Узбекстандын республикалык товар-ресурс биржасы (УзРТСБ) тарабынан берилген акыркы маалыматтарга ылайык, АИ-92 авто бензининин баасы 7,4%га жогорулап, азыр 12,72 миллион сумдан ашып кетти. Бул баанын жогорулашы сатуу көлөмүнүн кескин төмөндөшү фонуна байланыштуу болду.
Дефицит жана анын бааларга таасири
Маалыматтарды талдоо бензиндин биржада сатууга жеткиликтүү көлөмү эки эсе кыскарганын көрсөтүүдө. Өткөн жумада 3784 тонна бензин сатылган болсо, жума күнү бул көрсөткүч 1835 тоннага чейин төмөндөгөн. Сунуштун кыскарышы баалардын жогорулашына негизги фактор болуп калды.
Эскерте кетүүчү нерсе, 2024-жылдын октябрынан тартып «Узбекнефтегаз» Бухара нефтепереработка заводунда өндүрүлгөн АИ-92 бензинин активдүү соодага коюуга киришкен. Баштапкы баа 11,5 миллион сумдун тегерегинде болсо, өткөн жылдын августунда ал рекорддук 13,3 миллион сумга жеткен.
Сырткы факторлордун таасири жана газ менен көйгөйлөр
Баалардын жогорулашына ички жана тышкы факторлор таасир этүүдө. Жакынкы Чыгыштагы геополитикалык чыңалуу дүйнөлүк нефт базарында туруксуздук жаратууда. Өткөн жумада дүйнөлүк нефтинин баасы 2022-жылдын жайынан бери биринчи жолу 100 доллардан ашып кетти.
Ички энергетикалык абал да маанилүү роль ойнойт. Температуранын төмөндөшүнө байланыштуу өкмөт автогаз толтуруу станцияларынын (АГЗС) убактылуу ишин чектөө чечимин кабыл алды, бул элди газ менен камсыз кылуу үчүн жасалды. АГЗСтин жабылышы бензинге болгон суроо-талаптын жогорулашына алып келди, анткени айдоочулар газдын жетишсиздигинде бензинге өтүштү.
Чындык менен баалардын ортосундагы ажырым
Экономист Отабек Бакиров отун базарындагы учурдагы абалга сын пикир билдирүүдө. Ал дүйнөлүк нефтинин бааларынын жогорулашы ички базарда бааларды негизсиз жогорулатуу үчүн «шылтоо» катары колдонулуп жатканын эсептейт.
Эксперт өзүнүн көз карашын статистикалык маалыматтар менен бекемдейт: 2025-жылы дүйнөлүк нефтинин баасы 80 доллардан 60 долларга (25%) төмөндөгөндө, Узбекистандагы бензиндин баасы, тескерисинче, 11,9%га жогорулады. Бул баа түзүү дүйнөлүк котировкалардан гана эмес, ички монополиялардан да көз каранды экенин көрсөтөт.
Учурда Энергетика министрлиги автогаз толтуруу станцияларынын чектөөлөрүн жоюу мөөнөтү тууралуу маалымат берген жок, бул бензин базарындагы абалдын жакынкы күндөрү чыңалган бойдон кала берерин билдирет.
