
Лондон соту Казакстандын 6 миллиард доллардан ашык компенсация талап кылган арызын жарым-жартылай канааттандырды. Акыркы сумма азырынча так эмес, бирок юристтер анын 2 миллиарддан 4 миллиард долларга чейин болушу мүмкүн деп болжолдошууда.
Сот Казакстандын өкмөтүнүн аргументтерин колдоду, ал Карачаганак операторлору келишимдин алкагында макулдашылбаган чыгымдарды мыйзамсыз кайтарып жатышканын билдирген. Соттун чечими бул келишим боюнча мунайды бөлүштүрүү схемасын өзгөртөт деп күтүлүүдө, бирок жоопкерлер аны оспордо укугу бар.
Карачаганак кен орду, Батыш Казакстанда жайгашкан, 280 квадрат километрден ашык аянтты ээлеп, дүйнөдөгү эң ири кендердин бири болуп эсептелет. Долбоордун ишке ашырылышы 1997-жылдын 18-ноябрында Казакстан менен кол коюлган келишим боюнча эл аралык консорциум тарабынан жүргүзүлөт. Долбоордун операторлору Royal Dutch Shell жана Eni компаниялары 29,25% үлүшкө ээ. Ошондой эле долбоорго Chevron (18%) жана «ЛУКОЙЛ» (13,5%) катышат, ал эми улуттук компания «КазМунайГаздын» үлүшү 10% түзөт.
Операторлор менен соттук талаш 2023-жылы 3,5 миллиард долларлык талаптар менен башталган, кийинчерээк чыгымдардын ашыкча көрсөтүлүшү жана мүмкүн болгон коррупция боюнча айыптоолордун негизинде көбөйгөн. 2024-жылы эл аралык компаниялар ички рыноктун муктаждыктары үчүн газды кайра иштетүү заводу куруу боюнча компромисс сунушташкан, бирок бул вариант да конфликттерге алып келген. Учурда алынган газдын көбү кайра пластка куюлат, калган бөлүгү Россияга Оренбург газды кайра иштетүү заводуна жөнөтүлөт, анткени кен ордунда өзүнүн кайра иштетүү кубаттуулугу жок.
Карачаганакта газды кайра иштетүү заводун куруу идеясы 2000-жылдардын башынан бери талкууланып келет. Кен орду операторлору менен сүйлөшүүлөр жүргүзүлгөн, бирок өткөн жылы жайында Казакстандын бийликтери Eni жана Shell компанияларынын 100% чыгымдарды жабуу менен кошо 1 миллиард долларлык кошумча төлөмдү талап кылган сунушун четке каккан, бул болсо кабыл алынгыс деп эсептелген.