Көптөгөн өнүгүп келе жаткан региондор күнүмдүк жашоосунда булганыч казылган отунга чоң көз каранды болуп, кедейчиликти күчөтөт. Чейин 1,5 миллиард адам айылдык жерлерде ден соолукка зыяндуу, коопсуз эмес тамак даярдоо ыкмаларын, мисалы, жыгач же көң күйгүзүүнү колдонушат.
Бул жыл сайын 3,2 миллион эрте өлүмгө алып келет.26-январда белгиленген Эл аралык таза энергия күнү менен байланыштуу, Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы катчысы Антониу Гутерриш таза энергияга өтүүнү тездетүүгө чакырды.
Ал жаңылануучу энергия булактарынын орнотулган кубаттуулугу адам башына 341 ваттка жеткенин жана 2015-жылы 155 ватт болгонун белгиледи.
"Дүйнө өзгөрүп жатат, бирок биз тездетүүбүз керек", – деди Гутерриш, эл аралык коомчулуктун температураны 1,5 градус Цельсийден жогору көтөрүлүшүнө "мүмкүн болушунча коопсуз жана кыска мөөнөттүү" жол менен чектөө керектигин баса белгилеп.
Кээ бир региондордо жаңылануучу энергия эң жеткиликтүү булакка айланып жатат. Өткөн жылы шамал, күн жана башка жашыл энергия биринчи жолу көмүрдү электр энергиясын өндүрүү боюнча ашып өттү.
Гутерриш таза энергия климаттын өзгөрүшүнө каршы күрөшүүгө гана эмес, электр энергиясына, коопсуз тамак даярдоо ыкмаларына жетүүнү камсыз кылуу, саламаттыкты сактоо жана билим берүүнү жакшыртуу, жумуш орундарын түзүү жана геополитикалык конфликттерге жана отун бааларынын өзгөрүүлөрүнө көз каранды болууну азайтууга жардам берет деп кошумчалады.
Ошентсе да, Башкы катчы өтүүнүн темпин тездетүүнүн зарылдыгын белгиледи. Энергетикалык тармактар жаңылануучу булактардын кубаттуулугунун өсүшүнө жетишпей жатат, ал эми жогорку финансылык чыгымдар көптөгөн өнүгүп келе жаткан өлкөлөрдү четте калтырууда.
Ал 2030-жылга чейин жаңылануучу энергия булактарынын глобалдык кубаттуулугун үч эсе көбөйтүүгө, административдик жана финансылык тоскоолдуктарды жоюуга, калкка жана өнөр жайга таза энергияга жетүүнү камсыз кылууга чакырды. Гутерриш энергия тармактарын модернизациялоонун, энергияны сактоо системаларын өнүктүрүүнүн жана критикалык маанидеги минералдарды камтыган жеткирүү чынжырларын диверсификациялоонун маанилүүлүгүн баса белгиледи.
Башкы катчы финансылык секторго өнүгүп келе жаткан өлкөлөр үчүн капиталдын баасын төмөндөтүүгө, көп тараптуу банктарга болсо тобокелдиктерди азайтуу жана жеке инвестицияларды тартуу боюнча активдүү иш алып барууга кеңеш берди.
"Таза энергия – бул жакынкы келечек, – деди Гутерриш. – Келгиле, бул учурдан пайдаланып, жаңылануучу энергия булактары боюнча революцияны дүйнөгө жайылтайлы".Башкы беттеги сүрөт иллюстрациялык: ПРООН.
