Фэй Стил: Монголияда жашоо мага чыдамдуулукка үйрөттү.
Бул чыгарылышта «Монголия чет элдиктин көзү менен» рубрикасы GOGO сайты Фэй Стил менен маектешти, ал АКШнын жараны. Учурда ал Mobicom компаниясында ESG-стратегиялары менен иштеп, бир жылдан ашык убакыттан бери Монголияда жашап жатат, деп билдирет MiddleAsianNews.
— Өзүңүз жөнүндө бир аз айтып бериңиз.
— Мен Фэй Стил, Нью-Йорктон болом. Монголияда адамдарга Нью-Йорктон экенимди айтканда, алар адатта абдан кубанып, «Сиз Таймс-скверге жакын жашайсызбы?» деп сурашат. Мен чындыгында Лонг-Айлендде жашай турганымды түшүндүрөм, ал шаардан 30 мүнөттүк поезд жолунда.
Лонг-Айленд океан жана булагы менен курчалган, ошондуктан бул жерде көп пляждар жана улуттук парктар бар. Бул жер ошондой эле тарыхы менен белгилүү, жана Гэтсби доорундагы айрым үйлөр сакталган, алар экскурсияларга ачылган, мен жазында үй-бүлөм менен аларды көрүүгө кубанычтамын.
Мен туруктуу өнүктүрүү боюнча адис болуп иштейм жана буга чейин беш жылдан ашык убакытты коммерциялык эмес сектордо өткөрдүм, туруктуу өнүктүрүү боюнча изилдөөлөр жүргүзүп, экологиялык маселелер жана мүмкүнчүлүктөрдү терең түшүнүү үчүн саясий адистер менен иштештим.
Учурда мен Mobicom компаниясында иштеп жатам, бул менин ири компаниядагы биринчи тажрыйбам, ошондуктан мен көп жаңы нерселерди үйрөнүп жатам. Техникалык сектор мен үчүн таптакыр жаңы. Мурда мен негизинен финансылык тармакта иштеп, АКШда жана башка өлкөлөрдө туруктуу өнүктүрүү менен алектенгем, бирок конкреттүү Монголияда эмес. Эми мен Монголия жана технологиялык индустрия жөнүндө үйрөнүп жатам.
— Монголиядан алган биринчи таасирлериңиз кандай болду?
— Мен бул жакка бир жыл эки ай мурун келгем. Чингисхан атындагы жаңы эл аралык аэропортко конгондо, мен дароо мени таң калтырган тоолорду байкадым. Нью-Йорктон, мен жашаган жерде, тоолор жок. Мен ойлодум: «Бул тоолорго чыгып же алардан түшүп, табиятка ырахат алсаң кандай жакшы болмок!»
Менин дагы шаардагы заманбаптык, айрыкча жаңы имараттар таң калтырды. Мен көчүп келгенден бери Улан-Батордо көп жаңы курулуштар пайда болду. Нью-Йорк абдан эски шаар, ал жерде жаңы долбоорлор анчалык көп эмес. Мен Улан-Батордун канчалык ылдам өзгөрүп жаткандыгына таң калам.
— Неге Монголияга көчүп келүүнү чечтиңиз?
— Мен бул жакка Princeton in Asia Fellowship программасы боюнча келгем. Бул программа жыл сайын Монголияда ар кандай уюмдарда жана университеттерде иштөө үчүн он стипендиатка чейин тандалат. Бул жылы стипендиаттар алты, мен — алардын бири.
Программа ошондой эле Япония жана Таиланд сыяктуу башка Азия өлкөлөрүндө стажировкаларды сунуштайт. Бирок менин артыкчылыгым туруктуу өнүктүрүү менен байланышкан көптөгөн мүмкүнчүлүктөргө байланыштуу Монголия болду, бул менин карьералык кызыкчылыктарыма идеалдуу.
Менин Монголиядагы биринчи иш тажрыйбам Монголиянын туруктуу финансылык ассоциациясында болду, бул менин бул тармактагы карьерамды Монголия контекстинде баштоого жардам берди.
— Бул сиздин чет өлкөдөгү биринчи жумушуңуз, туурабы?
— Ооба, бул менин чет өлкөдөгү биринчи жашоо тажрыйбам.
— Монголияда жашоого адаптацияңыз кандай өтүп жатат?
— Бул жактагы жашоо үйдөгү жашоодон көп жагынан айырмаланат. Мен байкаган биринчи нерсе — Улан-Батордун бийиктиги. Шаар Нью-Йорктон кыйла бийик, башында бул чарчоону жана дем алууну кыйындатты. Убакыттын өтүшү менен мен көнүп, азыр өзүмдү жакшы сезем.
Аба булганышы адаптация үчүн олуттуу көйгөй болду. Нью-Йорктон да мен мындай деңгээлдеги булганышка туш болбойм. Кышында мен коргоо үчүн атайын маскаларды колдонуп жатам. Мен маскасыз чет элдиктерди көргөндө таң калам, бирок ден соолук маселелеринде сак болууга аракет кылам.
