Өз билдирүүсүндө активисттер президенттин администрациясы "Кыргыз Республикасынын Экинчи Факультативдик протоколуна кошулуу жөнүндө мыйзамды жокко чыгаруу" долбоорун сунуштаганын белгилешти, бул болсо өлүм жазасына кайтып келүүгө алып келиши мүмкүн.
Платформанын мүчөлөрү өлүм жазасына кайтып келүүгө каршы бирдиктүү позицияны билдиришип, бул Конституцияга жана Кыргызстандын эл аралык милдеттенмелерине каршы келерин айтышууда. Алар мындай кадамдар юридикалык жана практикалык тобокелдиктерге жол ачарын баса белгилешет.
Активисттер ошондой эле аялдар менен балдарды оор кылмыштардан коргоо боюнча коомдук каалоону колдошот, бирок өлүм жазасы бул маселени чечпей, терс кесепеттерге алып келерин эсептешет.
Бул кесепеттердин катарында:
1. Конституция жана эл аралык нормалар менен кагылышуу. Өлүм жазасына кайтып келүү Конституциянын 25-беренесине каршы келет. Мындан тышкары, Кыргызстандын 2010-жылдын 6-декабрында ратификациялаган Экинчи Факультативдик протоколду жокко чыгаруу юридикалык жактан мүмкүн эмес, анткени Протокол чыгуу процедурасын карабайт жана БУУ тарабынан өлүм жазасын колдонбоо боюнча кайтарымсыз милдеттенме катары түшүндүрүлөт.
2. Тоскоолдук эффекттин жоктугу. Жүйөлүү изилдөөлөр өлүм жазасы кылмыштуулукту азайтууда өмүр бою эркинен ажыратуудан эффективдүү экенин тастыктаган жетиштүү далилдер жок экенин көрсөтүп турат. АКШнын Улуттук илимдер академиясынын изилдөөлөрү бул билдирүүнүн пайдасына ишенимдүү далилдерди тапкан жок.
3. Эл аралык имидждин начарлашы жана коштогон тобокелдиктер. Өлүм жазасына кайтып келүү адам укуктары боюнча артка кадам катары кабыл алынат, бул Кыргызстандын репутациясына терс таасир этет жана инвестициялар менен эл аралык кызматташтык чөйрөсүндө жоготууларга алып келиши мүмкүн.
Жогорудагыны эске алып, Кыргызстандын медиа аракеттер платформасы президентти чакырат:
1. Мыйзам долбоорун кайра чакырып, өлүм жазасына каршы конституциялык тыюу салуунун өзгөрбөсүн тастыктап, аны калыбына келтирүү боюнча кандайдыр бир инициативалардан баш тартууга, анткени бул Конституцияга жана Экинчи Факультативдик протоколго каршы келет.
2. Коомдук коопсуздук боюнча суроону аялдар менен балдарды чындыгында коргой турган реалдуу чараларга бурууга.
Конституциялык сотко тактоо керек:
— Конституциянын нормалары жана Экинчи Факультативдик протоколдун юридикалык табияты өлүм жазасына кайтып келүү мүмкүнчүлүгүн жокко чыгарат;
— Өлүм жазасын калыбына келтирүүгө багытталган мыйзамдар же референдумдар Баш мыйзамга жана Кыргызстандын эл аралык милдеттенмелерине каршы келет;
— Кошулуу жөнүндө ички мыйзамды жокко чыгаруу аракеттери өлкөнүн эл аралык-укуктук статусун өзгөртпөйт жана Конституциянын үстөмдүк принциптерин бузат.
Башкы прокуратурага жана Ички иштер министрлигине аялдар менен балдарга каршы кылмыштар үчүн катуу жаза берүүнү камсыздоого көңүл буруу керек:
— зордуктоо жана өлтүрүү менен байланышкан кылмыштар үчүн шарттуу түрдө бошотуу укугу жок өмүр бою эркинен ажыратууну киргизүү;
— ДНК экспертизаларын жана атайын тергөө процедураларын ылдамдатуу;
— жабырлануучулар үчүн коргоо чараларын кеңейтүү;
— сексуалдык кылмышкерлердин реестрин түзүү;
— электрондук көзөмөлдү күчөтүү;
— алдын алуу программаларын өнүктүрүү.
