Кытай илимдер академиясынын (UCAS) университетинин илимпоздор тобу, жогорку технологиялык жабдууларды колдонуп, Мигдал эффектин түздөн-түз байкап, караңгы заттын табышын чечүүгө маанилүү кадам болушу мүмкүн, деп билдирет кытайлык илимий басылма "Кэцзи жибао".
Караңгы зат, басылманын белгилөөсү боюнча, Күн системасындагы бардык материалдык массалардын болжол менен 85%ын түзгөн сырдуу зат. Бул зат жарык же жылуулук чыгарбайт, бирок күчтүү гравитациясы аркылуу галактикалардын кыймылына чоң таасир этет. Илимпоздордун изилдөөлөрү узак убакыт бою аз байланышкан гипотетикалык массивдүү бөлүкчөлөргө багытталган.
Акыркы жылдары көптөгөн изилдөөчүлөр караңгы заттын жеңил бөлүкчөлөрүнө кызыга башташты. Бирок, гезиттин маалыматы боюнча, бул бөлүкчөлөрдүн кадимки зат менен өз ара аракеттешүүсү өтө аз — байкап алынган сигналдар азыркы детекторлордун сезгичтигинен кыйла төмөн, бул салттуу табуу ыкмаларын колдонууга мүмкүнчүлүк бербейт.
Мигдал эффектин 1939-жылы советтик физик Аркадий Мигдал предсказал, бул учурдагы тоскоолдуктарды жеңүүгө үмүт берет. Бул кванттык көрүнүш бөлүкчөнүн атом ядросу менен кагылышкан учурда энергиянын бир бөлүгү ядродон тышкары турган электронго өткөрүлүшү мүмкүн экенин сүрөттөйт, бул электрондун чыгарылышына алып келиши мүмкүн.
Басылманын маалыматы боюнча, илимпоздор Мигдал эффектин байкоо үчүн атайын газдык пиксель детекторун иштеп чыгышты. Натыйжада, алар бул эффектти ийгиликтүү байкап, беш стандарттык четтөөнүн статистикалык маанилүүлүгүнө жетишти, бул физика тармагындагы "ачылыш" критерийлерине жооп берет.
"Бул 87 жыл мурун кванттык механика чегинде жасалган предсказды гана тастыктап тим болбостон, биздин Күн системасындагы караңгы заттын жеңил бөлүкчөлөрүн издөө үчүн маанилүү эксперименталдык далилдерди сунуштайт", - деп билдирет гезит.
Кытай илимдер академиясынын профессору жана Nature журналында жарыяланган макаланын негизги авторлорунун бири Чжэн Янхэндин айтымында, караңгы затты издөө боюнча келечектеги эксперименттер бул эффектти сигналдардын тактыгын жогорулатуу жана караңгы затты табуу чегин кеңейтүү үчүн колдонушу мүмкүн.
