ICE эмне
Иммиграция жана бажы кызматынын АКШ (ICE) 2002-жылы 11-сентябрдагы террордук актылардан кийин улуттук коопсуздукка болгон коркунучтарга жооп катары негизделген.ICEнин директору АКШнын президенти тарабынан дайындалат, учурда бул кызматты Тодд М. Лайонс ээлеп турат, ал март 2025-жылы милдеттерин аткарууга киришкен.
ICEнин негизги милдети иммиграция нормаларын сактоону көзөмөлдөө жана миграция менен байланышкан кылмыштарга каршы күрөшүү. Ал мыйзамсыз мигранттарды аныктоо, алардын депортациясын уюштуруу, ошондой эле контрабанда жана финансылык кылмыштарды иликтөө менен алектенет.
Служба Трамптын администрациясы учурунда өз позицияларын кыйла бекемдеди, ал катуу миграция саясатын илгерилетүүдө. ICEде болжол менен 20 миң кызматкер иштейт, жана кызматтын АКШда жана чет өлкөлөрдө 400дөн ашык офис бар. Агенттиктин жылдык бюджети 8 миллиард долларды түзөт, бул аны өлкөдөгү эң финансылык жактан камсыздалган федералдык мекемелердин бири кылат.
Протесттердин себептери
2026-жылдын 7-январында ICE агенти 37 жаштагы Рене Николь Гудду атып, ал аларга унаасы менен коркунуч туудурганын билдирген.Андан кийин, 24-январда ошол эле шаарда 37 жаштагы медайым Алекс Джеффри Претти атып алынган. Расмий адамдар ал куралдуу болгонун билдиришкен, бирок окуя болгон жердеги жазууларда анын колунда болгону телефон болгон.
Критика контексти
2025-жылдан бери ICEге каршы сын-пикирлердин толкуну башталды. Журналисттер коомдук жайларда, билим берүү мекемелеринде жана миграциялык соттордогу угулуштардагы рейддерге көңүл бурушту. Айыптардын арасында үй-бүлөлөрдү бөлүү, катаал кармоо шарттары жана тиешелүү даярдыгы жок кызматкерлерди массалык түрдө кабыл алуу бар.Associated Pressтин маалыматына ылайык, 2025-жылдын майында Тодд Лайонс кызматкерлерге соттун ордерлери жок эле турак жайларга кирүүгө уруксат берген жашыруун меморандумга кол койгон. Бул юристтер арасында жарандардын укуктарын бузуу катары кабыл алынып, нааразычылык жаратты.
Укук коргоо уюмдары кармоо борборлорундагы жаман шарттар жөнүндө маалымат беришти. 2025-жылы мындай мекемелерде 32 адам каза болду - бул 2004-жылдан берки эң жаман көрсөткүч. 2025-жылдын сентябрында Калифорнияда жүздөн ашуун кармалган адам антисанитария жана медициналык жардамдын жоктугуна каршы нааразычылык билдирип, ачкачылык жарыялашты, бирок Ички коопсуздук министрлиги бул маалыматтарды четке какты.
2025-жылдын декабрь айынын аягында Трамп Миннеаполис - Сент-Пол аймагына ICE агенттерин жөнөтүүнү буйрук кылды, бул кармалгандар менен зомбулук жана катаал мамиле боюнча инциденттердин сериясына алып келди.
Протесттердин форматы
Протесттер ар кандай формаларды кабыл алууда.Активисттер өлкө боюнча 200дөн ашык нааразычылык акцияларын уюштурушту, CNNдин маалыматына ылайык.
Миннеаполисте адамдар пляжда "SOS" сөзүн түзүштү. Шаарга солидардык билдирүү үчүн Калифорнияда, Орегондо, Вашингтондо, Нью-Йоркте, Техас жана башка штаттарда митингдер өткөрүлдү.
Көпчүлүк иш-чаралар тынч өттү, бирок кээ бирлери укук коргоо органдары менен кагылышуулар менен аяктады.
Кээ бир жарандар иш таштоолорду уюштуруп, өз бизнесин жапкан жана жумуш күндөрүн өткөрүп жиберишти. Бул акциялардын слоганы - "Жумуш жок, мектеп жок, сатып алуулар жок".