Суук аба ырайы да кыйынчылыктарды жаратат. Нью-Йорктон кар жааса да, бул жакта температура кээде минус 20 градуска чейин төмөндөп кетет. Бактыга жараша, Монголияда мыкты кышкы кийимдерди табууга болот. Мен Нарантуул базарынан жана Sunday Plaza соода борборунан як, түйөндөрдүн жүнүнөн жана кашемирден жасалган жылуу кийимдерди сатып алдым.
— Сиз кайда жашайсыз жана жумушка кантип жетесиз?
— Мен офиске жакын, аттракцион паркынын жанында жашайм. Менин жумушка барышым жөө 10 мүнөттөн аз убакытты алат. Мурдагы жумушумда да мен офиске жакын жашаган элем. Мурда мен циркке жакын жашаганым, бирок быйыл жаңы жумушумдун айынан парка жакын көчүп кеттим. Көбүнчө мен коомдук транспортту дем алыш күндөрү гана колдонуп, жумуш күндөрүндө жолдор абдан жүктөлгөндүктөн, жөө жүрүү кыйла ыңгайлуу.
— Монголияда бош убактыңызды кандай өткөрөсүз?
— Менин кесиптештерим менин абдан активдүү экенимди айтышат, бирок кээде мен Монголияда кызыктуу нерселер көп болгондуктан, жетиштүү нерсе жасабай жаткандай сезем!
Мен бадминтон клубуна кошулдум жана өткөн жылы Дворец борьбынын жанындагы «Хатун» клубунун мүчөсү болдум. Бул жылы мен «Тэнгис» кинотеатрынын жанындагы башка клубда ойнойм, анда аптасына эки-үч жолу машыгам. Дем алыш күндөрү кээде досторум менен жергиликтүү баскетбол жана волейбол оюндарында болом.
Мага опера, балет жана кино да жагат. Мен дайым жаңы таасирлерди издеп жүрөм. Мен көп кызыктуу тааныштар таптым жана мага жаккан иш-чараларга катышам. Жумуштан тышкары жаңы мүмкүнчүлүктөргө ачык болууга аракет кылам.
— Сиздин сүйүктүү монгол тамагыңыз кайсы?
— Менин сүйүктүү тамагым — бантан, ал жандандыруучу тамак катары эсептелет. Адамдар мен бул жөнүндө айтканда таң калышат жана бул балдардын тамагы деп шутка кылышат. Бирок мен анын жөнөкөй жана жагымдуу даамын жактырам. Мен аны айылдык жерлерде көп жолу кездештирем, бирок Улан-Батордо аны табуу кыйын.
— Шаардан тышкары сапарларыңыз болду беле? Кайсы жерлер сизге таасир калтырды?
— Ооба, мен бир нече аймактарды араладым. Жакында мен Увс аймагында Наадам фестивалына жана Хубсугул аймагында Муз фестивалына катыштым. Мен ошондой эле жаш адистер менен айылдык эс алуу үчүн бардым жана Brilliant Tree Fund долбоорунун командасы менен түйөндөр менен минип жүрдүм.
Мен Чингисхан төрөлгөн жерге бардым, бул мага чоң таасир калтырды. Мен ошондой эле Булган аймагында болдум. Ар бир сапар мага Монголиянын жаңы жана кызыктуу жактарын ачып берди.
— Сиз монгол тилин үйрөнүп жатасызбы?
— Ооба, монгол тилин үйрөнүү Princeton in Asia Fellowship программасынын маанилүү бөлүгү. Мен көчүп келгенден бир-эки ай мурун тилди үйрөнө баштадым жана Американын монголология борборунда сабактарды улантып жатам. Менин мугалимим мыкты жана менин айтылышымды жакшыртууга жардам берет, ошондуктан үйрөнүү жагымдуу болуп жатат.
— Монгол тили башка тилдерге салыштырмалуу канчалык кыйын?
— Чындыгында, ал мага япон же кытай тилдеринен оңойураак болуп жатат, аларды мен мурда үйрөнүүгө аракет кылгам. Мен англисче сүйлөйм жана аздап испанча билем, ал эми монгол тили менин үчүнчү тилим болуп калды.
Мен монголчо сүйлөй алам, бирок дагы деле уялам. Мен тексттик билдирүүлөр аркылуу сүйлөшүүнү жактырам, бирок кесиптештерим мени колдошот, жана мен жакын арада өзүмдүн жөндөмүмө көбүрөөк ишенем деп үмүттөнөм.
— Наадам жана Цагаан Сар сыяктуу салттуу майрамдардан кандай таасирлер калды?
— Наадам мага чоң таасир калтырды, айрыкча үч салттуу спорт түрү — күрөш, ок атуу жана ат чабыш. Алгач мен жарыштар кандай өтөт жана жеңүүчүлөр кандай аныкталат дегенди түшүнгөн жокмун. Бирок мен аны түшүнгөндө, башкалар менен бирге көңүлдүү болдум. Увс аймагындагы майрамда тамак-аш, атмосфера жана көрсөтүүлөр абдан мыкты болду.
— Сиз монгол компанияларындагы корпоратив маданиятты кандай мүнөздөмөксүз?
