Ортолук Азияга, айрыкча, алдыңкы өлкөлөрдүн кызыгуусу акыркы жылдары байкала баштады. Бул жылы региондун президенттери Евросоюздун, Кытайдын жана Россиянын жогорку деңгээлдеги өкүлдөрү менен бир нече жолугушуулар өткөрүштү. Ошондой эле, АКШнын президенти Дональд Трамп менен жолугушуу жылдын аягына чейин болушу мүмкүн. Бул тууралуу саясатчы жана "Ой Ордо" стратегиялык изилдөөлөр борборунун директору Игорь Шестаков, Ортолук Азия +1 форматындагы геополитика жана экономика маселелерине арналган тегерек столдо билдирди.
Глобалдык туруктуулук шарттарында 5+1 форматы структуралуу жана максаттуу болуп, экономикалык чөйрөдөгү маселелерди тезирээк чечүүгө жардам берет. Игорь Шестаков, ШОСтун өнүктүрүү банкынын түзүлүшү боюнча идея 2008-жылы Бишкекте айтылганын эске салып, азыр, дээрлик 20 жылдан кийин, бул маселе алдыга жылып жатканын белгиледи. ШОС өлкөлөрү бул финансылык структураны түзүү боюнча келишимдерди кол коюуга киришти, бул ири инвестициялык долбоорлорду ишке ашыруу үчүн маанилүү кадам болуп саналат. Бештиктеги процесстер да тезирээк өнүгүүдө, - деди ал.
Саясатчы Брюсселдин жана Вашингтондун кызматташуу боюнча билдирүүлөрү менен алардын чыныгы аракеттери ортосундагы шайкешсиздикти да белгиледи.
"Европа Союзу жана АКШнын регионго, айрыкча, редкоземель металлдарына болгон кызыгуусу өсүп жатса да, алар Ортолук Азияга санкциялар менен коркунуч туудурууда. Кыргызстан президенти Садыр Жапаров бул тууралуу БУУнун трибунасынан айтты, Россия менен ЕС ортосундагы товар жүгүртүүсү боюнча миллиарддарды эске алып, биздин эки банкыбыз, "Керемет" жана "Капитал", санкцияларга кабыл болду. Президент, алардын Россиянын аскердик долбоорлорун каржылоого катышы бар экендигин тастыктаган эч кандай далилдер берилбегенин белгиледи. Натыйжада, Кыргызстандын эл аралык репутациясы жабыркады. Бул, Дүйнөлүк банк жана МВФ сыяктуу глобалдык финансылык институттардын ишенимине терс таасир этет, ошондой эле Бишкекке контролду күчөтүү жана басым көрсөтүүгө алып келиши мүмкүн, бул Россия менен салттуу байланыштарды кыйындатат", - деп кошумчалады Шестаков.
Игорь Шестаков, өткөн жумада Душанбеде болгон саммитти да комментарийлеп, Россия президенти Владимир Путиндин Ортолук Азия лидерлери менен жолугушуусу өткөнүн билдирди.
"Бул жолугушууда кызматташуу мүмкүнчүлүктөрү талкууланды, бул Москвадын биздин региондогу негизги ролун тастыктады. Ортолук Азия өлкөлөрүнүн лидерлери энергетика жана транспорт логистикасы чөйрөсүндөгү оң динамиканы белгилешти. Учурда Россия менен Ортолук Азиянын товар жүгүртүүсү 40 миллиард доллардан ашып жатат. Парадоксалдуу, бирок Россияга каршы санкциялар фактически бизнес активдешүүсүнө катализатор болду. Душанбедеги жолугушуу санкциялар Москваны четтетпей, жаңы мүмкүнчүлүктөрдү ачканын көрсөттү", - деп баса белгиледи саясатчы.
Ал ошондой эле келечекте "бештиктин" форматы боюнча мүмкүн болгон өзгөртүүлөр тууралуу оюн билдирди.
"Азербайжан менен кошулуу мүмкүнчүлүгү күндөн-күнгө талкууланууда, бул чындыкка айлануусу мүмкүн. Баку Ортолук Азиядагы экономикалык жана транспорт долбоорлорунда активдүү катышууда. Эми кийинки жылы 6+1 форматын көрүшүбүз мүмкүн. Бирок, регион үчүн эң ылайыктуу вариант Ортолук Азия Биримдиги болуп саналат, анын үстүндө көп жылдан бери иштелип жатат. Бул формат регион өлкөлөрүнүн улуттук кызыкчылыктарына жооп берет, анда суверенитет приоритет болуп саналат. Бул негизде, андан ары кызматташтыкты куруу, келишимдерди түзүү жана Ортолук Азия экономикасына олуттуу инвестицияларды тартуу мүмкүн", - деп жыйынтыктады Игорь Шестаков.
