2023-жылдын 15-февралында жаңы мал базарына келгендер айыл чарба малдарынын санынын кескин кыскарышын белгилешти. Эгер мурдагы базарда бир жума ичинде болжол менен 450 баш ири мүйүздүү мал, 220 ат жана 750 баш кой менен эчки алып келинсе, бул жолу жалпы саны болжол менен 30% кыскарды.
Жергиликтүү мал чарбачылар арасында мындай көрүнүштүн бир нече мүмкүн болгон себептери талкууланууда.
Биринчи версия сатып алуу бааларынын жогорулашын күтүүгө байланыштуу. Эттин жөнгө салуу баалары кайра каралгандан кийин, килограммы 680 сомдон 740 сомго чейин жогорулады, бул фермерлерди оптом бааларынын жогорулашына үмүттөндүрүп, малды сатууну кечиктирүүгө мажбур кылууда.
Экинчи себеп — башка базарлар менен атаандаштык. Кээ бир мал чарбачылар малды Сокулук айылындагы базарга алып барууну артык көрүшөт, ал базар чоң жана заманбап деп эсептелет.
Үчүнчү себеп — транспорт чыгымдарынын жогорулашы. Сатуучүлөр жүк ташуу баасы жогорулаганын белгилешет. Эгер мурда малды эски базарга жеткирүү 500 сом болсо, эми жаңы базарга 1500 сомго жетет. Ошол эле суммага малды Сокулук районуна да жеткире аласыз.
Сатып алуучулар үчүн жол кире баалары да өзгөрдү. Эгер мурда маршруттук такси менен эски базарга баруу 25 сом болсо, эми баа 100 сомго чейин жогорулады. Таксилердин баасы да өзгөрдү — жеке таксисттер мурда 300 сом алса, азыр 1000 сомго чейин сурашат.
Жаңы эрежелер базарда күчүндө экенин белгилеп өтүү керек. «Ветеринария жөнүндө» мыйзамга ылайык, малдын ээлери малды сатууда жана ташууда ветеринардык коштоочу документтерге ээ болушу керек. Мындай маалымкаттарсыз мал базарга киргизилбейт.
Мындан тышкары, жаңы базарда башка өзгөртүүлөр да киргизилген. Кирүүдө тыгындарды азайтуу үчүн администраторлор соода жыйымын чогултуу тартибин өзгөртүштү: эми төлөм базар аймагынан чыгып жатканда алынат, көбүнчө аны сатып алуучу төлөйт.
Бул жаңылык эски көйгөйдү чечти: мурда кээ бир сатуучүлөр малды кире бериште сатышып, жыйымды төлөөдөн качышчу. Эми базарга кирүү бардык үчүн акысыз, ал эми эсептешүүлөр чыгууда жүргүзүлөт.
