Токтогул атындагы Мамлекеттик...

Калычбеков Эркин

Калычбеков Эркин

Калычбеков Эркин Кесиптик сүрөтчү. 1947-жылы Кашка-Суу айылында туулган. 1967-жылы Фрунзе...

Усубалиев Алтымыш

Усубалиев Алтымыш

Усубалиев Алтымыш (1930-1970) Живописьчи. 1930-жылдын 12-декабрында Токольдош айылында (азыркы...