Келишим 2023-жылдын июнь айында кабыл алынган жана ал 145 өлкө тарабынан кол коюлган, алардын ичинен 81 мамлекет ратификациялоо процессин аяктаган.
БУУнун деңиз укугу боюнча Конвенциясынын принциптерине негизделген жаңы документ дүйнөлүк океандын болжол менен эки үчтөн бирин коргоо үчүн юридикалык негизди олуттуу күчөтөт. Ал океанды жана анын ресурстарын изилдөө боюнча эл аралык жана ведомстволор аралык кызматташтык үчүн зарыл шарттарды түзөт.
Келишимди ишке ашыруу океан менен байланышкан Туруктуу өнүктүрүү максаттарына жетүү үчүн маанилүү болот, ошондой эле Куньмин-Монреаль глобалдык биоразнообразие боюнча рамка программасын аткаруу үчүн.
Билдирүүдө «миллиондогон тонна пластик калдыктары жана уулуу химиялык заттар жээк экосистемаларына коркунуч туудурат, бул балык, деңиз тасмалары, деңиз куштары жана сүт эмүүчүлөрдүн өлүмүнө же аларга олуттуу зыян келтирет. Мындан тышкары, кооптуу бөлүкчөлөр адамдардын азык-түлүгүнө кирет. 2021-жылы океанга 17 миллиондон ашык тонна пластик ташталган, бул деңиз таштандысынын 85%ын түзөт. Прогноздор бул көлөм жыл сайын эки эсеге же үч эсеге көбөйүшү мүмкүн экенин көрсөтүүдө. Эгер чара көрүлбөсө, 2050-жылга чейин деңиздеги пластиктин саны балыктын санынан ашып кетиши мүмкүн», — деп белгиленет билдирүүдө.
Келишимге ылайык, океанды булгануу үчүн жоопкерчилик күнөөлүүлөргө жүктөлөт, ошондой эле талаш-тартыштарды чечүү үчүн механизмдер түзүлөт. Бардык тараптар өз юрисдикциясынан тышкаркы сууга пландалган иш-аракеттерди жүргүзүүдө экологияга таасирин баалоо милдетин алышат.
Ушул учурда илимпоздор деңиз организмдеринин дээрлик 200 миң түрү сүрөттөлгөнүн баалашууда, бирок чыныгы саны кыйла көп болушу мүмкүн.
