БУУнун Соода жана өнүктүрүү боюнча конференциясынын (ЮНКТАД) алдын ала отчетунун маалыматына ылайык, 2025-жылы дүйнөлүк түз чет элдик инвестиция (ТЧЭИ) агымдары 14% га өстү жана $1,6 триллионду түздү.
БУУнун жаңылыктар кызматы билдиргендей, бул өсүш эки жылдык инвестициянын төмөндөшүнөн кийин мүмкүн болду, бирок изилдөө авторлорунун белгилешинче, оң көрсөткүчтөрдүн артында туруктуу эмес абал жатат.
Өсүштүн маанилүү бөлүгү глобалдык финансылык борборлор аркылуу жүргүзүлгөн операциялар менен байланыштуу. Жалпы өсүштүн $140 миллиарддан ашыгы «транзиттик агымдардан» турат. Бул операцияларды эске албаганда, ТЧЭИнин реалдуу өсүшү болгону 5% чамасында болмок, бул инвестициялык активдүүлүктүн канааттандырарлык калыбына келтирилбегенин көрсөтөт.
Ошентсе да, инвесторлордун маанайын көрсөтүүчү негизги көрсөткүчтөр төмөнкү деңгээлде калууда.
Эл аралык долбоорлорго каржылоонун көлөмү 16% га кыскарды, ал эми келишимдердин саны 12% га төмөндөп, бул төртүнчү жыл катары менен төмөндөп, 2019-жылга кайтып келди. Жаңы «гринфилд-долбоорлордун» саны 16% га кыскарды, ал эми жогорку көрсөткүчтөрдү болгону бир нече ири долбоорлор камсыз кылды.
Кызыктуусу, ТЧЭИ агымдары өнүккөн экономикаларга 43% га өстү жана $728 миллиардды түздү.
Бул өсүштүн негизги кыймылдаткычтары Европа жана финансылык хабдар болду. Европа Бирлигинде өсүш 56% га жетти, бул ири трансчек аралык келишимдер жана Германия, Франция жана Италия сыяктуу өлкөлөрдөгү активдүүлүктүн калыбына келиши менен байланыштуу.
Ошол эле учурда өнүгүп келе жаткан өлкөлөрдө инвестициялардын көлөмү 2% га төмөндөп, $877 миллиардды түздү. Эң аз өнүккөн мамлекеттер эң көп жабыркады: алардын үчтөн экисинде ТЧЭИнин агымы же токтоп калды, же төмөндөдү.
Эл аралык инфраструктуралык долбоорлор да 10% га төмөндөдү. Бул төмөндөөнүн негизги себеби - кирешенин тобокелдиктерин кайра карап чыгуу жана жөнгө салууда белгисиздиктин фонуна карата жаңылануучу энергетикага инвестициянын олуттуу кыскарышы. Ички инвесторлор күндөн-күнгө маанилүү роль ойной башташууда, бирок бул ири долбоорлорго тышкы каржылоого көз каранды өлкөлөрдөгү айырманы тереңдетиши мүмкүн.
ЮНКТАДдын эксперттери 2026-жылы окуялардын кандай өнүгөрүн болжолдоо кыйын экенин белгилешет. Каржылык шарттардын жакшырышы жана трансчек аралык келишимдердин жанданышы ТЧЭИни бир аз жогорулатышы мүмкүн. Бирок отчеттун авторлорунун пикиринде, реалдуу инвестициялык активдүүлүк геополитикалык чыңалуу, саясий белгисиздик жана дүйнөлүк экономиканын фрагментациясы менен чектелет. Макулдашылган аракеттерсиз глобалдык инвестициялар жалгыз аймактарга жана секторлорго гана топтолушу мүмкүн.
