Системаны ишке ашырууга Жаратылыш ресурстары, экология жана техникалык көзөмөл министрлиги жооп берет. Ошондой эле, бул процесске Өкмөттүн климаттык финансылык борбору тартылган.
Жаратылыш ресурстары, каржы, экономика жана соода министрликтерине климаттык финансылык борбор менен биргеликте углероддук бирдиктерди сатуу боюнча кирешелерди эсепке алуу жана бөлүштүрүү тартибин иштеп чыгуу тапшырылды.
Бул документ Париж келишимине ылайык Кыргызстандын милдеттенмелерине ылайык кабыл алынган жана углероддук базарды түзүү жана парник газдарынын чыгарылышын кыскартууга багытталган. Токтом 2026-жылдын 6-мартынан тартып күчүнө кирет.
Кыргыз Республикасынын парник газдарын эсепке алуу, мониторинг, отчеттуулук, верификация жана углероддук бирдиктерди пайдалануу боюнча Улуттук системанын Положениеси
1-бөлүм. Жалпы жоболор
1. Бул Положение Кыргыз Республикасынын парник газдарын эсепке алуу, мониторинг, отчеттуулук, верификация жана углероддук бирдиктерди пайдалануу боюнча Улуттук системанын түзүлүшү жана иштеши үчүн укуктук, уюштуруу, техникалык жана финансылык принциптерди сүрөттөйт (мындан ары - Улуттук система).
2. Улуттук система Кыргыз Республикасынын Париж келишими жана БУУнун климаттын өзгөрүшү боюнча Рамка конвенциясы боюнча эл аралык милдеттенмелерин аткаруу үчүн негиз болуп кызмат кылган мамлекеттик маалыматтык жана жөнгө салуучу ресурс болуп саналат;
- улуттук деңгээлде аныкталган максаттарды жетишүүнү мониторингдөө;
- углероддук базарлардын иштеши;
- финансылык ресурстарды тартуу жана климаттык долбоорлорду ишке ашыруу;
- углероддук агып кетүүнүн алдын алуу.
3. Улуттук системанын негизги принциптери:
1) үзгүлтүксүздүк - маалыматтарды чогултуу, иштетүү жана верификациялоо процессинин туруктуулугу;
2) тартип - маалыматтардын шайкештиги жана салыштыруучулугу;
3) ачыктык - методология жана натыйжалардын коомчулук үчүн ачык болушу;
4) тактык - каталардын минималдаштыруусу жана белгисиздикти азайтуу боюнча иштер;
5) толуктук - бардык маанилүү булактарды этап-этабы менен камтуу;
6) илимий негиздүүлүк - эл аралык стандарттарга жооп берген методикаларды колдонуу;
7) конфиденциалдуулук - жеке маалыматтарды коргоо;
8) экологиялык бүтүндүк - ар бир углероддук бирдик реалдуу чыгарылыштарды кыскартууну билдирет;
9) туруктуулук - кыскартуулардын кайра калыбына келүү коркунучтарын минималдаштыруу;
10) пайдадарды адилеттүү бөлүштүрүү - бардык тараптардын кызыкчылыктарын эске алуу;
11) эки жолу эсепке алуунун жоктугу - бардык операцияларды катуу эсепке алуу;
12) жергиликтүү коомчулуктардын укуктарын сактоо - долбоорлор үчүн макулдукту алуу.
4. Системанын методологиялык негиздери:
- МГЭИК принциптери;
- РКИК БУУнун методикалык көрсөтмөлөрү;
- эл аралык ISO стандарттары;
- ыйгарым укуктуу органдар тарабынан иштелип чыккан улуттук стандарттар жана көрсөтмөлөр.
5. Кийинки этапта мониторинг системасы үчүн ISO стандарттарын мамлекеттик стандарттар катары бекитүү пландалууда.
Париж келишимине.
Париж келишиминин 6-беренеси.
61. Эл аралык трансферди авторизациялоо боюнча чечим Комитет тарабынан кабыл алынат.
62. Углероддук бирдиктерди таануу үчүн эл аралык уюмдар менен кызматташуу.
63. Өз ара таануу процедуралары сертификаттоо жана башка өлкөлөр менен келишимдерди түзүүнү камтыйт.
10-бөлүм. Сапатты көзөмөлдөө, верификация жана белгисиздикти баалоо
64. Сапатты көзөмөлдөө үч деңгээлде жүргүзүлөт: ички, тышкы жана эл аралык.
65. Белгисиздикти баалоо бардык чыгарылыш категориялары үчүн жүргүзүлөт.
66. Эки жолу эсепке алуунун алдын алуу боюнча техникалык механизмдер уникалдуу идентификаторлорду камтыйт.
67. Административдик чаралар каттоолорду туруктуу текшерүүнү камтыйт.
11-бөлүм. Участниктердин укуктары жана милдеттери
68. Системанын катышуучуларынын укуктары жана милдеттери эсептерди ачуу жана операцияларды жүргүзүүнү камтыйт.
69. Участниктер долбоорлор боюнча маалыматка жетүүгө жана консультацияларга катышууга укуктуу.
12-бөлүм. Жыйынтык жоболор
70. Талаптарды бузган адамдар мыйзамга ылайык жоопкерчиликке тартылат.
71. Реестр менен иштөө эрежелерин бузуу чараларды колдонууга алып келет.
72. Тасирдүүлүктү мониторингдөө негизги көрсөткүчтөрдүн негизинде жүргүзүлөт.
73. Системанын иштешинин эффективдүүлүгүн жыл сайын баалоо жүргүзүлөт.
74. Жыйынтык маалыматтар ачык жеткиликтүү болуп жарыяланат.
75. Углероддук бирдиктерди пайдалануу жергиликтүү калктын укуктарын чектебейт.
76. Участниктер иш-чараларды ишке ашырууда мыйзам талаптарын сактоого милдеттүү.
77. Өкмөт органдары климаттык долбоорлорду иштеп чыгууда менчик укуктарын эске алууга милдеттүү.
