«Кабар» агенттигине берген интервьюсунда Садыр Жапаров Ажиев менен болгон кырдаалды комментарийлеп өттү:
— Саламатсызбы, Садыр Нургожоевич. Даниэл Ажиевдин мыйзамсыз ишмердүүлүгү үчүн соттолгону тууралуу талкуулар абдан активдүү болуп жатат. Социалдык тармактардын колдонуучулары анын, угуу боюнча, түрмөдөн вертолет менен чыгып, азыркы учурда люкс жашоо образын карманып жатканына нааразычылыгын билдиришүүдө. Бул бийликке болгон ишенимди жоготууга алып келет. Сиз бул тууралуу кандай ойлойсуз? Биз сизге кайрылдык, анткени Ажиев сиздин демилгеңиз менен кечирим берилген деп уктук.
— Ооба, бул чын. Мен кечирим берүүнү кол койгом. Ажиевдин энеси мага кайрылды. Ал менин WhatsApp номеримди кантип тапканын билбейм, бирок ал мага видео кайрылуу жөнөттү.
Анын билдирүүсүндө мындай деп айтылган: «Менин келинимдин төрт баласы бар, алардын бири майып. Биз кыйын учурларды баштан кечирип жатабыз. Сизден өтүнөм, ыймандуулук көрсөтүп, уулумду бошотуп бериңиз. Мен ишенем, ал жакшы жүрөт».
Мен ырайым сезимин сезип, жардам берүүнү туура деп эсептедим. Ошол күнү мен Ажиевди гана эмес, 75 башка соттолгонду да кечирдим, алар жеңил кылмыштар үчүн соттолгон.
Бирок, андан кийин мага Ажиев вертолет менен чыгып кеткен деген маалымат жетти. Мен дароо вертолетту кондуруп, аны кайра кайтарууну буйрудум.
Акырында Ажиев үйүнө унаа менен кетти. Анын вертолет менен чыгып кеткендиги тууралуу угулгандар чын болуп чыкты, бирок 15 мүнөттөн кийин биз вертолетту кайра чыгуу жерине кайтардык.
Кээ бирлери Төтөнчө кырдаалдар министрлигин күнөөлөшүүдө, бирок бул алардын катачылыгы эмес.
Вертолетторду тек гана өзгөчө кырдаалдар үчүн эмес, коммерциялык рейстер үчүн да колдонушат. Өзгөчө кырдаалдар күн сайын болбойт.
Ошондуктан биз вертолетторду коммерциялык заказдар үчүн пайдаланууга уруксат бердик, алар чыгымдарын калыбына келтире алышы үчүн. Ар бир кызматты төлөгөн адам бул транспортту колдонууга укуктуу.
Эң маанилүүсү, эч ким соттолгон адамдарды чыгаруу үчүн вертолет заказ берүүгө укугу жок. Заявкаларда чыгуу пункту, максаттуу пункт, учуу убактысы жана жүргүнчүлөрдүн саны гана көрсөтүлөт.
Ошондуктан министрликке коюлган айыптоолор орунсуз. Эгер кимдир бирөө вертолет кызматынан пайдалангысы келсе — сураныч, төлөңүз жана учуңуз.
Ажиев тууралуу айтканда, мен да бул жаңылыктан шок болдум. Анын энеси «алар абдан кедей болуп калды» деп билдирди, ал эми уулу, ошол учурда, түрмөдөн качуу үчүн вертолет арендага алып жатат. Мен ойлодум: «Демек, мени жөн гана алдаган».
Көп адамдар менин ыймандуулугумду пайдаланышат. Бирок бул узакка созулбайт. Эгер жакшы адамдар катуу болсо, бул олуттуу кесепеттерге алып келиши мүмкүн.
— Ошондой эле суроо туулат: эмне үчүн президент Аскат Жетигенди, түрмөдө жаткан акын, бошотпойт, бирок шектүү бизнес менен алектенген адамга ырайым көрсөтөт?
— Мен кимди кечирим берүүнү тандай албайм. Чечимдер келип түшкөн кечирим берүү арыздарына негизделип кабыл алынат. Эгер соттолгон адам арыз берсе, биз аны карайбыз. Бирок, арыз бербеген адамды кантип бошотсо болот? Эгер ал арыз берсе, биз аны карайбыз.
— Ошондой эле сиз Ички иштер министрлигине жол эрежелерин бузгандарды жеринде текшерүү боюнча мыйзам долбоорун кайра чакырып алууну тапшырганыңыз белгилүү болду. Жарандар бул жаңылыкты оң кабыл алышты. Бул демилге токтотулду дегенди билдиреби же аны башка формада ишке ашырууга болот?
— Бул демилге Ички иштер министрлиги тарабынан сунушталган. Ал жол эрежелерин бузгандарды текшерүүнү камтыган.
Эгер айдоочу эрежелерди билбесе, анын айдоочулук күбөлүгү алынууга жана кайрадан экзаменге жөнөтүлүшү керек болчу.
Метод туура, бирок менин оюмча, биз үчүн азыр эрте анын ишке ашырылышы. Алгач ГАИ кызматкерлерин даярдоо керек. Кээде алардын кээ бирлери өздөрү жол эрежелерин толук билбеши мүмкүн.
ГАИ кызматкерлери даяр болгондо, биз бул маселеге кайра кайта алабыз.
Бул чаранын негизги максаты — жол кырсыктарынын санын кыскартуу.
Мен ар дайым баса белгилеп келем: мурда көп адамдар айдоочулук күбөлүктөрүн окутусуз сатып алышкан, бул болсо авариялардын көбөйүшүнө алып келген, биздин жарандар көп учурда ЖЧКга кабылышкан.
Бул маселени чечүүнүн бир жолу. Биздин эл «люстрация» жөнүндө көп сүйлөйт жана аны өткөрүүнүн зарылдыгын белгилейт. Ошондуктан, бул чара да өзгөчө люстрацияга тиешелүү.
Биз беш жылдан бери мамлекеттик структураларда «люстрация» өткөрүп келе жатабыз жана жогорку деңгээлдерде аны дээрлик аяктадык. Эми аны башка тармактарда да өткөрүүгө болот.
Бул тармакта «люстрацияны» кантип өткөрсө болот? Эгер биз жол эрежелерин бузууга көз жумсак, авариялардын саны гана өсөт.
Адамдар дагы деле каза болушат. Майыптардын саны көбөйөт. Ошондуктан, бул темага олуттуу көңүл буруу керек.
Эми айдоочулук күбөлүктөрүн сатып алуу 99% мүмкүн болбой калат. Мамлекет бул маселени көзөмөлгө алды. Буга чейин окутусуз укуктарды сатып алган айдоочуларды эрежелерди сактоого үйрөтүү керек.
Тек гана ушундай жол менен Кыргызстандагы жолдор коопсузураак болот.
Садыр Жапаров Даниэл Ажиевдин кечирими жана вертолет менен болгон кырдаал тууралуу биринчи жолу K-News’та билдирүү жасады.
