14-ноябрда кабыл алынган мыйзам үч негизги кодекске маанилүү өзгөртүүлөрдү киргизет: Граждандык процессуалдык, Кылмыш-жаза процессуалдык жана Административдик процессуалдык. Бул сот иштерин кароодо санариптик технологияларды колдонуу үчүн жаңы мүмкүнчүлүктөрдү ачат.
«Биз жарандардын адилеттикке жетүүсүн кардиналдуу модернизациялоо жана кайра карап чыгуу жөнүндө айтып жатабыз. Жаңы мыйзам сот мекемелеринде физикалык катышуунун зарылдыгын жоюп, кагаз иштеринен кутулуп, узак убакыттан бери өзгөрбөгөн процедураларды кыскартат. Эми арыздарды берүү, документтерди алмашуу жана сот отурумдарына катышуу онлайн форматта мүмкүн болот, бул алыста турган аймактардын тургундары үчүн өзгөчө маанилүү», — деп айтылат билдирүүдө.
Негизги өзгөрүүлөрдүн бири санариптик сот өндүрүшүнө өтүү болот.
Сот документтери, далилдер, чечимдер жана аныктамалар электрондук форматта түзүлөт, ал эми соттор аудио жана видео жазууларды колдонуп отурумдарды өткөрө алышат. Ошондой эле мыйзам видеоконференцияларды өткөрүү мүмкүнчүлүгүн бекитет, бул тараптарга, күбөлөргө жана мамлекеттик органдын өкүлдөрүнө сотко барбай эле, өзүнүн санариптик түзмөктөрүн колдонуп, процесстерге катышууга мүмкүндүк берет», — деп кошумчалашты министрликтен.
Мындан тышкары, ведомстводо жаңы система сот мекемелериндеги жүктөмдү оптималдаштырууга мүмкүндүк берерин белгилешти.
«Жогорку сот санариптик форматта иштерди кайра бөлүштүрүү укугуна ээ болот, бул иштердин бирдей бөлүштүрүлүшүн камсыз кылат жана ири шаарларда соттордун жүктөлүшүн алдын алууга жардам берет, ошентип, өлкө боюнча иштерди кароонун мөөнөттөрүн тездетет. Бул тажрыйба башка өлкөлөрдө өз натыйжалуулугун көрсөттү жана коррупциялык тобокелдиктерди азайтуунун жолу катары каралууда», — деп баса белгиленет билдирүүдө.
Мыйзамдык деңгээлде СМС жана электрондук билдирүүлөр сыяктуу заманбап билдирүү ыкмалары киргизилет, бул традициялык каттарды алмаштырат. Бул соттордун жыл сайын почта кызматтарына жумшаган он миллиондогон сомдорду үнөмдөөгө мүмкүндүк берет, ал эми процесстердин катышуучулары билдирүүлөрдү тез жана ыңгайлуу алууга мүмкүнчүлүк алышат», — деп кошумчалашты басма сөз кызматы.
Мыйзам 2026-жылдын 1-январынан тартып күчүнө кирет, бул 2023-2026-жылдарга карата «Адилеттик системасын өнүктүрүү» мамлекеттик максаттуу программасын ишке ашыруу графигине ылайык келет.
Программа белгиленген мөөнөттө сот имараттарын, инфраструктураны жана санариптик кызматтарды модернизациялоону карайт. Санариптик сот өндүрүшүн киргизүү акыркы жылдары сот системасы тарабынан жүргүзүлгөн кеңири уюштуруу жана технологиялык реформалардын логикалык жыйынтыгы болот.
