MiddleAsianNews маалыматтарына ылайык, Европалык реконструкция жана өнүктүрүү банкы (ЕБРР) Борбордук Азия жана Монголияны камтыган 120 долбоорго болжол менен $2 миллиард (€1,72 миллиард) инвестициялады. Бул банк үчүн акыркы он жылдагы эң мыкты натыйжалардын бири болуп калды.
Өзбекстан алты жылдан бери ЕБРРдин финансылык жардамын алган негизги өлкө статусун сактап келет, 2025-жылы $1 миллиарддан ашык (€880 миллион) алды. Казакстан $440 миллион (€378 миллион), Монголия $218 миллион (€188 миллион), Кыргыз Республикасы $212 миллион (€183 миллион), Тажикстан болсо $100 миллион (€88 миллион) алды.
ЕБРРдин бардык каражаттарынын болжол менен үчтөн бири туруктуу инфраструктураны колдоого жумшалса, дагы бир үчтөн бири жергиликтүү банктарды каржылоого жумшалды, алар кичи жана орто бизнеске, ошондой эле аялдарга жана жаштарга кредиттер беришет. Каржылоонун 15 проценти Борбордук Азияда өндүрүш ишмердүүлүгүн жүргүзгөн жана кызмат көрсөтүүлөрдү сунуштаган жеке компанияларга берилди, бул чет элдик инвестицияларды тартууга жардам берди. Бардык кредиттердин 68 проценти жеке демилгелерге, ал эми ЕБРРдин бардык инвестицияларынын 53 проценти «жашыл экономика» менен байланышкан долбоорлорго жумшалды.
Жаңылануучу энергия
Өзбекстанда ЕБРР 1 ГВт кубаттуулуктагы эң ири комбинаттык күн фотоэлектр станциясын (1 ГВт) жана энергияны сактоо системасын (BESS, 1336 МВт·ч) куруу үчүн $142 миллион (€121 миллион) каржылык пакет бөлдү, ал ACWA Power менен биргеликте курулат. Бул Өзбекстандын жаңылануучу энергия тармагындагы япон өнөктөштөрү менен болгон биринчи долбоору болот.
Мындан тышкары, банк Масдар компаниясы тарабынан иштелип чыккан 300 МВт кубаттуулуктагы жаңы күн электр станциясын жана 75 МВт·ч энергияны сактоо системасын куруу үчүн $195,5 миллион (€168,5 миллион) каржылоону уюштурду.
Тажикстанда Кайроккум ГЭСинин алты гидроблогу модернизацияланды, бул станциянын орнотулган кубаттуулугун 126 МВттан 174 МВтка чейин жогорулатууга мүмкүндүк берди, 500 000 Согдий облусунун тургундарына ишенимдүү электр энергиясын камсыз кылды.
Туруктуу инфраструктура
Өзбекстанда ЕБРР 110 ирригациялык насостук станцияларды модернизациялоо үчүн $250 миллион (€240 миллион) бөлдү, бул 251 000 МВт·ч электр энергиясын керектөөнү кыйла азайтууга жана жылына 117 000 тоннага жакын углерод диоксидинин чыгарын азайтууга мүмкүндүк берет.
ЕБРР жана Европалык Союз тарабынан €45 миллионго чейин болгон каржылык пакет Актау портунун өткөрүү жөндөмүн жогорулатууга жумшалат, бул Каспий деңизиндеги Казакстандын негизги деңиз порту, Транскаспий коридорунун маанилүү бөлүгү болуп калды.
Тажикстанда ЕБРРдин €38 миллионго чейин болгон суверендик насыясы жана Азия өнүктүрүү банкы тарабынан берилген $86,7 миллиондук (€83,5 миллион) грант Дангарадан Гулистонго чейин жолду модернизациялоого жана кеңейтүүгө жардам берет, бул Хатлон облусунун түндүк жана түштүк бөлүктөрүн байланыштырууда маанилүү, анда өлкөнүн айыл чарба продукциясынын 53 пайыздан ашыгы өндүрүлөт.
Кыргыз Республикасында ЕБРР 500 кВ кубаттуулуктагы жаңы электр өткөргүч линиясын куруу үчүн €62 миллиондук суверендик кредит берди, ал Кемин менен Балыкчынын ортосунда 53 км аралыкты камтыйт, ошондой эле Балыкчыда 500 кВ подстанциясын түзүү үчүн.
