Документте кофе «маданий, социалдык жана тарыхый мааниси» баса белгиленет, анын башталышынан тартып, азыркы коомдогу ролуна чейин, ал негизги айыл чарба товарларынын бири болуп, көптөгөн адамдар үчүн киреше булагына айланып, социалдык өз ара аракеттенүүнүн жана маданий салттардын символуна айланган.
«Кофе – бул жөн гана ичимдик эмес»
Резолюцияда кофе өнөр жайынын туруктуу өнүгүү максаттарына кошкон салымына көңүл бурулат, мисалы:- ачарчылыкка каршы күрөшүү (ТУМ 2);
- крайна кедейчиликти кыскартуу (ТУМ 1);
- аялдардын укуктарын кеңейтүү (ТУМ 5);
- сапаттуу жумуш жана экономикалык өсүштү колдоо (ТУМ 8).
Кофе жана тынчтык Колумбияда
Резолюция Башкы Ассамблеянын талкуусуна 2025-жылы ФАОнун 44-сессиясында жактырылгандан кийин коюлган. Документке ылайык, ФАО Эл аралык кофе күнү белгиленишин башка уюмдар менен, анын ичинде Эл аралык кофе уюму менен кызматташууда колдойт.Кофенин глобалдык мааниси
«Кофе – Жер шарындагы эң популярдуу ичимдиктердин бири: акыркы он жылда анын керектелиши жылына орто эсеп менен 1,2%га өстү. Бул тармак 25 миллионго жакын фермерге киреше берет жана кошумча баа чынжырындагы бардык этаптарда жумуш орундарын түзөт. Жалпысынан глобалдык кофе рыногу жылына 200 миллиард доллардан ашык киреше алып келет», – деп айтылат маалыматта.Кофе ошондой эле дүйнөдөгү эң активдүү соодаланган товарлардын бири болуп калууда. 2024-жылга карата дүйнөлүк өндүрүш 11 миллион тоннага жакын болду, анын ичинен болжол менен 8 миллион тонна эл аралык рынокто сатылды. Бул жылы кофе өндүрүшүнүн болжолдуу наркы 25 миллиард долларга жакын, кофе данын экспорттоо 34 миллиард долларга жетти.
2024-жылы кофе Эфиопиянын жалпы товар экспортунун 27,9%, Уганданын 20,1% жана Бурундин 19,5% түздү. Эфиопияда жана Уганданын кофе экспортунан түшкөн кирешелер азык-түлүк импортунун чыгымдарын ашып кетти, ал эми Бурундинде импорттолгон азык-түлүк товарларынын наркынын 20% жакын болду.
2024-жылы кофе экспортунун эң маанилүү өлкөлөрү Бразилия жана Вьетнам, ал эми эң ири импорттоочулар Европалык Союз жана АКШ болду.
Кофе секторун колдоо
ФАО климаттын өзгөрүшүнө ылайык кофе өндүрүүчү өлкөлөргө жана жергиликтүү коомдорго жардам берүүгө активдүү катышууда. Уюм Панамада зыянкечтер менен күрөшүүгө жана салттуу кофе системаларын сактоого жардам берет, ошондой эле Чыгыш Африкада климатка туруктуу кофе сортторун өнүктүрүүгө жана Кубада кооперативдик моделдерди күчөтүүгө көмөктөшөт.Мындан тышкары, глобалдык кофе рыногу көбүрөөк ачыктыкты жана жаңы туруктуулук стандарттарын сактоону талап кылууда. ФАО Гондурас, Гватемала жана Уганда сыяктуу өлкөлөрдөгү өндүрүүчүлөр жана өкмөттөр менен иштешип, ишенимдүү көзөмөл системаларын түзүүгө жана улуттук саясатты эл аралык стандарттарга шайкеш келтирүүгө, ошондой эле майда фермердик чарбаларга инвестиция тартууга көмөктөшөт.
Уюм ошондой эле фермерлердин жыргалчылыгын узак мөөнөттүү жакшыртууга көмөктөшөт. Бразилияда, Коста-Рикада жана Гондурастан Дүйнөлүк банк менен өнөктөштүктө ишке ашырылган долбоорлордо өндүрүштүн натыйжалуулугун жана чарбалардын кирешелерин жогорулатуу максатында иш жүргүзүлүүдө. Сальвадордо ФАО кофе секторун өнүктүрүү үчүн комплексдүү улуттук планды иштеп чыгууга колдоо көрсөттү.
ФАО мүчө мамлекеттер жана өнөктөштөр менен кызматташууну улантат, Эл аралык кофе күнү биргелешкен аракеттер жана билим алмашуу үчүн платформага айлансын деп.
Башкы беттеги сүрөт иллюстрациялык: news.un.org (Колумбиядагы тынчтыкты сактоо үчүн БУУнун көп тараптуу максаттуу фонду).
