Алманбет Зайиров, 42 жашта жана педагог кесибинде, жөнөкөй баняны руханий тазаланууга жардам берген процесс катары өзгөртө алган пар мастер катары белгилүү болду.
Алманбет баня салттарына болгон сүйүүсүн маркум досу, белгилүү спортчу Осмоналы Караевден алган. Ал ага парды баалоону, идеалдуу тазалыкты сактоону жана бул маданияттын ички аспекттерин түшүнүүнү үйрөткөн. «Алгач мен жөн гана эшикти кармап турчумун, андан кийин жогорку полкалардагы ысыкты көтөрүүнү үйрөнө баштадым. Осмоналы чарчаганда, мен аны алмаштырып турчумун. 2009-жылдан бери биз баняда жума ичинде көп убакыт өткөрчүбүз», - дейт Алманбет.
Анын айтымында, Ош шаарында пар культурасы башка аймактарга караганда кыйла өнүккөн. Баняны даярдоо таза тазалоодон башталат — жайдын кир жуугучтан «жылтырап» тазаланган болушу керек, андан кийин гана конокторду киргизүүгө уруксат берилет.
Ош шаарындагы баняларда негизи иерархия жана эрежелер бар:
- Ысыктык катмары. Пар 3–4 деңгээлге бөлүнөт, ар бир адам өзүнүн ден соолугуна ылайык бийиктикти тандайт. Төмөн түшүү уят эмес, акылдуу тандоо.
- Мастердин авторитети. Коноктор парщиктин көрсөтмөлөрүн аткарат. Ош шаарында пар мастер жөн гана кызматкер эмес, процессти башкарган адам.
- Пар ырахат алып келиши керек. «Кээ бирлери суу куюп, адамдарды күйгүзүп, өздөрү муздак суу менен камсыз болушат. Бул туура эмес. Пар ырахат алып келиши керек, азап эмес», - деп түшүндүрөт Зайиров.
Алманбет өзүн дарыгер деп эсептебейт, бирок жылдар бою жыйнаган тажрыйбасы менен бөлүшөт. Анын ыкмасы акырындык менен: ал суу «граммдап» берет, адамдардын санына жана алардын ден соолук абалына көңүл буруп. Анын пикири боюнча, ысык терини күйгүзбөшү керек, ал «сөөккө чейин кириши» керек.
Биринчи айлануу: төмөндө, буттар үчүн суу берүү.
Экинчи жана үчүнчү айлануулар: парды акырындык менен көбөйтүү.
Аба кыймылы: жумшак, курчап турган кыймылдар, пар «денеге сиңиши» үчүн.
Пардан кийин муздак сууга чумкуу маселеси талаш-тартышты жаратат. Алманбет эки дарыгердин баняда бул тууралуу талкуулашканын эстейт. Кардиолог ошол учурда: «Эгер ден соолук мүмкүнчүлүк берсе — дароо, башыңыз менен чумкуңуз. 30–60 секунд муздакта болуу тромбоздун тобокелин азайтат», - деп сунуштады. Бирок мастер эскертет: баня медициналык текшерүүлөрдүн ордуна келе албайт. Ар бир адам өз чектерин билиши керек жана ден соолугуна жараша башкаларга эс алууга тоскоол болбошу керек.
«Парщик» көп учурда көчөдө таанылат, бул анын күнүмдүк иштерин жеңилдетет, бирок Алманбет өзүнүн долбоорун кыялданат. Ал Кен-Сай массивинде 10–15 адамга ылайыктуу конок үйүн курууну каалайт, анда улуттук ашкананын жана туура банянын салттары бириктирилген.
Алманбет Зайировдун айтымында, парная (буукана) — бул «ким узак отурат» деген атаандаштык эмес, моралдык жана физикалык жаңылануу үчүн мейкин. «Баня — бул атаандаштык жөнүндө эмес. Бул тазалык, маданият жана ички тынчтык жөнүндө», - деп белгилейт ал.
