Кыргызстанда ресторандар жана кафелерде кызмат көрсөтүү үчүн кошумча жыйымдын жоюлуусун сунуштаган мыйзам долбоору кабыл алынды. Бул чечим, тамак-аштын баасына кошулган 15% кызмат көрсөтүү жыйымына нааразы болгон кардарлардын көптөгөн арыздарына жооп катары сунушталды. Бул тууралуу Биринчи радио эфиринде экономика министрлигинин антимонопольдук саясат жана баа түзүү боюнча башкы адиси Адилет Жумабеков билдирди.
Жумабековдун айтымында, президенттин администрациясы учурдагы мыйзамга өзгөртүүлөрдү даярдоону тапшырган, бул жагдайды жөнгө салуу үчүн. Долбоорду талкуулоо учурунда ресторан ээлери жана ишкерлерден келген кайрылуулар жана сунуштар эске алынды.
Антимонопольдук жөнгө салуу кызматындагы кардарлардын укуктарын коргоо бөлүмүнүн башчысы Руслан Казаков, бизнес коомчулугунун пикирин эске алуу менен жаңы эрежелердин күчүнө кирүү мөөнөттөрү жылдырылганын белгиледи, бул ишкерлерге өз бааларын ылайыкташтырууга мүмкүнчүлүк берет. Жаңы жөнгө салуу 2026-жылдын 1-январынан тарта күчүнө кирет.
Учурдагы Граждандык кодекс боюнча, коомдук тамактануу тармагында оферта колдонулат, анда меню негизги келишим болуп эсептелет. Келүүчүлөр ассортимент жана баалар менен таанышып, андан кийин же шарттар менен макул болуп заказ беришет, же болбосо келүүдөн баш тартат.
Министрлер кабинетинин № 560 токтомуна ылайык, товарлардын баалары ишкерлер тарабынан өз алдынча белгиленет, бул ресторан бизнесинин баа түзүүдө көз карандысыздыгын тастыктайт.
Мурда көптөгөн мекемелер тамак-аштын баасына 5тен 20%га чейин кызмат көрсөтүү жыйымын кошуп келишкен. Бул кардарларда акыркы баанын түзүлүшүндөгү ачык эместиктен улам нааразычылыкты жараткан. Эми болсо бардык чыгымдар, анын ичинде официанттардын жана ашпозчулардын айлыктары, тамак-аштын негизги баасына киргизилет.
Мурда кызмат көрсөтүү жыйымы кызматкерлердин эмгегинин компенсациясы катары каралса, азыр бардык чыгымдар баада эске алынат, бул учурдагы эрежелердин нормаларына жооп берет.
Мамлекет кафелер жана ресторандардагы тамак-аштын бааларын жөнгө салбаса да, көрсөтүлгөн баага кошумча пайызды эсептөө учурлары мыйзам бузуулар болуп саналат жана административдик чараларды көрүүгө алып келиши мүмкүн.
HoReCa Club ассоциациясынын аткаруучу директору Алтынай Качибекова, бизнес сатуу көлөмүнүн төмөндөшүн сезип жатканын белгиледи. Ал, бир мекеменин бааларды жогорулатышы башка мекемелерде баалардын жогорулашы дегенди билдирбестигин, анткени бул ар бир ишкердин эркине байланыштуу экенин баса белгиледи.
HoReCa тармагында көптөгөн чыгымдар бар жана алар олуттуу болушу мүмкүн. Кээ бир мекемелер, манты сыяктуу белгилүү тамактардын чыгымдарын көзөмөлдөп, кызмат көрсөтүүнүн жогорку сапатын жана тиешелүү бааны сактоого аракет кылышат. Башкалары болсо кызмат көрсөтүүдөн үнөмдөп, бул кээде тамак-аштын сапатына таасир этет же ингредиенттерди арзан аналогдоруна алмаштырууга алып келет.
Качибекова ошондой эле баа түзүү ингредиенттердин баасын гана эмес, упаковканы, кызмат деңгээлин жана мекеменин атмосферасын да камтыйт деп кошумчалады. Келүүчүлөр тамак-ашты гана эмес, ошондой эле өздөрүнүн жайгашкан жериндеги ыңгайлуу шарттарды төлөшөт.
Учурда кызмат көрсөтүү жыйымы жоюлду, жана официанттар менен эмгек келишимдери түзүлүүдө. Бул өтүү мезгили мурда кызматкерлерге болгон чыгымдар, анын ичинде салыктар жана мотивация системасы да эске алынганын билдирет.
