Депутат Гулшаркан Култаева Кыргызстанда жыйноого тыюу салынган жапайы дары чөптөрдүн түрлөрүнүн саны жөнүндө суроо берди.
Табигый ресурстар министрлигинин өкүлү Алмаз Мусаев учурда 12 түрдөгү өсүмдүктөргө мораторий күчүндө экенин билдирди.
Култаева жыйноого тыюу салуу менен бирге, бул өсүмдүктөрдүн санын калыбына келтирүү жана көбөйтүү менен алектенүү керектигин баса белгиледи. Ал Аксый районун мисал келтирди, анда афлатун лук — жапайы дары чөбү өсөт.
Анын айтымында, учурдагы тыюуга карабастан, илимий мекемелер афлатун лукка көбөйтүү жана калыбына келтирүү боюнча жетишерлик активдүү иш алып барбай жатышат. Депутат ошондой эле мораторий киргизилгенден кийин бул өсүмдүктөрдүн абалына мониторинг жүргүзүлүп жатабы деп тактады.
Агроөнөржай министринин орун басары Мирбек Дуйшеев афлатун луктун абалы жөнүндө так маалымат жок экенин айтты. Ал ошондой эле жоголуу коркунучундагы же Кызыл китепке киргизилген өсүмдүктөрдү жыйноо мыйзамдарга жана илимий коомчулуктун сунуштарына ылайык тыюу салынганын эске салды.
Анын айтымында, каралып жаткан мыйзам долбоору жапайы дары чөптөрдү сактоого багытталган. Ал айыл чарба жерлеринде дары чөптөрдү өстүрүү мүмкүнчүлүгүн камтыйт, бул табигый популяцияларга жүктөмдү азайтууга жардам берет.
«Мыйзамдын негизги идеясы фермерлердин өз талааларында дары чөптөрдү өстүрүп, жыйноо жүргүзүүсүнө мүмкүндүк берүү, табигый экосистемаларды бузбай», - деп түшүндүрдү Дуйшеев.
Култаева жапайы өсүмдүктөрдү сактоо комплексдүү мамилени талап кыларын, анын ичинде токой чарбасы, айыл чарба структуралары жана илимий уюмдардын өз ара аракеттенүүсүн камтышы керектигин белгиледи. Ал жыйноону чектөө менен бирге популяцияларды калыбына келтирүү менен алектенүү маанилүү экенин, анткени бул өсүмдүктөрдүн көбү баалуу дары касиеттери бар экенин баса белгиледи.
«Айыл чарбасын өнүктүрүү жөнүндө» мыйзамга айыл чарба өсүмдүктөрүн чыгаруу боюнча селекционно-генетикалык методдорду киргизүү сунушталууда, бул валериана, календула, шалфей, шафран, ферула, аконит, арнебия, радиола розовая, солодка, облепиха, шиповник, барбарис, чабрец, ромашка жана зверобой сыяктуу дары чөптөрдү да камтыйт.
