25 жаштагы IT-иштеп чыгуучу Александр Качкуркин Казакстандан Россияга депортацияланды, келгенден кийин учакта кармалып, мамлекеттик чыккынчылык боюнча кылмыш иши боюнча камакка алынды. Бул окуя тууралуу укук коргоо долбоору «Биринчи бөлүм» айтып берди.
Крымда төрөлгөн Александр 2014-жылы 14 жашында Россиянын паспортун алган. Ал саясий себептерден улам Казакстанга көчүп, акыркы жылдары Алматыда жашап, DevOps-инженер жана иштеп чыгуучу болуп иштеген. Анын кардарларынын арасында белгилүү америкалык компания OpenAI болгон.
28-январда Качкуркин эки статья боюнча административдик жоопкерчиликке тартылды — жолду тыюу салынган жерден кесип өтүү жана жабык жайда кальян тартуу үчүн. Укук коргоочулар бул айыптоолордун жасалма экенин билдиришүүдө. Натыйжада полиция анын депортациясы үчүн сотко кайрылды, бул «Казакстан Республикасынын мыйзамдарына жана суверенитетине урматсыздык» деп негиздешти.
Протоколдорду түзүүдөн тартып депортацияга чейин болгон процесс бир нече сааттын ичинде аяктады, ал эми адатта мындай аракеттер көп убакытты талап кылат. Качкуркинди шашылыш Россияга жөнөтүштү, жана конгондон кийин аны учакта кармап, сотко алып барышты, ал сот аны камакка алды.
Россияда ага Украинага акча которуулар үчүн мамлекеттик чыккынчылык боюнча айып коюлууда. РФнын Кылмыш кодексинин 275-статьясына ылайык, ага 12ден 20 жылга чейин эркинен ажыратуу же өмүр бою абакка алуу коркунучу бар.
Жакында, 30-январда, Казакстан чечен активисти Мансур Мовлаевди да депортациялоону пландап жатканы белгилүү болду, ал учурда Алматыдагы СИЗОдо жатат. Өткөн жылдын декабрында ага качкын статусун берүү боюнча баш тартылган.
Мовлаев Чеченстандын башчысы Рамзан Кадыровго каршы катуу билдирүүлөрү жана республикадагы адам укуктарынын бузулушу жана саясий репрессияларга каршы чыгышы менен белгилүү. Ал Россияда наркотиктердин мыйзамсыз жүгүртүүсү боюнча иш боюнча бир нече жыл абакта отурган, бошотулгандан кийин өлкөнү таштап, бир нече убакыт Кыргызстанда жашаган, андан кийин Казакстанга көчүп, 2025-жылдын майында Россиянын суранычы менен кармалып калган. Өз мекенинде экстремизмди каржылагандыгы үчүн федералдык издөөдө.