ЕБРР жана ЕС тарабынан €23,8 миллионго чейин болгон каржылоо программасы Чүй облусунун эң ири ирригациялык системасы болгон Батыш Чүй каналынын реконструкциясын жана автоматташтырылышын колдойт. Ошондой эле, Жалал-Абад жана Нарын облустарындагы маанилүү инфраструктураны, анын ичинде суу алуу жана насос станцияларын модернизациялоого €38 миллионго чейин каражат бөлүү пландалууда.
ЕБРРдин «Жашыл шаарлар» программасы шаардык инфраструктуранын туруктуу өнүгүүсүнө көмөктөшөт. Кыргызстандагы Ош шаары бул демилгеге кошулуп, канализацияны тазалоону жакшыртуу жана экологиялык таза коомдук транспортко өтүү пландарын түзүп, €14,7 миллиондук кредит жана €8,3 миллиондук грант алды.
Монголияда Улан-Батор шаарында ЕБРРдин $34,9 миллион (€33,5 миллион) суверендик кредитинин эсебинен «жашыл шаарлар» программасынын алкагында атайын кардиологиялык оорукананы куруу пландалууда.
Каржы сектору жана кичи бизнести колдоо
Монголияда ЕБРРдин жыл сайынгы инвестицияларынын дээрлик 74 пайызы өнөр жай экономикасына өнөктөш каржы мекемелери аркылуу жумшалды. Бул жергиликтүү бизнестин өнүгүшүнө да түрткү берди.
Долбоорлордун арасында «Жаштар бизнесинде» программасынын алкагында XacBankка берилген A/B категориясындагы $147 миллион (€135 миллион) кредиттерди бөлүп көрсөтсө болот. Бул келишим ЕБРР үчүн монгол банкы менен болгон эң ири келишим болду. Khan Bank үчүн берилген $20 миллиондук (€16,8 миллион) кредит ЕБРРдин Монголия жана Борбордук Азиядагы агробизнес үчүн биринчи атайын кредит болду; Golomt Bankка берилген $20 миллиондук (€17,2 миллион) пакет аялдар жана жаштар тарабынан башкарылган бизнеске колдоо көрсөттү.
Өзбекстанда өнөктөш банктар менен долбоорлор ЕБРРдин өлкөдөгү жалпы операцияларынын 39 пайызын түздү, анын ичинде кичи жана орто бизнеске жана туруктуу инвестицияларга колдоо көрсөтүү үчүн Hamkorbank, Ipak Yuli Bank жана Universalbank менен $125 миллион ($108 миллион) суммасындагы келишимдер бар.
Казакстанда «ЦентрКредит» банкы $60 миллиондук (€57,6 миллион) үч кредит алды, бул жаштар жана аялдар тарабынан башкарылган микро-, кичи жана орто бизнесин өнүктүрүүгө жардам берет. KMF банкы аял ишкерлерди колдоо үчүн $25 миллиондук (€22,9 миллион) кредит алды, ал эми Arnur Credit микрофинансылык фонду «Жаштар бизнесинде» программасынын алкагында $7 миллиондук (€6 миллион) кредит алды.
2025-жылы ЕБРР Борбордук Азия жана Монголияда 4600дөн ашык кичи жана орто бизнеске консультация, окутуу жана ментордук мүмкүнчүлүктөрдү берди. Региондогу үч компания (Казакстандагы Jana Post логистикалык компаниясы, LST Agro жылыжай овощтарын өндүрүүчү жана Тажикстандагы Oilai Barakat компаниясы) тез өсүп жаткан кичи жана орто бизнес үчүн «Көк лента» программасына катышышты.
ЕБРР Борбордук Азияда биринчи регионалдык Star Venture программасын ишке киргизди, ал Казакстан, Кыргызстан, Тажикстан жана Өзбекстандан келечектүү стартаптарды бириктирип, регионалдык байланыштарды чыңдоого жана инновацияларды стимулдаштырууга жардам берет.
2025-жылы банк Борбордук Азиядагы 26 компания менен 31 тобокелдикти бөлүшүү келишимин түздү, бул жергиликтүү бизнес үчүн мүмкүнчүлүктөрдү кеңейтүүгө, өнөктөш банктар менен кредиттер боюнча тобокелдиктерди бөлүшүүгө мүмкүндүк берет.
Өткөн жылы ЕБРР «Бизнесиндеги аялдар» программасынын он жылдыгын белгиледи, бул убакыт ичинде региондогу 100 000ден ашык аял ишкер $365 миллиондук (€305 миллион) финансылык колдоо алды, ал эми 17 000ден ашык аял консультация, окутуу жана ментордук кызматтардан пайдаланды.
Учурда ЕБРР Борбордук Азиядагы эң ири институционалдык инвестор болуп саналат, 1250 долбоорду €21 миллиарддан ашык суммага каржылаган.
