2023-жылы аялдар жана кыздар арасында жасалма өлтүрүүлөрдүн жалпы саны 83 миңге жетти, анын 60% – 50 миңи жакындарынын курмандыгы болду. Бул күнүнө 137 учурду түзөт.
“БУУ-аялдар” уюмунун саясат, программалар жана өкмөттөр аралык мамилелер бөлүмүнүн директору Сара Хендрикс “фемициддер бош жерден пайда болбойт. Алар адатта контролдоо, коркутуу жана куугунтук менен башталган узак мөөнөттүү зомбулуктун кульминациясы болуп саналат, анын ичинде санариптик мейкиндикте” деп белгиледи. Ал ошондой эле “16 күн активдүү аракеттер” кампаниясынын маанилүүлүгүн баса белгиледи, бул санарип зомбулуктун көп учурда физикалык зомбулукка өтүшү мүмкүн экендигине көңүл бурат, бул трагедиялык кесепеттерге алып келиши мүмкүн.
Хендрикс кошумчалады: “Ар бир аял жана ар бир кыз коопсуздукка укуктуу. Фемициддер менен күрөшүү үчүн убагында кийлигишүү жана онлайн жана оффлайн зомбулукту камтыган тиешелүү мыйзамдык чараларды колдонуу зарыл.”
БУУ НККнын убактылуу жетекчиси Джон Брандолино: “Үй көпчүлүк аялдар жана кыздар үчүн кооптуу жана кээде өлүмгө алып келүүчү жайга айланат. Доклад фемициддерди алдын алуу жана кылмыш адилеттиги жаатында реакцияларды жакшыртуу үчүн натыйжалуу чараларды киргизүүнүн маанилүүлүгүн баса белгилейт.”
Отчет ошондой эле гендердик негизде жасалган өлтүрүүлөрдүн учурлары дүйнө жүзү боюнча катталып жатканын көрсөтөт. Интимдик өнөктөштөр же туугандар тарабынан жасалган мындай кылмыштардын эң жогорку деңгээли Африкада – 100 миң аял жана кызга 3 учур, андан кийин Америка (1,5), Океания (1,4), Азия (0,7) жана Европа (0,5) өлкөлөрү орун алат.
Кээ бир фемициддер үйдүн чегинен тышкары орун алса да, мындай учурлар боюнча маалыматтар дагы эле жетишсиз. Маалыматтарды мониторингдөө жана анализдөө үчүн “БУУ-аялдар” жана БУУ НКК мамлекеттер менен биргеликте гендердик өлтүрүүлөрдү так аныктоого, каттоого жана классификациялоого мүмкүндүк берген статистика боюнча алкактын программасын киргизүү үстүндө иш алып барууда.
Жыйынтыктарды жыйноонун көлөмүн жана сапатын кеңейтүү, БУУда белгилегендей, маселени баалоо, натыйжалуу реакция чараларын иштеп чыгуу жана адилеттикке жетүүнү камсыздоо үчүн өтө маанилүү.
Башкы беттеги сүрөт иллюстрациялык: Unsplash/C. Бугдарян.
