Кеңешмеде талкууланган негизги темалардын бири — өлүм жазасын киргизүү мүмкүнчүлүгүнө байланыштуу Конституцияга киргизилүүчү өзгөртүүлөр жана Эл аралык жарандык жана саясий укуктар пактына Экинчи факультативдик протоколго кошулуу мыйзам долбоору болду.
Джамиля Джаманбаева Ички иштер министрлигинин маалыматына ылайык, өлкөдө аялдарга жана балдарга каршы кылмыштардын саны жыл сайын 30% га көбөйүп жатканын белгиледи. Ошол эле учурда 2024-жылы Акыйкатчы институтуна болгон бардык кайрылуулардын 64,1% сот системасы жана укук коргоо органдарынын иши менен байланыштуу болгон.
Ал баса белгиледи: "Биз коомдун зомбулук учурларына эмоционалдык реакция берерин түшүнөбүз, бирок өлүм жазасына кайтуу бул маселени чечүү эмес. Текшерүүлөрдүн сапатын жакшыртуу, жазадан кутулууну болтурбоо жана алдын алуу чараларын күчөтүү маанилүү."
Акыйкатчы ошондой эле 2023-жылы Омбудсмен институту депутаттардын Конституциялык сотко жогорку жазаны жоюу боюнча кайрылуусу тууралуу өз оюн билдиргенин эске салды. Институт өлүм жазасын калыбына келтирүү Кыргызстандын эл аралык милдеттенмелерине, айрыкча 2010-жылы ратификацияланган Экинчи факультативдик протоколдун нормаларына каршы келет деп эсептейт.
Акыйкатчынын позициясын БУУ системасынын өкүлдөрү да колдошту, өлүм жазасына кайтуу Кыргызстандын эл аралык милдеттенмелерине гана каршы келбестен, адам укуктарын коргоочу мамлекет катары анын репутациясына терс таасир эте турганын белгилешти.
Антье Граве, БУУнун туруктуу координатору, мындай деди: "Эгер бул өзгөртүү ишке ашса, өлкө эл аралык милдеттенмелеринен кыйла алыстап кетет. Эл аралык жарандык жана саясий укуктар пакты жана Экинчи факультативдик протокол денонсациялоо боюнча нормаларды камтыбайт. Өлүм жазасын жоюу бул келишимдерди кол койгон өлкөлөр үчүн юридикалык кайтарымсыздыкты алып келет."