— Монголияда жумушчу маданият көбүрөөк ийкемдүү көрүнөт. Бул жерде иерархия сезими сакталат, айрыкча Mobicomда, KDDI компаниясынын жапон таасиринин айынан. Бирок жалпы алганда, бул жерде көбүрөөк ийкемдүүлүк бар — тамак-ашка болгон тыныгуу көбүнчө АКШдан узунураак.
АКШда тамак-ашка болгон тыныгуу адатта 30 мүнөттөн 1 саатка чейин созулат, андан кийин адамдар дароо жумушка кайтышат. Монголияда кесиптештерим көбүрөөк колдоо көрсөтөт, жана мен жетекчилик менен оңой сүйлөшүп, жардам сурап, идеяларымды бөлүшүүгө мүмкүнчүлүгүм бар. Менин сунуштарым оң жооп алды, мен үчүн бул абдан маанилүү.
Корпоративдик иш-чаралардын да өзгөчөлүктөрү бар.
Өткөн жылы мен Улан-Батордогу Наадам салтанатына катыштым, андан кийин Увс аймагынын 100 жылдыгына арналган Наадам майрамына бардым. Монголияда жогорку жетекчилер корпоративдик иш-чараларга активдүү катышат, кыска убакытка гана келип кетишпейт. Бул жылуу жана достук атмосфераны жаратууда.
— Монголияда кандай кызматтар же технологиялар болушун каалайт элеңиз?
— Мен почта жана жүк жеткирүү системасын жакшыртууну каалайт элем. Азыр да жүк алуу абдан кыйын. Мен адатта товарларды офиске заказ кылам, анткени алар мага жетет деп ишенем.
Мен күзүндө АКШга бир нече айга кайтып келгенде, жаңы визаны күтүп жатканда, досторум мага товарларды алып келүүнү суранышкан, анткени бул онлайн заказ кылуудан оңой болгон. COVID-19дан кийин жеткирүү кызматтары канчалык кеңейгенин эске алганда, мен бул жерде олуттуу жакшыртуулар үчүн мүмкүнчүлүктөрдү көрөм.
— Монголияга келгенден бери эң маанилүү нерсени эмнени үйрөндүңүз?
— Чыдамдуулук. Монголияда жашоо мага жумушта жана адамдар менен байланышта чыдамдуулукка үйрөттү. Монголдор кээде чет элдиктерге, айрыкча, тааныш эмес адамдарга ачылууга шашылбайт. Мен тырышчаак, достук жана ачык болууга үйрөндүм. Убакыттын өтүшү менен адамдар ишенишет, жана биздин ортобузда маанилүү мамилелер түзүлөт.
— Сизде жумуштан тышкары монгол досторуңуз канча?
— Мен активдүү жашоо стилинин жардамы менен көп адамдар менен тааныштым. Мен Улан-Батордогу жаш адистерди бириктирген Global Shapers коомчулугунда катышам. Коомчулукта 20-30 адам бар, жана биз көп учурда биргелешип иш-чараларды уюштурабыз.
Мен ошондой эле Creative Mornings сыяктуу иш-чараларда жана жүгүрүү клубунда досторду таптым. Кышында аба булганышынын айынан мен жүгүрбөйм, бирок ошол жерде таанышкан адамдар менен байланышымды сактап калам.
— Сизде жигит барбы?
— Жок, бул менин кесиптештеримдин мага берген биринчи суроолорунун бири — мен үйлөнгөнбү же жигитим барбы.
— Сизди эч качан датка чакырышканбы?
— Ооба, мен бул жакка көчүп келгенден бери бир нече жолу даткага бардым. Алардын бардыгы кызыктуу жана жагымдуу болду. Эркектер урматтуу жана жакшы болушту.
— Сиз монгол жаштарын, айрыкча Gen Z муунун кандай баалайсыз?
— Техникалык жактан мен Gen Z муунунун улуу өкүлүмүн, ошондуктан кээде миллениалдарга жакынмын. Бирок, мен монгол Gen Z жаштарын таң калтырам. Алардын көпчүлүгү үй ээси болуп, кесиптик сертификаттарды алышат, көп окушат жана чоң амбицияларды көрсөтүшөт.
Мен алардын өлкөсүнө болгон берилгендигине жана анын келечегин жакшыртууга болгон аракетине таң калам. Чет өлкөдө окуп же иштеп жаткан адамдар да көп учурда Монголиянын өнүгүшүнө салым кошуу үчүн кайтып келишет. Бул жоопкерчилик жана оптимизм сезими мени шыктандырат.
— Сиз интервью учурунда айта турган башка нерселер барбы?
— Көптөгөн чет элдиктер, 심지어 бул жерде көп жылдар бою жашаган адамдар да Монголиянын чоң потенциалын көрүп, анын келечегине чын жүрөктөн ишенишет. Мен жергиликтүү адамдарга өз өлкөсүнө жаңы көз караш менен карап, анын мүмкүнчүлүктөрүн терең баалоо керек деп эсептейм.
— Убактыңызды бөлгөнүңүз үчүн рахмат.