Нью-Йорк университетинин профессору Скотт Гэллоуэй жаңы протест форматын сунуштады: массалык экономикалык бойкот, Amazon Prime, Netflix жана башка кызматтарга жазылуудан баш тартууга чакырып. Ал бийликтин протесттерден гана эмес, финансылык кесепеттерден да коркконун белгиледи.
Грэмми сыйлыгын тапшыруу аземинде катышуучулар да протест билдиришти. Пуэрторикандык ырчы Bad Bunny, испан тилиндеги альбом үчүн негизги сыйлыкка ээ болгон биринчи адам, Трамптын иммиграция саясатына каршы аракет кылууга чакырды:
“Биз жаныбарлар жана келгендер эмеспиз. Биз адамдарбыз. Биз америкалыктарбыз”.
Жылдын ырын алган Билли Айлиш да активдүү аракеттерге чакырды:
“Биз күрөшүүнү жана сүйлөөнү улантышыбыз керек. Биздин добушубуз маанилүү”.
Ситуация критикалыкбы?
Протесттердин фонуна карата Дональд Трамптын рейтинги төмөндөдү. Reuters жана Ipsosтун сурамжылоосуна ылайык, анын колдоосу 38%га чейин төмөндөгөн, бул анын мөөнөтүндөгү минималдуу көрсөткүч. Январь айынын башында бул көрсөткүч 41%ды түзгөн.Кээ бир америкалыктар жарандык согуштун мүмкүнчүлүгү жөнүндө да сүйлөй башташты. Бир колдонуучу өз постунда "Граждандык согуш 2.0" башталганын тааныганга чакырып, билдирүүсүн протестчилер менен полициянын ортосундагы конфликттин сүрөтү менен коштоду.
“Мындай көрүнөт”, - деп комментарий берди Илон Маск.
Властьтын реакциясы
Дональд Трамп ички коопсуздук министри Кристи Ноэмге ICE агенттеринин демократиялык жетекчилиги бар шаарлардагы протесттерге кийлигишпеши үчүн көзөмөлдөөнү тапшырды. Бирок ал федералдык агенттер жергиликтүү бийликтин талаптарына "методикалык жана натыйжалуу" жооп берүүгө даяр болорун белгиледи.Ошентсе да, Трамп федералдык кызматтар "катуу" иш алып барууга даяр экенин эскертти, эгер федералдык менчикти коргоо керек болсо. "Биз имараттарыбыздын бузулушуна жол бербейбиз", - деп баса белгиледи ал.
Протестчилерди "жогорку акы төлөнгөн акылсыздар жана анархисттер" деп атады, анын миграция саясаты америкалыктардын көпчүлүгү тарабынан колдоого алынганын белгиледи.
Ички коопсуздук министри Кристи Ноэм Миннесотадагы бардык федералдык иммиграция агенттери үчүн дене камераларын киргизүү жөнүндө жарыялады.
Мындан тышкары, көзкарандысыз журналист Жорджия Форт жана мурдагы CNNдин алып баруучусу Дон Лемон протесттерди чагылдыруу учурунда оор кылмыштар үчүн камакка алынып, айыпталды, бул коомдук нааразычылыкка алып келди, Журналисттерди коргоо комитетинин (CPJ) маалыматына ылайык.
Инциденттерди иликтөө
Преттинин өлтүрүлүшү менен болгон толкундоолордон кийин Трамп "адилеттүү иликтөө" башталганын жарыялады. Конгресске алдын ала ички иликтөөнүн отчету берилди.Инцидентке катышкан агенттер кызматтан убактылуу четтетилди, укуктарды бузуу жана ыйгарым укуктарды ашыкча пайдалануу мүмкүнчүлүгү текшерилип жатат.
Хеннепин округунун соттук-медициналык эксперти Преттинин өлүмү укук коргоо органдарынын аракеттеринен улам болгонун тастыктады, бирок бул ар дайым кылмыш жоопкерчилигин билдирбейт.
Отчетко ылайык, Претти ооруканада укук коргоо органдарынын кызматкерлери тарабынан берилген бир нече ок жаракатынан каза болгон (Ички коопсуздук министрлигинин маалыматына ылайык, бул чек ара агенти болгон). Отчетто башка маалыматтар жок.
